عنوان این یادداشت از آن جهت "پایان یک آغاز" انتخاب شده که پویشی به نام "سلام محله" با تعداد بیش از357 هزار داوطلب ثبت نام کرده در مرحله پروژهای، پایان یافت و آغاز از آن جهت که میتواند این شبکه داوطلبان در فعالیت محله محور در 2750مرکز "سلام محله" _در دوران "جنگ رمضان" با زنجیره داوطلب انسانی به مدد محلات بیایند.
آری پویش «سلام محله» اواخر بهمن ماه به ایستگاه پایانی خود رسید اما آنچه به پایان رسید، صرفاً یک پویش بود، نه یک حرکت.
این پویش، همانند جرقهای بود که در دل جامعه روشن شد و نشان داد روح همیاری و همدلی در مردم ایران، زنده و پرتوان است.
بیش از سیصد و پنجاه و هفت هزار نفر از مردم محلات، بی هیچ تبلیغ گسترده، تنها از طریق یک سامانه، برای خدمت داوطلب شدند.
رخدادی که برای ما شگفت انگیز بود، اما در عین حال یک حقیقت عمیق اجتماعی را آشکار کرد؛
سرمایه اصلی کشور، نه ساختمان هاست، نه بودجهها و نه ابزارهای اداری، بلکه روح همیاری، عشق به همنوع و میل به مشارکت فعال مردم است.
این داوطلبان در حوزههای گوناگون اعلام آمادگی کردند؛
خدمات عمومی(ایاب و ذهاب ،نگهداری سالمند و ...) ۳۱٪
فرهنگی و رسانه ۱۴.۱۸٪
سلامت و بهداشت ۱۱.۳۲٪
پیشگیری از آسیبهای اجتماعی ۱۰.۴۳٪
ورزشی و اوقات فراغت ۹.۸۳٪
محیط زیست و آموزشی ۶.۰۶٪
اشتغال، بیمه و کارآفرینی ۵.۷۳٪
تامین،تعمیرات و مناسبسازی مسکن ۵.۵۲٪
علمی پژوهشی ۲.۷٪
کالبدی و محیطی ۱.۷۲٪
حقوقی و قضایی ۱.۵۲٪
بر اساس آخرین دادههای پویش «سلام محله»،
بیش از ۱۰۰ هزار نفر در حوزه خدمات عمومی، ایابوذهاب و بهداشت و نگهداری
بیش از ۴۹هزار نفر در حوزه فرهنگی و رسانه،
بیش از ۳۹هزار نفر در حوزه سلامت و بهداشت،
بیش از ۳۶هزار نفر در حوزه پیشگیری از آسیبهای اجتماعی،
بیش از ۳۴هزار نفر در حوزه ورزش، اوقات فراغت و گردشگری،
بیش از ۲۰هزار نفر در حوزه اشتغال، بیمه و کارفرمایی،
بیش از ۱۹هزار نفر در حوزه ساخت و تعمیرات مسکن، مناسبسازی و دسترسپذیری ثبتنام کردهاند.
و بیش از ۹هزار نفر در حوزه علمی و پژوهشی، قریب ۶ هزار نفر در حوزه توسعه زیرساختهای محیطی، فنی و کالبدی و بیش از ۵هزار نفر نیز در حوزه حقوقی و قضایی، اعلام آمادگی نمودهاند.
بر اساس توزیع استانی، بیشترین استقبال مربوط به استانهای،
مازندران(بیش از ۵۶ هزار نفر)،
گیلان و فارس (هرکدام بیش از ۲۷ هزار نفر)،
خوزستان (بیش از ۲۵ هزار نفر) و
ایلام (بیش از ۲۱هزار نفر) بوده است.
استانهای، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کرمان، کهگیلویه و بویراحمد نیز هرکدام بیش از ۱۵هزار نفر داوطلب داشتهاند و پس از آن قزوین (بیش از ۱۳هزار نفر) و یزد (بیش از ۱۲هزار نفر) قرار دارند.
در سطح میانی استقبال،
بوشهر (بیش از ۱۰هزار نفر)،
آذربایجان شرقی (بیش از ۹هزار نفر)،
تهران و خراسان رضوی (بیش از ۶هزار نفر)
گلستان و کرمانشاه (هرکدام بیش از ۵ هزار نفر) دیده میشوند.
همچنین، سمنان و آذربایجان غربی (بیش از ۴ هزار نفر) و مرکزی و هرمزگان (بیش از ۳ هزار نفر) در این گروه قرار دارند.
در نهایت، استانهای، کردستان ، البرز، اردبیل، خراسان جنوبی و زنجان هر کدام بیش از ۲هزار نفر و استانهای همدان، قم و خراسان شمالی، سیستان و بلوچستان نیز بیش از ۱٬۵۰۰نفر داوطلب ثبتنام کردهاند.
پیام این حضور بزرگ و گسترده روشن بود؛ مردم مسئله اجتماعی را محدود به یک بخش نمیبینند؛ آن را مسئله مشترک زندگی خود میدانند.
آنان با حضور خود گفتند: آمادهایم، فعالیتهای اجتماع محور و محله محور را برای توسعه و رفاه محله خود انجام دهیم.
آمادهایم، وقت و انرژی خود را صرف یاری رساندن به همنوعان کنیم.
آمادهایم، محلهای بهتر، توانمندتر و دلنشینتر بسازیم و در سختیها بیتفاوت نمانیم و به یاری خانوادهها و هموطنان خود بشتابیم.
این استقبال عظیم نشان داد؛ جامعه، منتظر اقدام نیست، بلکه آماده مشارکت فعال است. اگر بستر و فرصت فراهم شود، مردم نه تنها دریافت کننده خدمت نیستند، بلکه شریک و حتی مجری خدمت اجتماعی خواهند شد.
در یادداشت های پیشین، مبانی نظری «سلام محله» را در اندیشه متفکران برجسته جهان بررسی کردیم و نشان دادیم که حمایت اجتماعی پایدار تنها زمانی شکل میگیرد که جامعه محلی فعال شود.
تجربههای سازمان بهزیستی، تجربههای ملی و نمونههای موفق جهانی را مرور کردیم و روشن شد که همه آنها بر یک اصل مشترک تأکید دارند:
مسئله اجتماعی در نزدیکترین سطح زندگی انسان حل میشود؛ یعنی در محله.
ما پیشتر کارکردها و آثار سلام محله را توضیح دادیم.
از افزایش سرمایه اجتماعی تا کاهش آسیبها، ارتقای سلامت روان، توانمندسازی اقتصادی خانواده ها و تسهیل مشارکتهای محلی.
شکلهای مشارکت مردم را تبیین کردیم.
ارکان «سلام محله» تشریح شد؛ اقدامات برانگیزاننده، اقدامات پشتیبان و اقدامات تداوم بخش آن را توضیح دادیم؛ و روشن شد که پس از پویش، هر یک از بازیگران چه نقشی دارند؛ مردم، تسهیلگران، تشکلهای محلی و دستگاههای دولتی و عمومی
همچنین بیان شد «سلام محله» چگونه میتواند با مدارس و معلمان، مساجد، پژوهشگران، پارلمانهای دانشآموزی، سازمانهای مردم نهاد و نهادهای دولتی پیوند برقرار کند و یک شبکه واقعی حمایت اجتماعی بسازد.
ابزار نوآورانهای به نام «بانک زمان» و بانک دارایی محله نیز معرفی شد؛ جایی که افراد نه پول، بلکه زمان، مهارت و تجربه خود را مبادله میکنند و شبکهای انسانی از یاری متقابل شکل میگیرد، تا هر یک از ما بتواند سهمی واقعی در زندگی هم محلهایهای خود داشته باشد.
رابطه مسئولیت اجتماعی ،سالمندان و طرح «جام» را در درون محلات و در نسبت با طرح «سلام» تشریح کردیم. به عدالت دیجیتالی و دستیار فناور برای تحقق شهر و محلات دوستدار انسان پرداختیم. نقش پارلمان مشورتی دانش آموزان بهزیستی را در طرح «سلام محله» بیان کردیم، به شهر فراگیر از دسترس پذیری فیزیکی تا شمول دیجیتال و رابطه آن با "سلام محله"پرداختیم، "حیات انجمنی"، تشکلهای نیکوکارانه و «سلام محله» را به تفصیل تشریح کردیم، به مدل های مشارکت مردم در طرح«سلام محله»(از حضور تا قدرت مردم) پرداخته شد.
شبکه تسهیل گران، جامعه شبکه ای و رابطه آن با «سلام محله» توضیح داده شد، به نقش رویدادهای محلهای در پایداری طرح «سلام محله» اشاره شد. ارکان پنجگانه طرح«سلام محله» را توضیح دادیم، رابطه معلم، پژوهشگر و مدرسه را در مسیر طرح«سلام» تشریح کردیم و پایدار سازندههای طرح «سلام محله» نیز بیان شد. و اقدامات پشتیبان طرح «سلام» بیان شد.
اکنون نوبت عمل است. اکنون نوبت تسهیلگران محلی و کانونهای محله محور سلامت است که با جدیت تمام پای کار بیایند.
این سرمایه عظیم مردمی باید سازمان دهی شود؛ گروههای اجتماع محور از دل داوطلبان شکل گیرد و افراد در قالب گروههای موجود سامان یابند؛ مانند:
گروههای CBR (توانبخشی مبتنی بر جامعه).
گروههای همیار خرد مالی.
گروههای همیار سلامت روانی–اجتماعی.
گروههای مددکاران حامی در بحران و سایر گروههای محلی و هرگاه نیاز محله اقتضا کند، گروههای جدید نیز ایجاد خواهند شد.
وظیفه مهم دیگر، آموزش و توانمند سازی مردم است تا این گروهها با مهارت و دانش کافی فعالیت کنند. همزمان، دستگاههای دولتی و عمومی باید به کمک این حرکت مردمی فراخوانده شوند تا پشتوانهای پایدار برای جریان شکل گرفته، فراهم شود.
ما، راهی را آغاز کردهایم که تنها با برنامه، تعهد و استمرار نهادینه خواهد شد.
راهی که باید در سراسر کشور گسترش یابد تا هر محله یک پایگاه حمایت اجتماعی باشد.
پویش «سلام محله» به پایان رسید اما سامانه محله همچنان باز است و داوطلبان همچنان میتوانند به جمع ما بپیوندند.
زیرا «سلام محله» یک برنامه اداری نیست؛ یک جریان اجتماعی است، یک حرکت مردمی زنده و پایدار.
محله شما را میخواند؛ تا خون همدلی در رگهای آن جاری شود اما "پایان این آغاز" همانگونه که قبلاً گفته شد، میتواند پیوند پیدا کند با خدمات و حمایت هایی که در بحران ها ارائه می شود.
ماامروز با تجاوز آشکار آمریکایی _صهیونی به کشور عزیزمان ایران مواجه شده ایم این جنگ ناجوانمردانه به کشور عزیزمان ایران، تحمیل شد. و دقیا سلام محله در نقطه پایان پویش گام به مرحله آغاز میگذارد.
می دانیم خدمات در بحران ها شکل عمودی و افقی دارد.
عمودی شامل افراد تحت حمایت سازمان ها هستند که در زمان بحران در سپهر خدمات دهی هستند؛ اما سایرین خارج از این چرخه قرار میگیرند.
گروه های داوطلب اجتماعی باید تلاش کنند خدمات را بصورت افقی بگسترانند تا همه از آن بهره مند شوند.
بحران معمولا در چند مرحله تعریف میشوند.
پیش بحران، حین بحران، تثبیت و ریکاوری.
از آنجا که امکان سازماندهی خدمات داوطلبانه در حین بحران، سخت تر است؛ معمولا خدمات در مرحله پیش بحران و پسا بحران ارائه میشود که خلأ مشهودی است.
این خلأ باید با داوطلبان و سلام محله رفع شود. به همین دلیل باید بر سرمایه ها و تشکل های موجود(۴۴۹گروهCBR و ۱۱۴۶تیم محب با ۴۰۳۶داوطلب، ۷۳۰گروه همیار سلامت روان با ۹هزار عضو، ۲۴هزار داوطلب ثبت نام شده در جنگ ۱۲روزه، ۳۵۰هزار داوطلب ثبت نام کرده در سلام محله و...) تمرکز کنیم و با ایجاد زنجیره بزرگ داوطلبی وضعیت سرمایه اجتماعی جامعه را برای ارائه کمک های محله محور در بحرانها، افزایش دهیم.
در وضعیت فعلی با این شبکه داوطلبان میتوان ساکنین محلاتی که در معرض بمباران قرار میگیرند یا کسانی که آسیب دیدهاند و خدمات رسانی به آنها ناکافی ست، چرخه خدمات رسانی به آنها را تکمیل کنیم.
برای اینکه در این آغاز، حرکت خود را درست انجام بدهیم بهترین مسیر این است که سه گروه اصلی،محله محور، سی بی آر، سلامت روانی_ اجتماعی و گروههای محب را پایه فعالیت های داوطلبانه، قرار دهیم.
این گروهها متناسب با توان، تخصص و علاقه خود، با ۲۷۵۰مرکز سلام محله مرتبط شوند و تسهیلگران ۲۷۵۰محله کار ساماندهی این گروه ها و فعالیت آنها را بر عهده بگیرند و این مجموعه داوطلبان از طریق۱۴۸۰ و ۱۲۳ به کانون های سلام محله و تسهیلگران و به این گروه های سه گانه پیوند پیدا کنند و همزمان این کانون های سلام محله علاوه بر خدماتی که خودشان ارایه می دهند در اتصال با مراکز هلال احمر، مراکز درمانی و... مددکار آنها نیز باشند؛ این حرکت می تواند آغاز آن پایان باشد.
نظر شما