به گزارش روابط عمومی اداره کل بهزیستی استان اصفهان، تابآوری مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار به معنای توانایی آنان در مواجهه با چالشها و فشارهای زندگی روزمره، حفظ سلامت روانی و جسمی و سازگاری با مشکلات ناشی از نقش دوگانهی سرپرستی خانواده و مدیریت زندگی شخصی است.
به بیان دکتر محمدرضا مقدسی، مدیر و مؤسس خانه تابآوری، توان سازگاری مؤثر مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار با فشارها و دشواریهای زندگی زمانی تقویت میشود که آنان از شبکهسازی اجتماعی، فرصتهای معیشت پایدار و حمایت کارآمد سازمانهای اجتماعی برخوردار باشند. تابآوری مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار توان سازگاری مؤثر با فشارها و دشواریهای زندگی است. این توان زمانی رشد میکند که زنان از شبکهسازی اجتماعی، فرصتهای معیشت پایدار و حمایت کارآمد سازمانهای اجتماعی بهرهمند شوند. تابآوری مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار توان سازگاری با چالشهای زندگی است که با شبکهسازی اجتماعی، معیشت پایدار و حمایت سازمانهای اجتماعی تقویت میشود.
این مفهوم به معنای بهرهگیری از راهکارهای مؤثر برای مقابله، رشد فردی و اجتماعی و توانایی بازگشت به زندگی پس از بروز بحران است.
تابآوری به مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار امکان میدهد تواناییهای خود را فعال کنند و با وجود مشکلات متعدد، نقش مؤثر و پایداری را در خانواده و جامعه ایفا نمایند.
ابعاد تابآوری مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار در گسترده دارد که مهمترین آنها شامل بعد روانشناختی، بعد عاطفی، بعد اقتصادی، بعد اجتماعی و بعد معنوی است. بعد روانشناختی اشاره به توانایی ذهنی و فکری این زنان در تحلیل موقعیتهای دشوار، حفظ امید، قدرت تصمیمگیری و دوری از ناامیدی دارد. این زنان با اتکا به خودکارآمدی و باور به تواناییهای فردی میتوانند بر اضطراب و افسردگی غالب شوند و مسیر زندگی خود را مدیریت کنند. بعد عاطفی این تابآوری بر مهارت تنظیم هیجانات، کنترل خشم، پذیرش شرایط موجود و حفظ روابط مثبت با فرزندان و اطرافیان مبتنی است. در واقع، مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار ملزم به ایجاد تعادل میان احساسات، وظایف روزمره و نیاز به محبت و حمایت هستند.
بعد اقتصادی تابآوری، به معنای توانمندی در کسب درآمد، مدیریت میزان درآمد و هزینه و تلاش برای تأمین حداقل نیازهای خانواده است. این زنان اغلب با نبود پشتوانه مالی و چالشهای اقتصادی جدی مواجهاند و باید بتوانند با استفاده از منابع محدود خود، چرخه معیشت خانواده را مدیریت کنند. در کنار این، بعد اجتماعی تابآوری به مهارتها و تواناییهای زنان در برقراری ارتباط مؤثر با دیگران، استفاده از حمایتهای اجتماعی، مشارکت در گروهها و تعامل با شبکههای حمایتگر اشاره دارد. ابعاد معنوی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. داشتن نگرش معناگرا به زندگی، جستوجوی اهداف متعالی، بهرهگیری از ارزشها و باورهای دینی یا معنوی سبب قوت روان، امید و آرامش بیشتر میشود.
در جوامع مختلف، تابآوری مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار بستگی بسیار زیادی به برخورداری یا محرومیت از منابع حمایت اجتماعی و اقتصادی دارد. در بسیاری موارد، ساختارهای فرهنگی، نگاههای کلیشهای، نبود قوانین حمایتی مؤثر و سطح پایین دسترسی به آموزش و اشتغال از یک سو موجب تهدیدهایی برای امنیت روانی و معیشتی این زنان میشود و از سوی دیگر ظرفیتهای بالقوه تابآوری را تضعیف میکند. به همین دلیل، شبکهسازی اجتماعی و توانمندسازی معیشتی این گروه از اهمیت راهبردی برخوردار است.
شبکهسازی اجتماعی نقش کلیدی در ارتقای تابآوری مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار ایفا میکند. این شبکهها میتوانند در قالب خانواده گسترده، گروههای دوستان، همسایگان، سازمانهای مردمنهاد یا گروههای مجازی شکل گیرند و زمینه برقراری روابط حمایتی، مشاورهای، اطلاعاتی و همچنین مشارکت اجتماعی را فراهم آورند. زنان سرپرست خانوار اغلب در معرض انزوا و محدودیتهای اجتماعی قرار میگیرند که میتواند سطح حمایت اجتماعی از آنان را بهشدت کاهش دهد. گسترش شبکههای ارتباطی، افزایش تعاملات مثبت و فراهم نمودن بسترهای همیاری و تبادل تجربه، نه فقط در تسهیل حل مشکلات عاطفی و روانی مؤثر است بلکه ترمیمکننده حس ارزشمندی و هویت اجتماعی آنان نیز خواهد بود. این شبکهها همچنین میتوانند نقش مهمی در اطلاعرسانی درباره فرصتهای شغلی، خدمات آموزشی، منابع درمانی و تسهیلات حمایتی ایفا کنند و دسترسی زنان سرپرست خانوار به این منابع را افزایش دهند.
موضوع معیشت پایدار برای مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار یکی از چالشهای مهم در سیاستگذاریهای اجتماعی است. زنان سرپرست خانوار عمدتاً مسئول تأمین نیازهای خانوادهاند و عوامل متعدد مانند بیکاری، تبعیض جنسیتی در بازار کار و آموزش ناکافی آنان را در معرض فقر و آسیبپذیری اقتصادی قرار میدهد. توانمندی معیشتی این زنان نه یگانه به معنای کسب درآمد، بلکه به مفهوم دستیابی به شغل پایدار، امنیت شغلی، ارتقای مهارتهای حرفهای، آموزش مالی و برخورداری از فرصتهای برابر برای پیشرفت اقتصادی است. اگر زنان سرپرست خانوار بتوانند مهارتهای زندگی و شغلی لازم را بیاموزند و از حمایتهای لازم برخوردار شوند، نه تنها رفاه خانوادههای خود را تضمین میکنند بلکه از بروز آسیبهای ثانویه مانند بازماندگی کودکان از تحصیل، بزهکاری، سوءتغذیه یا مشکلات سلامت روان نیز پیشگیری میشود. از این رو، عدالت اقتصادی و توجه به رفع موانع ساختاری باید همواره در صدر برنامههای حمایتی معیشت پایدار برای این گروه قرار گیرد.
حمایت سازمانهای اجتماعی نقش تسهیلگر، پشتیبان و توانمندساز برای زنان سرپرست خانوار دارد. فعالیت این نهادها میتواند در قالب ارائه مشاورههای تخصصی روانشناسی، خدمات مددکاری، برگزاری دورههای آموزشی، طرحهای حمایتی اقتصادی و ایجاد بسترهای اشتغال و کارآفرینی نمود پیدا کند. سازمانهای اجتماعی با تدوین برنامههای جامعهمحور، شناسایی نیازهای واقعی این زنان و ارائه حمایتهای هدفمند میتوانند سطح تابآوری را ارتقا دهند و زمینه مشارکت فعال آنها در فرآیند تصمیمگیریهای اجتماعی را فراهم آورند. حمایتهای سازمانهای اجتماعی باید چندبعدی باشد؛ صرف پرداخت کمکهای نقدی یا بستههای معیشتی برای رفع مشکلات کافی نیست، بلکه ضروری است حمایتهایی در زمینه آموزش روانشناختی، افزایش Self-esteem، شبکهسازی مهارت محور و تقویت اعتماد به نفس زنان سرپرست خانوار صورت گیرد تا آنان بتوانند مالکیت زندگی خود را بهطور کامل به دست بگیرند.
بر این اساس همکاری میان نهادهای دولتی، غیردولتی و تشکلهای مردمی در راستای ترویج تابآوری، آموزش مهارتهای اساسی زندگی، ایجاد فرصتهای برابر اقتصادی و شکلدهی شبکههای اجتماعی فعال، از مهمترین الزامات ارتقای وضعیت مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار است. نقش خانواده، جامعه و حکومت در به رسمیت شناختن حقوق این زنان، کاهش تبعیض جنسیتی، مقابله با نگاههای کلیشهای و ایجاد فرصتهای برابر کاری ـ آموزشی، انکارناپذیر است. توجه همهجانبه به ارتقای سرمایه اجتماعی زنان سرپرست خانوار نه تنها موجب قدرتمند شدن فردی زنان میشود بلکه ساختار خانواده و جامعه را نیز از آسیبهای ثانویه مصون میسازد.
در نتیجه میتوان گفت تابآوری مادران مجرد و زنان سرپرست خانوار پدیدهای چندوجهی است که در پرتو ابعاد روانشناختی، اقتصادی، اجتماعی و معنوی شکل میگیرد و از حمایت شبکههای اجتماعی و سازمانهای پشتیبانی زیربنایی برخوردار است. تقویت معیشت پایدار، گسترش شبکهسازی و توجه به رویکردهای حمایتی جامع از سوی سازمانهای اجتماعی، سبب افزایش توان مقابله این زنان با مشکلات خواهد شد و نقش مهمی در شکلدهی جامعهای مقاوم و انسانیتر ایفا میکند. توجه به این موضوعات ضامن سلامت روان، پویایی اجتماعی و توسعه پایدار در ابعاد فردی و جمعی جامعه است.
نظر شما