خبر صبح/ گروه جامعه: مهدی فرهودی، نماینده پژوهشکده سالمندی، در این همایش با تأکید بر اینکه تعریف مرسوم از سالمندی نیازمند دگرگونی است، اظهار داشت: سن تقویمی تنها یکی از ابعاد سالمندی محسوب می‌شود و نمی‌توان کیفیت زندگی و ظرفیت انسانی افراد را در چارچوب صرف اعداد و ارقام محدود کرد. سالمندی در جهان امروز پیوندی معنادار میان کوله‌بار دانایی، تجربه زیسته، استقلال فردی، تندرستی جسمی و روانی، انسجام روابط خانوادگی و میزان مشارکت فعال در بطن جامعه است.
وی با طرح این پرسش کلیدی که مسئله پیش‌روی ما کمیت عمر نیست بلکه کیفیت زیست در این سال‌هاست، افزود: سیاست‌گذاری‌ها نباید صرفاً معطوف به اضافه کردن سال‌ها به طول عمر باشد، بلکه هنر نظام اجتماعی و مدیریتی کشور، جریان‌بخشی به حیات پویا، بارور و باکرامت در سال‌های پس از بازنشستگی و سالمندی است.
فرهودی با ترسیم سیمای جمعیتی و استناد به داده‌های روند سالمندی در دهه‌های اخیر خاطرنشان کرد: آمارهای جمعیتی گویای واقعیتی انکارناپذیر از سرعت شتابان ورود کشور به دوره میانسالی و کهنسالی است. سهم سالمندان بالای ۶۵ سال ایران از حدود ۶.۱ درصد در سال ۱۳۹۵، روندی پیوسته صعودی را تجربه می‌کند؛ به‌گونه‌ای که پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد این شاخص در سال ۱۴۰۵ به ۹ درصد، در سال ۱۴۲۰ به ۱۵ درصد و در افق ۱۴۳۰ به رقم چشمگیر ۲۱ درصد خواهد رسید.
وی تصریح کرد: اگر جمعیت بالای ۶۰ سال را مدنظر قرار دهیم، در سال ۱۴۳۰ عملاً نزدیک به ۳۱ درصد جامعه را سالمندان تشکیل خواهند داد؛ به تعبیری از هر سه ایرانی، یک نفر در سنین سالمندی خواهد بود. این دگرگونی جمعیتی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر را برای تغییر ریل در سیاست‌های حمایتی، برنامه‌ریزی‌های شهری و بازطراحی نظام‌های بهداشتی، بیمه‌ای و رفاهی پیش روی تصمیم‌سازان قرار داده است.
این استاد دانشگاه با نقد تقلیل سالمندان به مصرف‌کنندگان صرف خدمات حمایتی یادآور شد: سالمندان سرمایه‌های انباشته جامعه به شمار می‌روند؛ گنجینه‌ای از سال‌ها تجربه کاری، مهارت مدیریت و حل بحران، فرزندپروری و تجربه‌های عمیق زیسته که در قالب سرمایه اجتماعی بروز می‌یابد. جامعه نباید سالمند را صرفاً در جایگاه یک دریافت‌کننده منفعل خدمت بنگرد، بلکه باید میدان‌های واقعی و مؤثری برای مشارکت، کنشگری و اثرگذاری آنان خلق کند.
فرهودی با تبیین مفهوم جامعه سالمند-محور بیان کرد: جامعه‌ای دوستدار سالمند است که در آن شأن، کرامت، امنیت، صدا و اراده سالمندان محترم شمرده شده و محیط‌های فیزیکی و شهری برای رفت‌وآمد و استقلال آنان مناسب‌سازی شده باشد. سالمندمحوری شعاری مجزا برای یک قشر خاص نیست؛ سالمندی سرنوشت محتوم تک‌تک انسان‌هاست و برنامه‌ریزی اصولی برای سالمندان امروز، در حقیقت بسترسازی برای تضمین آینده تمام افراد جامعه است.
وی ایجاد تحول در الگوهای برنامه‌ریزی کشور را اجتناب‌ناپذیر دانست و تأکید کرد: دوران سیاست‌گذاری‌های یک‌طرفه با منطق تصمیم‌گیری برای سالمندان به سر آمده است؛ رویکرد نوین ایجاب می‌کند که با حضور و مشارکت سالمندان برنامه‌ها تدوین شود. هیچ طرح و برنامه‌ای بدون شنیدن مستقیم مطالبات و دیدگاه‌های خود سالمندان به بلوغ و کارآمدی نخواهد رسید.
فرهودی در پایان با تشریح تقسیم کار ملی و مسئولیت مشترک بخش‌های مختلف جامعه اظهار داشت: تحقق سالمندی پویا و مطلوب نیازمند همکاری چندوجهی است؛ دولت در جایگاه قانون‌گذار و حامی، دانشگاه‌ها در زمینه تولید شواهد علمی و تربیت نیروی انسانی متخصص، نظام سلامت با استراتژی پیشگیری و مراقبت مداوم، شهرداری و مدیریت شهری در ساماندهی محیط دوستدار سالمند، نهاد خانواده با تکیه بر حمایت عاطفی و همبستگی بین‌نسلی، و جامعه از مسیر پذیرش اجتماعی و تکریم منزلت این قشر، اضلاع اصلی این زنجیره به شمار می‌روند تا خود سالمندان نیز بتوانند توانمندی، سرزندگی، عزت و حضور مؤثرشان را در عرصه اجتماع حفظ کنند.
نظر شما