دوره زبان اشاره؛ گامی برای ارتباط بی‌واسطه مشاوران با ناشنوایان

به گزارش روابط عمومی بهزیستی استان تهران به نقل از فرهنگیان پرس، دوره آموزشی زبان اشاره ویژه مشاوران و روانشناسان منتخب بهزیستی سراسر کشور، با هدف ارتقای مهارت‌های ارتباطی و توسعه عدالت در دسترسی به خدمات تخصصی مشاوره و روانشناسی برای افراد دارای معلولیت شنوایی، به میزبانی بهزیستی شهر تهران آغاز شد. این دوره به مدت پنج روز در سالن جلسات بهزیستی شهر تهران برگزار می‌شود و شرکت‌کنندگان با اصول و مهارت‌های پایه زبان اشاره ایرانی، شیوه‌های برقراری ارتباط مؤثر با جامعه ناشنوایان و راهکارهای توانمندسازی این جامعه آشنا می‌شوند. برگزاری این دوره، نقطه عطفی در تحقق عدالت ارتباطی و دسترسی برابر جامعه ناشنوایان به خدمات تخصصی مشاوره محسوب می‌شود.
معاون سلامت اجتماعی بهزیستی استان تهران، در آیین افتتاح این دوره اظهار داشت: «یکی از ارزشمندترین دستاوردهای این دوره، رفع موانع ارتباطی میان افراد ناشنوا و مشاوران خواهد بود. با تربیت روانشناسان و مشاوران مسلط به زبان اشاره، زمینه ارائه خدمات تخصصی بدون نیاز به واسطه فراهم شده و بخش قابل توجهی از نیازهای مشاوره‌ای جامعه افراد دارای معلولیت شنوایی که جمعیتی بالغ بر یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر را شامل می‌شوند، پاسخ داده خواهد شد.» علیرضا محمدی افزود: «هدف این دوره، تربیت روانشناسانی است که بتوانند با بهره‌گیری از زبان اشاره، خدمات تخصصی و حرفه‌ای را به افراد ناشنوا ارائه دهند و امیدواریم شرکت‌کنندگان با کسب مهارت‌های لازم، نقش مؤثری در ارتقای کیفیت خدمات مشاوره‌ای سازمان ایفا کنند.»
مدیر بهزیستی شهر تهران نیز ضمن خیرمقدم به شرکت‌کنندگان، بر ضرورت برقراری عدالت در ارائه خدمات تأکید کرد و گفت: «اجرای این دوره آموزشی گامی مؤثر در یکسان‌سازی دسترسی جامعه هدف به خدمات سازمان بهزیستی است. امیدواریم با تربیت مشاوران آشنا به زبان اشاره، ارتباط مستقیم میان مشاور و فرد ناشنوا برقرار شده و نیاز به حضور افراد واسطه از میان برداشته شود تا کیفیت خدمات و حفظ کرامت مراجعان بیش از پیش ارتقا یابد.»
در ادامه، مدیرکل دفتر مشاوره و امور روانشناختی سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اهمیت مهارت‌های ارتباطی در فرآیند مشاوره تصریح کرد: «یکی از خلأهای مهم در ارائه خدمات روانشناختی به افراد ناشنوا، نبود ارتباط مستقیم میان مشاور و مراجعه‌کننده بود. ارتباط، قلب تپنده فرآیند مشاوره است و بدون آن دستیابی به نتایج مطلوب امکان‌پذیر نخواهد بود. اجرای این دوره علاوه بر ارتقای کیفیت خدمات، موجب حفظ حریم خصوصی افراد ناشنوا و ایجاد دسترسی برابر آنان به خدمات تخصصی خواهد شد.» ابراهیم غفاری در ادامه افزود: «سازمان بهزیستی به عنوان متولی ارائه خدمات به افراد دارای معلولیت، وظیفه دارد نیروهای متخصص و توانمند را برای کاهش فاصله‌های ارتباطی تربیت کند و این دوره، نقطه آغاز مناسبی برای تحقق این هدف ارزشمند است.»
مدیرکل دفتر توانبخشی آموزشی، حرفه‌ای و توانبخشی سازمان بهزیستی کشور نیز با اشاره به روند رو به افزایش اختلالات شنوایی در جهان اظهار داشت: «بر اساس پیش‌بینی‌ها، تا سال ۲۰۵۰ از هر ۱۰ نفر، یک نفر با درجاتی از معلولیت شنوایی مواجه خواهد بود. از این رو توسعه آموزش‌های تخصصی زبان اشاره، برگزاری دوره‌های پیشرفته و تدوین فرهنگستان زبان اشاره ایرانی، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند زمینه دسترسی بهتر افراد دارای معلولیت شنوایی به خدمات تخصصی از جمله مشاوره و روانشناسی را فراهم کند.»
گفتنی است این دوره با حضور مدیران، کارشناسان، رئیس هیأت مدیره شبکه ملی تشکل‌های مردم‌نهاد افراد دارای معلولیت شنوایی و مشاوران منتخب بهزیستی سراسر کشور برگزار شده و به مدت پنج روز ادامه خواهد داشت.
بر اساس آمارهای رسمی، جمعیت افراد دارای معلولیت شنوایی در ایران بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر برآورد می‌شود که تا پیش از این، بسیاری از آنان به دلیل نبود مشاوران مسلط به زبان اشاره، از دریافت خدمات تخصصی روانشناسی و مشاوره محروم بوده‌اند. این در حالی است که بر اساس گزارش انجمن علمی روانشناسی ایران در دی‌ماه ۱۴۰۴، کمتر از ۵ درصد از مشاوران و روانشناسان کشور با زبان اشاره آشنایی داشتند و این خلأ بزرگ، همواره یکی از دغدغه‌های اصلی نهادهای حمایتی بوده است. با اجرای این دوره، به نظر می‌رسد گام مهمی در جهت جبران این نقیصه برداشته شده است.
آغاز دوره آموزشی زبان اشاره برای مشاوران بهزیستی، اگرچه اقدامی دیرهنگام اما ارزشمند در جهت تحقق عدالت ارتباطی محسوب می‌شود، اما نباید فراموش کرد که این اقدام، تنها آغاز راه است. جامعه یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفری ناشنوایان کشور، نیازمند برنامه‌ای جامع و مستمر برای دسترسی به خدمات روانشناختی و مشاوره‌ای است و برگزاری یک دوره پنج‌روزه، هرچند مؤثر، پاسخگوی همه نیازهای این جامعه بزرگ نیست. آنچه ضرورت دارد، تدوین برنامه‌های درسی مداوم، ایجاد دوره‌های تخصصی پیشرفته و گنجاندن آموزش زبان اشاره در سرفصل‌های دروس روانشناسی و مشاوره در دانشگاه‌های کشور است تا نسل آینده مشاوران، از ابتدا با نیازهای این جامعه آشنا شده و بتوانند خدمات مؤثرتری ارائه دهند. همچنین، بهزیستی باید برای مشاورانی که این دوره را با موفقیت پشت سر می‌گذارند، مشوق‌های مالی و شغلی در نظر بگیرد تا انگیزه لازم برای استمرار فعالیت در حوزه ناشنوایان در آنان ایجاد شود. فرهنگ‌سازی در سطح جامعه برای پذیرش و تعامل با افراد ناشنوا، توسعه مراکز مشاوره تخصصی و ایجاد نظام ارجاع کارآمد، از دیگر گام‌هایی است که نباید از نظر دور بماند. فرهنگیان پرس معتقد است سازمان بهزیستی با نگاه بلندمدت و برنامه‌ریزی منسجم، می‌تواند این حرکت ارزشمند را به یک تحول پایدار در نظام مشاوره کشور تبدیل کند و الگویی برای سایر نهادهای خدماتی در زمینه برقراری عدالت ارتباطی با اقشار مختلف جامعه فراهم آورد.