توسعه اجتماعی، زمانی پایدار و اثربخش خواهد بود که در کنار سیاستگذاری و برنامهریزی، سرمایهای ارزشمند به نام مشارکت مردم نیز در آن جریان داشته باشد. جامعهای که در آن همدلی، مسئولیتپذیری و همراهی برای حل مسائل اجتماعی به یک فرهنگ تبدیل شود، ظرفیت بیشتری برای حمایت از انسانها، کاهش آسیبها و فراهمکردن فرصتهای برابر خواهد داشت.
مشارکت اجتماعی، تنها به معنای حضور مردم در عرصههای مختلف نیست؛ بلکه نشانهای از احساس مسئولیت نسبت به سرنوشت جامعه و باور به این حقیقت است که ساختن جامعهای عادلانه و توانمند، مسئولیتی مشترک است.
در بهزیستی، این نگاه جایگاهی ویژه دارد. بخش مهمی از مأموریت ما با زندگی انسانهایی گره خورده است که در مقاطع مختلف زندگی، به حمایت، فرصت و همراهی بیشتری نیاز دارند. از افراد دارای معلولیت و خانوادههای آنان تا کودکان، سالمندان، زنان سرپرست خانوار و افرادی که با آسیبهای اجتماعی مواجهاند. حمایت از این گروهها تنها وظیفه یک دستگاه نیست، بلکه مسئولیتی مشترک میان حاکمیت، مردم و همه نهادهای اجتماعی است.
در این میان، خیرین، سازمانهای مردمنهاد، تشکلهای مردمی، گروههای داوطلب و فعالان اجتماعی، از مهمترین پشتوانههای بهزیستی هستند. حضور این عزیزان تنها در تأمین منابع خلاصه نمیشود؛ گاهی یک همراهی، یک فرصت شغلی، یک اقدام داوطلبانه، یک آموزش یا حتی شنیدن صدای یک خانواده، میتواند مسیر زندگی یک انسان را تغییر دهد.
مشارکت اجتماعی زمانی به عمیقترین و ماندگارترین اثر خود میرسد که در متن زندگی مردم و از نزدیکترین نقطه به مسائل آنان شکل بگیرد. جایی که مردم زندگی میکنند، مسائل را میشناسند و ظرفیتهای حل آن را نیز در اختیار دارند. از همین منظر، «محلهمحوری» تنها یک رویکرد اجرایی نیست بلکه بستری برای به میدان آمدن ظرفیتهای اجتماعی هر محله و پیوند میان مردم، نهادهای اجتماعی و دستگاههای خدمترسان است.
در رویکرد محلهمحور، هر محله صرفا یک محدوده جغرافیایی نیست؛ یک سرمایه اجتماعی است؛ مجموعهای از انسانها، تجربهها، توانمندیها و ظرفیتهایی که اگر به درستی شناسایی و به یکدیگر متصل شوند، میتوانند در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی، حمایت از خانوادهها، شناسایی افراد نیازمند به خدمات و فراهمکردن زمینه توانمندسازی آنان نقشآفرین باشند.
بهزیستی مازندران نیز با همین نگاه، تقویت حضور اجتماعی و استفاده از ظرفیتهای محلی را در مسیر ارائه خدمات دنبال میکند؛ چرا که باور داریم بسیاری از مسائل اجتماعی را میتوان پیش از آنکه پیچیده و گسترده شوند، با شناخت درست از محله، گفتگو با مردم و فعالکردن ظرفیتهای همان جامعه محلی شناسایی و مدیریت کرد.
در واقع، محلهمحوری زمانی معنا پیدا میکند که مردم از مخاطب خدمات اجتماعی به شریک حل مسائل اجتماعی تبدیل شوند. اینجاست که مشارکت اجتماعی از یک مفهوم کلی، به کنشی واقعی و ملموس تبدیل میشود. کنشی که میتواند کیفیت زندگی را ارتقا دهد و فرصتهای بیشتری برای استقلال و توانمندی افراد فراهم کند.
باور ما در بهزیستی مازندران این است که مشارکت اجتماعی باید از حمایت صرف عبور کند و به توانمندسازی برسد. هدف آن است که همراهی مردم، زمینهای برای افزایش استقلال، ارتقای کیفیت زندگی و حضور فعالتر افراد در جامعه فراهم کند. به همین دلیل، توسعه و تقویت همکاری با تشکلهای مردمی و خیرین را نه یک اقدام جانبی، بلکه بخشی از مسیر تحقق عدالت اجتماعی میدانیم.
امروز بیش از هر زمان دیگری، جامعه به سرمایههایی نیاز دارد که در آمارها دیده نمیشوند. سرمایههایی مانند اعتماد، همدلی، احساس تعلق و مسئولیتپذیری. تشکلهای اجتماعی و خیرین، بخش مهمی از این سرمایه را شکل میدهند و نشان میدهند که میتوان با تکیه بر ظرفیتهای مردم، از دل مسائل اجتماعی، فرصتهایی برای تغییر ساخت.
۲۲ مرداد، روز ملی تشکلها و مشارکتهای اجتماعی، فرصتی است برای قدردانی از همه کسانی که بخشی از وقت، توان، تخصص، تجربه و سرمایه خود را برای ساختن جامعهای بهتر اختصاص دادهاند؛ از خیرین و سازمانهای مردمنهاد تا داوطلبان و فعالان اجتماعی که در محلهها و در کنار مردم، برای حل مسائل جامعه قدم برمیدارند.
امروز بیش از همیشه به این باور نیاز داریم که هیچ سیاست اجتماعی بدون پشتوانه مردم کامل نیست و هیچ برنامه توانمندسازی بدون مشارکت جامعه محلی، ماندگار نخواهد بود. محلههای ما، نقطه آغاز بسیاری از تغییرات اجتماعیاند و مردم، مهمترین سرمایه این تغییر.
ایمان دارم آیندهای که در آن هیچ انسانی به دلیل معلولیت، فقر، آسیب اجتماعی یا شرایط دشوار زندگی از فرصت رشد و حضور اجتماعی محروم نباشد، با همراهی مردم و فعالشدن ظرفیتهای اجتماعی هر محله، دستیافتنیتر خواهد بود.
۲۲ مرداد را به همه خیرین، تشکلهای مردمی، سازمانهای مردمنهاد و فعالان اجتماعی که سرمایه اجتماعی این سرزمین را با حضور و مسئولیتپذیری خود غنیتر میکنند، تبریک میگویم و از همراهی ارزشمند آنان در مسیر تحقق عدالت، پیشگیری از آسیبها و توانمندسازی جامعه قدردانی میکنم.
نظر شما