به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، سکوت برای بسیاری از انسانها مفهومی گذراست، اما برای کودکانی که با اختلال شنوایی متولد میشوند، میتواند سالها ادامه داشته باشد؛ سکوتی که اگر بهموقع شکسته نشود، نهتنها قدرت شنیدن، بلکه فرصت یادگیری زبان، گفتار و برقراری ارتباط مؤثر با جامعه را نیز از آنان میگیرد.
در همین راستا، امروز در مرکز کاشت حلزون بیمارستان بعثت همدان، پردازشگر شنوایی یک کودک چهار ساله که از طریق برنامه غربالگری شنوایی سازمان بهزیستی شناسایی و پس از طی مراحل درمان تحت عمل کاشت حلزون قرار گرفته بود، نصب و فعال شد. لحظهای که این کودک برای نخستین بار صداهای محیط اطراف خود را شنید، فضای مرکز درمانی را تحت تأثیر قرار داد و لبخند خانواده و تیم درمان، نتیجه سالها تلاش برای توسعه خدمات سلامت شنوایی در استان بود.
اگرچه این اتفاق یکی از موفقترین نمونههای مداخله بهنگام در حوزه سلامت شنوایی محسوب میشود، اما نشست خبری مسئولان حوزه درمان و بهزیستی استان نشان داد که هنوز مسیر درمان بسیاری از کودکان ناشنوا با چالشهای جدی مواجه است؛ چالشهایی که از مرحله پس از غربالگری آغاز میشود و تا تأمین هزینههای توانبخشی و خدمات پس از عمل ادامه دارد.
حلقه مفقوده درمان؛ ارجاع بیماران پس از غربالگری
رئیس مرکز کاشت حلزون شنوایی غرب کشور در این نشست با اشاره به سابقه فعالیت این مرکز اظهار کرد: از سال 1391 که خدمات کاشت حلزون در همدان آغاز شد، سازمان بهزیستی همواره در کنار این مجموعه بوده و در تأمین منابع، حمایت از بیماران و کاهش هزینههای درمان نقش مؤثری ایفا کرده است.
فرهاد فراهانی با بیان اینکه اجرای برنامه غربالگری شنوایی از سال 1394 تحول بزرگی در شناسایی زودهنگام کودکان کمشنوا ایجاد کرد، افزود: امروز از نظر تجهیزات و پوشش خدمات، غربالگری شنوایی در کشور وضعیت مناسبی دارد و تقریباً همه نوزادان تحت این برنامه قرار میگیرند، اما مشکل اصلی از جایی آغاز میشود که کودک در غربالگری شناسایی میشود.
وی تصریح کرد: خانوادهها پس از دریافت نتیجه غربالگری، مسیر مشخص و سازمانیافتهای برای ادامه درمان در اختیار ندارند و ناچارند خود به دنبال مراکز تخصصی، پزشک، گفتاردرمانگر یا حتی آموزش لبخوانی بگردند. همین مسئله باعث میشود بخشی از زمان طلایی درمان از دست برود و خانوادهها دچار سردرگمی شوند.
به گفته رئیس مرکز کاشت حلزون شنوایی، این مشکل محدود به استان همدان نیست و تقریباً در سراسر کشور وجود دارد. هرچند طی سالهای گذشته مطالعات مختلفی در وزارت بهداشت برای اصلاح نظام ارجاع انجام شده، اما آنچه امروز در میدان عمل مشاهده میشود، نشان میدهد این حلقه همچنان نیازمند بازنگری و ساماندهی جدی است.
فراهانی تأکید کرد: اگر پس از غربالگری، کودک به صورت مستقیم و با یک فرآیند مشخص به مرکز کاشت حلزون معرفی شود، بسیاری از مشکلات فعلی برطرف خواهد شد و خانوادهها نیز با اطمینان بیشتری روند درمان را دنبال خواهند کرد.
هزینههایی که با یک ارجاع صحیح قابل پیشگیری است
وی با اشاره به فعالیت مراکز خصوصی کاشت حلزون در برخی استانها گفت: مرکز بعثت همدان یک مرکز کاملاً دولتی است و تلاش میکند خدمات تخصصی را با کمترین هزینه در اختیار بیماران قرار دهد، اما نبود نظام ارجاع مناسب موجب شده برخی خانوادهها مستقیماً به مراکز خصوصی مراجعه کنند.
رئیس مرکز کاشت حلزون شنوایی غرب کشور توضیح داد: برخی تجهیزات جدید پردازشگر شنوایی که توسط شرکتهای تولیدکننده عرضه میشود، قیمت بسیار بالایی دارد، رقمی که فشار اقتصادی سنگینی بر خانوادهها وارد میکند.
فراهانی افزود: بسیاری از این هزینهها با هدایت صحیح بیماران به مراکز دولتی قابل پیشگیری است و لازم است دستگاههای متولی، مسیر درمان را از همان ابتدای غربالگری برای خانوادهها شفاف کنند.
جراحی پایان درمان نیست
وی در ادامه با تأکید بر اینکه موفقیت کاشت حلزون تنها به انجام عمل جراحی محدود نمیشود، اظهار کرد: پس از عمل، کودک باید نزدیک به دو سال تحت آموزش شنوایی، گفتاردرمانی و توانبخشی قرار گیرد و حدود 80 تا 100 جلسه آموزشی را پشت سر بگذارد تا بتواند شنیدن، درک گفتار و صحبت کردن را به تدریج بیاموزد.
رئیس مرکز کاشت حلزون شنوایی غرب کشور با انتقاد از بلاتکلیفی در تأمین هزینههای توانبخشی پس از اجرای طرح تحول کاشت حلزون گفت: هنوز سازوکار مشخصی برای پرداخت هزینههای این خدمات وجود ندارد و مراکز درمانی و توانبخشی با مشکلات متعددی در این زمینه روبهرو هستند؛ در حالی که اگر این خدمات بهدرستی ارائه نشود، بخش مهمی از نتایج عمل جراحی نیز از بین خواهد رفت.
فراهانی تأکید کرد: عمل جراحی آغاز درمان است، نه پایان آن؛ موفقیت واقعی زمانی حاصل میشود که کودک بتواند از شنوایی جدید خود برای یادگیری زبان و برقراری ارتباط استفاده کند.
تغییر الگوی جمعیتی، ضرورت تغییر سیاستهای سلامت شنوایی
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تغییر ساختار جمعیتی کشور، بر ضرورت بازنگری در سیاستهای حوزه سلامت شنوایی تأکید کرد و گفت: در کنار استمرار غربالگری نوزادان و کودکان، باید از هماکنون برای پاسخگویی به نیازهای جمعیت رو به افزایش سالمندان نیز برنامهریزی شود.
رئیس مرکز کاشت حلزون شنوایی غرب کشور اظهار کرد: طی سالهای گذشته تمرکز اصلی نظام سلامت بر شناسایی و درمان کودکان کمشنوا بوده که اقدامی کاملاً درست و ضروری است، اما اکنون با افزایش امید به زندگی و حرکت کشور به سمت سالمندی، گروه بزرگی از افراد با افت شنوایی ناشی از افزایش سن مواجه خواهند شد.
فراهانی افزود: بسیاری از سالمندان سالها از شنوایی طبیعی برخوردار بودهاند و از دست دادن این توانایی، کیفیت زندگی، ارتباطات اجتماعی و حتی سلامت روان آنان را تحت تأثیر قرار میدهد. در چنین شرایطی، اگر سمعک دیگر پاسخگوی نیاز بیمار نباشد، کاشت حلزون میتواند راهکار مؤثری برای بازگرداندن توانایی شنیدن باشد.
وی با اشاره به تجربه کشورهای پیشرفته گفت: کاشت حلزون تنها مختص کودکان نیست و حتی سالمندان بالای 100 سال نیز تحت این عمل قرار میگیرند. پیشرفت فناوری موجب شده این جراحی در بسیاری از موارد با بیحسی موضعی و بدون نیاز به بیهوشی عمومی انجام شود؛ بنابراین نباید تصور کرد که سن بالا مانعی برای بهرهمندی از این خدمات است.
رئیس مرکز کاشت حلزون شنوایی غرب کشور تأکید کرد: همانگونه که برای کودکان برنامه غربالگری و مداخله زودهنگام تعریف شده، لازم است برای سالمندان نیز برنامهای منسجم جهت شناسایی، ارزیابی و درمان کمشنوایی تدوین شود؛ زیرا حفظ شنوایی در سالمندی، نقش مهمی در پیشگیری از انزوای اجتماعی، افسردگی و کاهش کیفیت زندگی دارد.
همدان؛ استانی با جمعیت رو به سالمندی
در ادامه این نشست، رئیس اداره بهزیستی شهرستان همدان نیز با تأکید بر اهمیت مباحث مطرحشده، گفت: بهزیستی از پیشنهادهای ارائهشده برای اصلاح فرآیند ارجاع بیماران استقبال میکند و تلاش خواهد کرد با همکاری دانشگاه علوم پزشکی، روند معرفی بیماران به مراکز تخصصی را ساماندهی کند.
منوچهر نوروزی با اشاره به روند سالمندی جمعیت استان اظهار کرد: همدان از استانهای دارای جمعیت سالمند کشور است و در حال حاضر حدود 15 درصد جمعیت استان را سالمندان تشکیل میدهند؛ موضوعی که ضرورت توسعه خدمات سلامت، توانبخشی و حمایتهای اجتماعی را بیش از گذشته آشکار میکند.
وی افزود: هرچند رتبه همدان از نظر نسبت جمعیت سالمند از جایگاههای بالاتر به رتبه هفتم کشور رسیده است، اما این تغییر به معنای جوانتر شدن جمعیت استان نیست، بلکه ناشی از کاهش نرخ فرزندآوری در برخی استانهای دیگر است.
رئیس اداره بهزیستی شهرستان همدان در پایان با بیان اینکه سالمندی آینده همه افراد جامعه است، گفت: باید از امروز برای پاسخگویی به نیازهای این قشر برنامهریزی کنیم و همانگونه که خدمات شنوایی برای کودکان توسعه یافته، زمینه ارائه خدمات تخصصی به سالمندان نیز فراهم شود.
هیچ کودک نیازمند خدمات کاشت حلزون در همدان پشت نوبت نیست
معاون امور توانبخشی ادارهکل بهزیستی استان همدان نیز با اشاره به همکاری نزدیک این سازمان با دانشگاه علوم پزشکی همدان، از پوشش کامل خدمات غربالگری و درمان کودکان کمشنوا در استان خبر داد.
محمد قادریاحسانپور اظهار کرد: وجود مرکز کاشت حلزون در بیمارستان بعثت همدان موجب شده نه تنها نیاز استان، بلکه بخش قابل توجهی از نیاز استانهای غرب کشور نیز در این مرکز پاسخ داده شود.
وی افزود: سال گذشته هشت کودک و سال پیش از آن نیز 10 کودک از طریق برنامههای غربالگری شنوایی به عنوان کاندیدای کاشت حلزون شناسایی شدند و تمامی آنان از خدمات درمانی، جراحی، توانبخشی و آموزشهای پس از عمل بهرهمند شدند.
معاون امور توانبخشی بهزیستی استان همدان تأکید کرد: در حال حاضر هیچ کودک نیازمند خدمات کاشت حلزون در استان همدان پشت نوبت دریافت خدمات باقی نمانده و تمامی افراد واجد شرایط، پس از شناسایی وارد چرخه درمان میشوند.
سرمایهگذاری مستمر برای پیشگیری از معلولیت شنوایی
قادریاحسانپور با اشاره به اعتبارات اختصاصیافته به حوزه سلامت شنوایی گفت: سال گذشته بیش از هفت میلیارد و 600 میلیون ریال برای اجرای برنامه غربالگری شنوایی نوزادان و کودکان در استان هزینه شد؛ رقمی که جدا از اعتبارات مربوط به خرید و بهروزرسانی تجهیزات تخصصی است.
وی افزود: تاکنون 16 دستگاه غربالگری شنوایی برای شهرستانهای مختلف استان تأمین شده و روند تجهیز مراکز همچنان ادامه دارد تا همه نقاط استان، حتی مناطق کمبرخوردار، تحت پوشش این خدمات قرار گیرند.
به گفته معاون امور توانبخشی بهزیستی استان همدان، طی سالهای اخیر هیچ کودک واجد شرایطی از چرخه غربالگری جا نمانده و تمامی نوزادان و کودکان سه تا شش سال استان از این خدمات بهرهمند شدهاند.
قادریاحسانپور همچنین از افزایش اعتبارات حوزه توانبخشی خبر داد و گفت: در سال گذشته بیش از هشت میلیارد تومان برای ارائه خدمات توانبخشی شنیداری پیش و پس از کاشت حلزون هزینه شده و امسال نیز اعتبارات این بخش حدود 80 درصد افزایش یافته است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: این افزایش اعتبار، امکان توسعه خدمات گفتاردرمانی، آموزش شنوایی و سایر خدمات تخصصی را فراهم میکند و میتواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی کودکان دارای کاشت حلزون داشته باشد.
شنیدن، آغاز راه است
اتفاقی که امروز در بیمارستان بعثت همدان رقم خورد، تنها یک موفقیت درمانی نبود؛ بلکه نمادی از اهمیت تشخیص زودهنگام، هماهنگی میان دستگاههای مسئول و نقش توانبخشی در بازگرداندن کودکان ناشنوا به مسیر طبیعی زندگی بود.
در عین حال، سخنان مسئولان حوزه درمان و بهزیستی نشان داد که توسعه خدمات سلامت شنوایی، تنها به انجام عمل جراحی محدود نمیشود. اصلاح نظام ارجاع، تأمین پایدار هزینههای توانبخشی، گسترش خدمات در مناطق مختلف و برنامهریزی برای پاسخگویی به نیازهای سالمندان، از مهمترین اقداماتی است که میتواند آینده این حوزه را متحول کند.
کودکی که امروز برای نخستین بار صدای جهان را شنید، نمونهای از ثمره مداخله بهموقع بود؛ تجربهای که اگر زنجیره غربالگری، ارجاع، درمان و توانبخشی در سراسر کشور بهصورت منسجم تکمیل شود، میتواند برای هزاران کودک دیگر نیز تکرار شود و سکوت را به شنیدن، ارتباط و امید تبدیل کند.
نظر شما