«سلام محله»؛ امتداد یک مسیر قدیمی با رویکردی منسجم‌تر

حقدادی با اشاره به تجربه‌های اولیه پیشگیری اجتماع‌محور توضیح داد: در آن سال‌ها، مدل‌هایی مانند پیشگیری اجتماع‌محور اجرا شد که ماهیت آن دقیقاً مبتنی بر مشارکت مردم محله بود. در این مدل، نقش دولت اجرای مستقیم نبود، بلکه تسهیل‌گری، آموزش و حمایت از کنشگران محلی در دستور کار قرار داشت.

وی با تشریح فرآیند اجرایی این رویکرد گفت: ابتدا تسهیل‌گران محلی آموزش می‌دیدند؛ افرادی از دل مردم که می‌آموختند چگونه وارد محله شوند، اعتماد ایجاد کنند، نیازسنجی انجام دهند، نیازها را اولویت‌بندی کرده و بر اساس آن، یک شناسنامه دقیق از داشته‌ها و نداشته‌های محله تهیه کنند. تا زمانی که مردم خودشان به جمع‌بندی نمی‌رسیدند، سازمان هیچ مداخله و هزینه‌ای انجام نمی‌داد.

رئیس اداره فوریت‌های اجتماعی بهزیستی تأکید کرد: فلسفه محله‌محوری این است که مردم تشخیص دهند مسئله اصلی محله چیست. گاهی این اولویت اعتیاد است و گاهی مسائل ابتدایی‌تری مانند نانوایی، آسفالت، روشنایی یا دسترسی به خدمات اولیه. وقتی مردم برای حل این نیازها سازماندهی می‌شوند و موفقیت را تجربه می‌کنند، اعتماد شکل می‌گیرد و در این مرحله است که می‌توان مداخلات تخصصی‌تر مانند پیشگیری از اعتیاد را نیز با همراهی مردم پیش برد.

حقدادی با بیان اینکه بسیاری از طرح‌های موفق بهزیستی بر همین اساس شکل گرفته‌اند، گفت: طرح‌های خدمات مالی خرد، گروه‌های همیار، توانمندسازی زنان سرپرست خانوار و حتی برنامه‌های سلامت اجتماعی، همگی بر پایه مشارکت جمعی، مسئولیت‌پذیری محلی و نقش‌آفرینی مردم طراحی شده‌اند. در این مدل‌ها، نه کارفرمای بیرونی وجود دارد و نه سودی از محله خارج می‌شود؛ مردم خودشان ضامن هم می‌شوند و نتیجه تلاش‌شان را در زندگی خود می‌بینند.

وی با اشاره به اینکه «سلام محله» امتداد همین تجربه‌هاست، تصریح کرد: پویش سلام محله آمده است تا این تجربه‌های پراکنده را در یک چارچوب مشخص و قابل گسترش کنار هم قرار دهد. هدف اصلی این پویش، بروز توانمندی‌های اجتماعی، افزایش قدرت چانه‌زنی مردم، تقویت اعتماد میان مردم و دولت و کاهش فاصله میان محلات و ساختارهای رسمی است.

حقدادی خاطرنشان کرد: هر نوع مداخله اجتماعی، از پیشگیری از اعتیاد گرفته تا کاهش آسیب‌های اجتماعی، ارتقای سلامت روان، رسیدگی به مسائل سالمندان یا مناسب‌سازی فضاهای شهری، اگر با مشارکت واقعی مردم محله انجام نشود، ماندگار نخواهد بود. «سلام محله» دقیقاً بر همین اصل استوار است؛ اینکه دولت کنار مردم بایستد، نه به‌جای آن‌ها.

وی در پایان تأکید کرد: محله‌محوری تنها یک روش اجرایی نیست، بلکه راهبردی برای افزایش سرمایه اجتماعی، تقویت اعتماد عمومی و ارتقای بهره‌وری خدمات اجتماعی است. تجربه بهزیستی نشان داده است هر جا مردم پای کار آمده‌اند، هم اثربخشی مداخلات بیشتر بوده و هم تعلق اجتماعی به نتایج شکل گرفته است؛ و «سلام محله» قرار است این مسیر را در سطحی گسترده‌تر و منسجم‌تر ادامه دهد.