به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل، در ادبیات سیاستگذاری اجتماعی و رفاه نوین، رویکرد محلهمحور بعنوان یکی از مؤثرترین شیوهها برای ارتقای سلامت اجتماعی، تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش تابآوری جوامع محلی شناخته میشود؛ رویکردی استوار بر این اصل بنیادین که پایدارترین پاسخ به مسائل اجتماعی، از دل خود محله و با مشارکت داوطلبانه ساکنان آن شکل میگیرد.
گزارشهای سازمان جهانی بهداشت (WHO) و برنامه توسعه ملل متحد (UNDP) نیز بر این نکته تأکید دارند که «محله»، کارآمدترین سطح مداخله برای پیوند میان خدمات اجتماعی، حکمرانی محلی و زندگی روزمره مردم است.
فعالیتها و خدمات محلهمحور در سطح جهان در چند قالب اصلی شکل میگیرند.
نخست، انتقال خدمات دولتی و عمومی به سطح محلات با هدف افزایش دسترسپذیری و فراگیری آنهاست.
دوم، این فعالیتها در قالب تقویت حکمرانی محلی و مشارکت اجتماعی، از جمله برگزاری انتخابات محلی، شکلگیری شوراهای محلی و شورایاریها و ایجاد ساختارهای مردمی و استفاده از ظرفیتهای محلی تحقق مییابند.
سوم، فعالیتهای محلهمحور از طریق شبکهسازی و سازماندهی داوطلبان محلی، پدیدیاران و همیاران اجتماعی شکل میگیرند که نمونههای آن را میتوان در برنامههای توانبخشی مبتنی بر جامعه (CBR) سازمان بهزیستی یا طرحهای خردمالی ویژه زنان سرپرست خانوار مشاهده کرد.
منظور ما از فعالیتهای محلهمحور، رویکردی تلفیقی است که هر سه شیوه فوق را بصورت همافزا در بر میگیرد؛ رویکردی که در طرح «سلام» (سلامت اجتماعی محلهمحور) بطور عینی متجلی شده است.
بر همین مبنا و در راستای سیاست های دولت چهاردهم و شخص ریاست محترم جمهور جناب دکتر پزشکیان و در ادامه اجرای «طرح سلام» (سلامت اجتماعی محلهمحور) در مراکز استانها و تعدادی از شهرستانهای کشور، در قالب برنامهای توسعه ای و تکمیلی و با هدف کمک به تقویت انسجام ملی و محلی، توسعه و نهادینهسازی روحیه داوطلبی بهعنوان یک فرهنگ عمومی، ایفای نقش تسهیلگری سازمانی و افزایش دسترسپذیری حداکثری خدمات و احیاء و شناخت کانونهای محلی اجرای «پویش ملی سلام محله» را در دستور کار قرار دادهایم؛ تا همزمان با آغاز دهه فجر انقلاب اسلامی، سلامی گرمتر، صمیمانهتر و مؤثرتر به محله داشته باشیم.
پویش ملی «سلام محله» تلاشی است بر محور کار داوطلبانه و مشارکت موضوعی برای کیفیت بخشی هرچه بیشتر به زندگی و سلامت اجتماعی ساکنان محلات؛ اقدامی کارشناسی شده که در امتداد تجربههای موفق بینالمللی طراحی شده است.
تجربه کشورهایی چون ژاپن در اجرای نظام Community-Based Integrated Care، سوئد و سوئیس در توسعه کانونهای داوطلبانه محلهمحور، و ویتنام در بسیج سرمایه اجتماعی محلات، نشان میدهد که نقش دولت در این الگوها بیش از آنکه تصدیگر باشد، تسهیلگر و توانمند ساز است .
«طرح سلام» و پویش ملی «سلام محله» تلاشی است برای کمک به یافتن پاسخ عملی به پرسشهایی از این دست:
✓ آیا میتوان برای بهبود وضعیت محلهام کاری انجام داد؟
✓ چگونه میتوان از ظرفیتهای محلات و دستگاههای دولتی و غیردولتی برای ایجاد «حال خوب» حداکثر بهره را برد؟
✓ چگونه میتوان با مشارکت همسایگان و هم محلهایها، راهکارهای منطقی و پایدار برای رفع مسائل محله یافت؟
✓ آیا میتوان مسیر دسترسی مردم به خدمات دولتی را کوتاهتر، سادهتر و انسانیتر کرد؟
✓ و آیا میشود برای تکریم هرچه بیشتر توانخواهان (سالمندان، بیماران، افراد دارای معلولیت، زنان باردار، مادران دارای نوزاد و …) برنامهریزی مؤثرتری انجام داد؟
همانگونه که طی یک سال گذشته به کرّات گفته و نوشتهام، در مرحله نخست طرح سلام، دستگاههای تابعه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با راهبری وزیر محترم و با تکیه بیشتر بر سازمان بهزیستی و با همکاری سازمانهای مردمنهاد، خدمات متمرکزی را در سطح محله ارائه میدهند.
اقدامی که علاوه بر افزایش دسترسی مردم به خدمات، زمینه پویایی محلهها، شکلگیری اعتماد اجتماعی و تعیین دستور کارهای بعدی را نیز فراهم میکند؛ امری که "پوتنام" در مطالعات سرمایه اجتماعی بهعنوان پیششرط توسعه پایدار محلی معرفی می نماید.
از آنجا که هدف بنیادین «طرح سلام» و «پویش ملی سلام محله»، شبکهسازی اجتماعی و ایجاد کانونهای داوطلبانه در بطن محلات است، مصمم هستیم با اجرای موفق این طرح و پویش، در هر محله یک ظرفیت متمرکز تحت عنوان پایگاه یا کانون مشارکت داوطلبانه در امور محله به شکل روزانه و مورد نیاز ایجاد کنیم.
این طرح بر سه محور اصلی استوار شده است:
• محله(مکان اجرای طرح)
• شبکه داوطلبان (سازماندهی داوطلبان موجود و جذب داوطلبان جدید)،
• ارائه خدمات در محله با رویکرد دسترسپذیری حداکثری
(تشکیل گروههای داوطلب محلی برای شناخت نیازها ،اولویت بندی و مداخلات اثر بخش در محله) تا از این طریق، پیوندی محکم و پایدار میان نهادهایخدمتدهنده و بدنه جامعه محلی شکل گیرد.
برای تضمین نهادینه شدن، استمرار و اثربخشی این حرکت اجتماعی، رویدادها و کارزارهای موضوعی متعددی، همراه با پیوست رسانهای، در محلات منتخب برگزار خواهد شد؛ چرا که تجربههای جهانی نشان میدهد تداوم، دیدهشدن اجتماعی و روایت سازی رسانهای، شرط ماندگاری کنشهای داوطلبانه است.
علیایحال، «طرح سلام» و «پویش ملی سلام محله»، آغازی است برای تبدیل محلات به محیطهایی پویا، همبسته و توانمند در حل چالشهای اجتماعی با تکیه بر توان مردم.
تاکید می کنم: خدمات داوطلبانی که در قالب این طرح با سازمان بهزیستی کشور همکاری میکنند، محدود به جامعه هدف و مددجویان تحت پوشش نیست؛ بلکه تمام ساکنان محلات
میتوانند از ظرفیت ایجادشده این مشارکت اجتماعی بهرهمند شوند.
سازمان بهزیستی کشور از همه مردم و داوطلبین محلات دعوت میکند با هر میزان دانش، مهارت و حتی فرصت زمانی، با حضور در پویش ملی «سلام محله» در برنامههایی که به ارتقای کیفیت زیست اجتماعی در محلهای که در آن زندگی میکنید میانجامد، مشارکت فعال داشته باشند.به همین منظور، سامانه salam.behzisti.ir برای ثبتنام و نقشآفرینی مؤثر در محله، معرفی میشود.
نظر شما