تبریز ایکنا: آدمی گاه در تاریک‌ترین دالان‌های حیات خویش به نقطه‌ای می‌رسد که گمان می‌برد جهان به پایان آمده است؛ آن هنگام‌که افیون، روح را در بند می‌کشد، یا معلولیتی جسم را به انزوا می‌راند، یا دیوارهای بلند ندامتگاه خط بطلانی بر اعتبار و کرامت انسان می‌کشد. اما در جغرافیای انسانی این خاک، همواره دست‌هایی هست که از آوار، بنا می‌سازد و از ویرانی، زندگی بیرون می‌کشد.
کارگاه تولیدی و خیریه امید فردای سهند نیک مصداق مجسم یک باور عمیق اجتماعی است؛ اینجا آهن سرد و خشن کوره، به لطافت امید پیوند خورده است. این گزارش، روایتی تکان‌دهنده و ملموس از یک ثمر و یک کارزار ماندگار است؛ کارزاری که نشان می‌دهد با دست خالی، اما با اکسیری از نیت خیر و تدبیر حمایتی، چگونه می‌توان از عمق طوفان و لغزش‌ها گذشت، زیر آوار مشکلات سر پا ایستاد و ثابت کرد که تنها پادزهر قطعی آسیب‌های اجتماعی، شرافت کار و صیانت از کرامت انسانی است.
در راستای بازتاب دستاوردهای ارزشمند کارآفرینان تحت حمایت نهادهای حمایتی، توری تخصصی با حضور اصحاب رسانه به همراه مدیران و کارشناسان اداره‌کل بهزیستی، از این واحد تولیدی پویا بازدید کردند. این رویداد میدانی، فضایی سرشار از انگیزه و خودباوری را آفرید که در آن، خطوط اتصال میان مسئولیت اجتماعی نهادهای دولتی و اراده آهنین بخش خصوصی به نمایش درآمد.
خبرنگاران در این بازدید، از نزدیک شاهد خطوط پیشرفته تولید، نظم بی‌نظیر زنجیره کار و روحیه پرنشاط پرسنل بودند؛ زنان و مردانی که روزگاری در گذرگاه‌های پرمخاطره زندگی زمین‌گیر شده بودند، امروز با دستان توانمند خود چرخ‌های اقتصاد و تولید را به حرکت درآورده و روایت‌گر پیروزی اراده بر شرایط دشوار گشته‌اند.
نبض حیات از سال ۱۳۸۸؛ وقتی کارآفرینی مرهم زخم‌های کهنه شد
داستان از سال ۱۳۸۸ آغاز شد؛ زمانی‌که سنگ‌بنای مؤسسه خیریه و کارگاه اشتغال‌زایی امید فردای سهند نیک با هم‌افزایی سازمان بهزیستی و دریافت پروانه‌های رسمی از وزارت صمت و بهزیستی گذاشته شد. هدف از همان نخستین روزها روشن و تفکیک‌شده از منطق‌های سوداگرانه بازار بود. این واحد برپا نشد تا انباشت سرمایه کند، بلکه شالوده‌اش ریخته شد تا پناهگاهی امن برای توان‌یابان جسمی و حرکتی، معتادان رهاشده از بند اعتیاد، زندانیان رأی‌باز و خانواده‌های تحت پوشش بهزیستی باشد.
علی‌اصغر آزاده، مدیر کارگاه تولیدی و خیریه سهند نیک، در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا از آذربایجان‌شرقی با قلبی آکنده از دغدغه اجتماعی در توصیف رسالت این مجموعه می‌گوید: از روز نخست با حمایت و راهنمایی‌های مشاوران دلسوز سازمان بهزیستی قدم در این میدان گذاشتیم. این کارگاه یک واحد صرفاً اقتصادی نیست؛ مجموعه‌ای عام‌المنفعه است که بر پایه خدمت خالصانه بنا شده است. ما سود اضافه از درآمد تولید یا صادرات را به جیب انباشت شخصی نمی‌بریم؛ بلکه گردش مالی و درآمدهای حاصله، صرف سرپا ماندن همین چرخه حمایتی، صیانت از نیروها و تأمین معیشت خانواده‌های آنان می‌شود.
وی می‌افزاید: امروز بیش از ۵۰ نفر از نیروهای شاغل در این مجموعه، مستقیماً از اعضای شریف جامعه هدف سازمان بهزیستی هستند؛ به‌طوری‌که بیش از ۹۰ درصد بدنه کارگری کارگاه را همین مددجویان، معلولان و بهبودیافتگان تشکیل می‌دهند. همچنین در این جمع پربرکت، ۸ تن از بانوان توانمند حضور دارند که سرپرست خانوارند یا با صبوری بار تیمارداری بیماران خاص همچون سرطان و ام‌اس را بر دوش می‌کشند.
قانون کار و حق حیات شرافتمندانه؛ عدالت مزدی در قلب خیریه
برخلاف برخی نگاه‌های رایج که فعالیت در کارگاه‌های حمایتی را مستمسکی برای پرداخت دستمزدهای حداقلی و زیرزمینی قرار می‌دهند، در کارگاه سهند نیک اصل بر اجرای شفاف مر قانون کار است.
آزاده با قاطعیت در این باره تصریح می‌کند: تمام پرسنل ما از نخستین روزهای اشتغال، تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار گرفته و حقوق و دستمزد مصوب قانون کار را تمام و کمال دریافت می‌کنند. افزون بر این، در نظام پرداختی کارگاه، معیارهای انگیزشی و کارایی لحاظ شده و کارگرانی که بهره‌وری بالاتری دارند، دستمزدی فراتر از پایه قانون کار دریافت می‌کنند. کارگر ما با وجود رنج‌های گذشته، باید با جیب پر و سر بالا به خانه برود و شیرینی زحمت کشیدن را با کرامت نفس حس کند.
وی با قدردانی از پیگیری‌های بیمه‌ای و تسهیلاتی نهادهای حمایتی اظهار کرد: بهزیستی در زمینه معرفی نیروها، مشاوره‌ها و وام‌های اشتغال همواره پشتیبان ما بوده است؛ اما در حوزه حق بیمه کارفرمایی، دوره حمایت قانونی بهزیستی محدود به یک دوره پنج‌ساله است. انتظار ما این است که با توجه به شرایط ویژه این کارگران، دوره‌های صیانت بیمه‌ای استمرار یابد تا این بار بر دوش کارگاه سنگینی نکند.
جنگ، بمباران و ققنوسی که از دل ۲۳ میلیارد تومان آوار برخاست
اما مسیر کارآفرینی حمایتی هرگز بی‌دغدغه و هموار نماند. سنگین‌ترین صاعقه در جریان درگیری‌ها و حوادث سخت جنگ رمضان بر پیکر کارگاه فرود آمد؛ جایی‌که آوار موشک و بمباران، زیرساخت‌های زحمات چندساله را به ویرانه‌ای از خاک و آهن بدل کرد و بالغ بر ۲۳ میلیارد تومان (و در ارزیابی‌های نهایی تا ۲۵ میلیارد تومان) خسارت مستقیم برجای گذاشت.
مدیر کارگاه تولیدی و خیریه سهند نیک این برهه بحرانی را با تأثری عمیق اما روحیه‌ای پولادین چنین بازگو می‌کند: کارگاه ما هدف قرار گرفت، سقف‌ها فرو ریخت، تجهیزات و ماشین‌آلات آسیب دید و خط تولیدی که معیشت ده‌ها خانواده مستمند به آن گره خورده بود، در لحظه‌ای متوقف شد. کارشناسان رسمی دادگستری و نمایندگان وزارت صنعت و معدن آمدند، تصویربرداری کردند، پرونده‌ها تشکیل شد و ارزیابی خسارت میلیاردی رسماً مهر تأیید خورد. اما در میان این همه صورت‌جلسه، ما ماندیم و کارگران دل‌نگرانی که مبادا چراغ این خانه خاموش شود.
وی با صدای رسا ادامه می‌دهد: تا این لحظه هیچ حمایت جبرانی، بلاعوض یا کمکی برای بازسازی و هزینه‌های گزاف سرسام‌آور اجاره‌ها به ما داده نشده است؛ ما گله و شکوه‌ای برای شخص خود نداریم، چون هدف ما از بنیاد خدمت است و وقتی نیت خدایی باشد، پای سختی‌ها می‌ایستیم. اما برای برگرداندن فوری نیروها، سوله جدیدی کرایه کردیم و با سرمایه‌گذاری شخصی و تکیه بر همراهی‌های بهزیستی، کارگاه جدید را برافراشتیم تا نان کارگران قطع نشود. اما اکنون برای جان گرفتن کامل این بال و پر سوخته، نیازمند دست‌های یاری‌گر مسئولانیم.
صیانت شغلی؛ تنها نسخه قطعی برای درمان اعتیاد و کاهش جرائم
یکی از درخشان‌ترین و جامعه‌شناسانه‌ترین ابعاد کارکرد کارگاه سهند نیک، پیوند مداوم خط تولید با اتاق‌های مشاوره روان‌شناختی است. در این کارگاه، اشتغال پایدار به‌عنوان تنها پادزهر واقعی اعتیاد تعریف شده است.
مدیر خیریه سهند نیک با تحلیل تجربی این فرآیند خاطرنشان می‌کند: در دنیا و در میان تمام پژوهشگران، این اصل به اثبات رسیده که هیچ کمپ و مرکز اقامتی موقتی نمی‌تواند پاکی معتاد را بدون شغل تضمین کند. اگر فرد بعد از سم‌زدایی وارد بازار کار نشود و درآمد آبرومند نداشته باشد، ناامیدی و بی‌پولی او را در کمتر از چند ماه به لغزش مجدد، مصرف دوباره و فروپاشی کانون خانواده می‌کشاند. پیامد مستقیم این بیکاری، رشد جرائم، افزایش سارقان و تراکم جمعیت زندان‌هاست.
وی درباره روش‌های مددکاری درون‌کارگاهی افزود: ما در این سال‌ها با مدارا و آزمون و خطا آموخته‌ایم که باید به افراد اعتماد کرد. کارگاه ما علاوه بر محل کار، یک مرکز آموزش بازدارنده است. با همکاری پیوسته مشاوران زبده بهزیستی، کلاس‌های مداوم کنترل وسوسه در خود کارگاه برگزار می‌شود. ما با خانواده‌های مددجویان ارتباط مستمر داریم و توسط بهزیستی به آنان آموزش می‌دهیم که در صورت کوچک‌ترین لغزش یا رفتار هشداردهنده، چگونه برخوردی آگاهانه و حمایتی داشته باشند. نتیجه این پیوند، ثبت کارنامه‌ای درخشان با کمترین درصد بازگشت به اعتیاد است.
نبوغ تولید و سفره صادرات؛ از مصنوعات ظریف تا ۳۰ تریلی صادرات سالانه
اما آنچه سهند نیک را از یک مرکز حمایتی صرف متمایز می‌سازد، توان فنی، کیفیت بالا و مهارت حیرت‌انگیز دستان همین کارگران بازتوانی‌شده است. این مجموعه صنعتی امروزه بالغ بر هزار نوع محصول و مصنوعات فلزی تولید می‌کند که از اقلام سبک و سنگین لوازم خانگی تا انواع نردبان‌های صنعتی، پایه‌های روشنایی، کولرهای آبی و تجهیزات مبلمان شهری (از نیمکت‌های پارکی تا مخازن زباله و وسایل بازی) را شامل می‌شود.
آزاده با افتخار به کارنامه صنعتی کارگاه اشاره کرده و می‌گوید: باور به نیروی انسانی احیاشده، معجزه آفرید. امروز کارگاه ما سالانه ۳۰ دستگاه تریلی (هر تریلی به وزن ۲۵ تن و در مجموع بیش از ۷۵۰ تن کالا) به بازارهای بین‌المللی نظیر ارمنستان، گرجستان، عراق و جمهوری آذربایجان صادر می‌کند. محصولی که دسترنج یک فرد بهبودیافته از اعتیاد یا توان‌یاب تحت پوشش بهزیستی است، مرزها را درمی‌نوردد و ارزآوری به همراه دارد.
وی در همین راستا خطاب به مدیران شهری و نهادهای اجرایی تصریح کرد: ما تمامی اقلام، ملزومات فلزی و مبلمان شهری مورد نیاز شهرداری‌ها را با بالاترین استانداردهای روز و قیمت‌های رقابتی می‌سازیم. تقاضای جدی و برادرانه ما از شهرداری‌ها این است که ملزومات شهری خود را بدون واسطه و از طریق قرارداد با این کارگاه تأمین کنند. بستن قرارداد با کارگاه سهند نیک، صرفاً خرید کالا نیست؛ بلکه نجات مستقیم ده‌ها سرپرست خانوار از پرتگاه آسیب‌های اجتماعی و حمایت از خانواده‌های نیازمند شهر است.
فراخوان برای کارآفرینی حقیقی
این کارگاه به افق‌های موجود بسنده نکرده است. مدیریت مجموعه با طراحی و ارائه طرح توسعه محصول جدید (NPD) نقشه‌راهی تدوین کرده است که در صورت تأمین فضا و زیرساخت، اشتغال فعلی ۵۰ نفره را ده‌برابر کرده و ظرفیت پذیرش را به بیش از ۵۰۰ نفر از مددجویان جامعه هدف بهزیستی برساند.
آزاده کلام خود را با فراخوانی صریح و دلسوزانه خطاب به مسئولان کشور به پایان می‌برد: ایده، سند و طرح‌های صنعتی و توجیهی NPD کاملاً آماده است. کارشناسان استانی و کشوری بیایند و طرح ما را ارزیابی کنند. ما نه دنبال مال‌اندوزی هستیم و نه ادعای نام داریم. اگر مسئولان به داد این واحد برسند و یک سوله، کارگاه مناسب یا تسهیلات بانکی حمایتی در اختیار ما بگذارند، این تعهد اخلاقی و فنی را می‌دهم که در کوتاه‌ترین زمان، بیش از ۵۰۰ نفر از افراد تحت پوشش بهزیستی، معلولان و زندانیان رأی‌باز را به چرخه کار و دستمزد رسمی بیاوریم.
مسئولان حساب کنند سالانه چه ارقام نجومی برای جمع‌آوری معتادان و نگهداری‌های کوتاه‌مدت هزینه می‌شود؛ در حالی‌که راه علاج قطعی پیش روی ماست. به یاری کارآفرین واقعی بیایید تا با آهن و ایمان، سپر بلای آسیب‌های اجتماعی شویم و جامعه‌ای شاداب، سالم و پرافتخار بسازیم.
نظر شما