به گزارش روابط عمومی اداره‌کل بهزیستی مازندران، رقیه رحمانی، مدیرکل بهزیستی استان مازندران، در نشست با اعضای شورای اسلامی شهر بهشهر، اعضای کمیسیون اجتماعی و فرهنگی و شهردار این شهر، با تأکید بر ضرورت تقویت همکاری میان مدیریت شهری و دستگاه‌های مسئول در حوزه اجتماعی، خواستار تبدیل تعاملات بین‌دستگاهی به برنامه‌های عملیاتی، مستمر و نتیجه‌محور برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان شد.
رحمانی در این نشست با اشاره به تعلق خود به شهر بهشهر اظهار کرد: حضور در این جلسه صرفا یک دیدار اداری نیست، بلکه فرصتی برای گفتگو درباره ظرفیت‌های شهر، نیازهای مردم و مسئولیت مشترک دستگاه‌هایی است که می‌توانند با همکاری یکدیگر منش اتفاقات ارزشمند و ماندگار شوند.
وی با بیان اینکه کیفیت یک شهر تنها با خیابان‌های زیبا، ساختمان‌های جدید و پروژه‌های عمرانی سنجیده نمی‌شود، افزود: باید دید در یک شهر با سالمندان، کودکان، افراد دارای معلولیت، خانواده‌های کم‌برخوردار و انسان‌های گرفتار آسیب‌های اجتماعی چگونه رفتار می‌شود.
مدیرکل بهزیستی مازندران تأکید کرد: ارتقای کیفیت زندگی شهروندان نیازمند مسئولیت‌پذیری مشترک بهزیستی، شورای شهر، شهرداری، دستگاه‌های اجرایی، خیرین، سازمان‌های مردم‌نهاد و خود مردم است.
رحمانی با تشریح ماموریت‌های بهزیستی اظهار کرد: بهزیستی صرفا دستگاهی برای پرداخت مستمری یا ارائه حمایت‌های موردی نیست، بلکه ماموریت آن صیانت از کرامت انسانی، پیشگیری از شکل‌گیری و گسترش آسیب‌های اجتماعی، حمایت از افراد در معرض آسیب و فراهم کردن زمینه توانمندسازی و حضور فعال آنان در جامعه است.
وی افزود: مأموریت‌های بهزیستی طیف گسترده‌ای از خدمات را در بر می‌گیرد؛ از پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و حمایت از کودکان و خانواده‌ها تا توانبخشی افراد دارای معلولیت، حمایت از زنان سرپرست خانوار، رسیدگی به وضعیت سالمندان، مداخله در بحران‌های خانوادگی، اشتغال، توانمندسازی و مناسب‌سازی محیط زندگی.
رحمانی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد از مداخله پس از وقوع مشکل به پیشگیری و شناسایی زودهنگام مسائل تصریح کرد: اگر بتوانیم پیش از گرفتار شدن یک نوجوان در آسیب اجتماعی، پیش از رسیدن یک سالمند تنها به مرحله بحران یا پیش از تشدید مشکلات یک خانواده مداخله کنیم و شرایط استقلال بیشتر افراد دارای معلولیت را فراهم آوریم، به‌جای مدیریت بحران، در حال پیشگیری از بحران خواهیم بود.
وی چهار اصل پیشگیری و مداخله زودهنگام، توانمندسازی به‌جای وابسته نگه‌داشتن افراد به حمایت، خانواده‌محوری و اجتماع‌محوری و مردمی‌سازی خدمات اجتماعی را از جهت‌گیری‌های مهم بهزیستی برشمرد.
مدیرکل بهزیستی مازندران خاطرنشان کرد: در این رویکرد، مردم، خیرین، تشکل‌ها، گروه‌های داوطلب، مساجد، مدارس، شوراها و شهرداری‌ها باید به‌عنوان شرکای حل مسائل اجتماعی دیده شوند.
رحمانی با اشاره به اهمیت طرح «سلام محله» گفت: این طرح می‌تواند محله را از یک محدوده جغرافیایی به ظرفیتی واقعی برای شناسایی مسائل، بسیج امکانات و حل مشکلات اجتماعی تبدیل کند.
وی با بیان اینکه بهشهر ظرفیت ارزشمندی برای اجرای مؤثر رویکرد محله‌محور دارد، افزود: برای تحقق این هدف، همکاری‌ها باید مستمر، برنامه‌محور و نتیجه‌محور باشند.
مدیرکل بهزیستی مازندران با اشاره به عوامل شکل‌گیری آسیب‌های اجتماعی از جمله مشکلات اقتصادی، اختلافات خانوادگی، اعتیاد، خشونت، تنهایی، ترک تحصیل، نبود مهارت‌های زندگی، بیکاری و ضعف حمایت اجتماعی اظهار کرد: بسیاری از آسیب‌ها به‌تدریج شکل می‌گیرند و اگر تنها هنگام بروز بحران به آن‌ها توجه کنیم، هزینه‌های انسانی و اجتماعی افزایش می‌یابد.
وی نقش مدیریت شهری را در شناسایی مسائل محلات، فراهم کردن فضاهای امن فرهنگی و اجتماعی، حمایت از فعالیت‌های داوطلبانه و ایجاد فرصت‌های سالم برای حضور نوجوانان و جوانان مهم دانست.
رحمانی پیشنهاد کرد با همکاری بهزیستی، شهرداری، شورای شهر، مراکز مثبت زندگی، سازمان‌های مردم‌نهاد و معتمدان محلی، برنامه عملیاتی «سلام محله» در چند محله بهشهر تعریف شود.
به گفته وی، در این برنامه باید مسائل اولویت‌دار هر محله، از تنهایی سالمندان و مشکلات خانواده‌ها تا نیازهای نوجوانان، وضعیت افراد دارای معلولیت و شرایط خانواده‌های کم‌برخوردار، شناسایی و برای هر مسئله، مسئول پیگیری، ظرفیت مشارکت مردمی، زمان‌بندی و شاخص ارزیابی نتیجه تعیین شود.
وی تأکید کرد: هدف صرفاً برگزاری جلسه نیست، بلکه باید مسئله‌ای در محله شناسایی شود و مردم نتیجه حل آن را در زندگی خود ببینند.
پیشنهاد راه‌اندازی «پاتوق مهر و گفت‌وگو» برای سالمندان
مدیرکل بهزیستی مازندران با تأکید بر ضرورت نگاه آینده‌نگرانه به موضوع سالمندی اظهار کرد: سالمندی فقط موضوع درمان و مراقبت نیست، بلکه نیازهای روانی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و ارتباطی را نیز در بر می‌گیرد. گاهی یک سالمند بیش از هر چیز به شنیده شدن، ارتباط با دیگران، احساس مفید بودن و حفظ استقلال نیاز دارد.
رحمانی با اشاره به پیامدهای تنهایی سالمندان، کاهش ارتباطات اجتماعی، دشواری رفت‌وآمد و نامناسب بودن معابر و فضاهای عمومی افزود: باید از این نگاه که سالمند صرفاً دریافت‌کننده خدمت است فاصله بگیریم؛ سالمندان صاحبان تجربه، حافظان فرهنگ و سرمایه‌های اجتماعی شهر هستند.
وی پیشنهاد کرد طرح «پاتوق مهر و گفتگو» با همکاری شهرداری، بهزیستی و تشکل‌های محلی در یکی از بوستان‌ها یا مراکز فرهنگی بهشهر راه‌اندازی شود.
به گفته رحمانی، این فضا می‌تواند زمینه گردهمایی سالمندان، انجام ورزش‌های سبک، گفت‌وگو، آموزش و مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی را فراهم کند.
وی همچنین استفاده از تجربه بازنشستگان و سالمندان متخصص برای انتقال مهارت‌ها به نسل جوان را راهکاری برای تقویت ارتباط بین‌نسلی و افزایش احساس مفید بودن سالمندان دانست.
رحمانی بر ضرورت ایجاد سازوکاری برای شناسایی سالمندان تنها یا فاقد شبکه حمایتی کافی نیز تأکید کرد و گفت: این اقدام باید با رعایت حریم خصوصی، کرامت سالمندان و مشارکت داوطلبان آموزش‌دیده دنبال شود.
رحمانی در بخش دیگری از سخنان خود، مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری شهر برای افراد دارای معلولیت و سالمندان را از موضوعات مهم همکاری میان بهزیستی و مدیریت شهری دانست و اظهار کرد: مناسب‌سازی صرفا نصب یک رمپ یا اصلاح چند پیاده‌رو نیست؛ دسترس‌پذیری یعنی فرد دارای معلولیت بتواند با حفظ استقلال و کرامت خود از خانه خارج شود، به پارک برود، از خدمات شهری استفاده کند، وارد ساختمان‌های عمومی شود و در فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی حضور داشته باشد.
وی با تأکید بر اینکه مناسب‌سازی یک ضرورت انسانی و مسئولیتی قانونی است، افزود: اگر فرد دارای معلولیت نتواند از پیاده‌رو عبور کند، ورودی ساختمان عمومی برای او قابل استفاده نباشد یا برای دسترسی به یک خدمت ساده به کمک دیگران وابسته بماند، نشان می‌دهد که شهر هنوز برای همه شهروندان طراحی نشده است.
مدیرکل بهزیستی مازندران با اشاره به تکالیف قانونی دستگاه‌های مشمول در زمینه دسترس‌پذیری ساختمان‌ها، معابر، اماکن عمومی و حمل‌ونقل، پیشنهاد اجرای طرح «بهشهر؛ شهر بدون مانع» را مطرح کرد.
وی توضیح داد: در این طرح می‌توان با همکاری شورای شهر، شهرداری و بهزیستی، مسیری مشخص در شهر انتخاب کرد که پارک، خدمات عمومی، مراکز خرید، مراکز فرهنگی و مسیرهای پرتردد را به یکدیگر متصل کند و برای افراد دارای معلولیت حرکتی، نابینایان، سالمندان و سایر افراد دارای محدودیت حرکتی قابل استفاده باشد.
رحمانی با تأکید بر ضرورت حضور مستقیم افراد دارای معلولیت در ارزیابی‌های میدانی گفت: مناسب‌سازی نباید فقط در اتاق کارشناسی بررسی شود؛ خود افراد دارای معلولیت باید مسیر را آزمایش کنند و موانع واقعی را به مسئولان نشان دهند.
وی پیشنهاد کرد در مرحله نخست، یک مسیر پایلوت انتخاب، موانع آن شناسایی و برای اصلاح هر مانع، مسئول و زمان‌بندی مشخص تعیین شود تا پس از تکمیل، این مسیر به الگویی برای توسعه دسترس‌پذیری در سایر نقاط شهر تبدیل شود.
رحمانی همچنین تأکید کرد که مناسب‌سازی باید از ابتدای طراحی پروژه‌های شهری مورد توجه قرار گیرد، نه اینکه پس از پایان پروژه و صرف هزینه‌های مجدد، اصلاحات لازم انجام شود.
وی خاطرنشان کرد: شهر بدون مانع یعنی محدودیت جسمی یک شهروند به محرومیت او از زندگی اجتماعی تبدیل نشود.
«خانه هنر بهشهر»؛ بستری برای شکوفایی استعدادها و توانمندسازی اقتصادی
مدیرکل بهزیستی مازندران یکی دیگر از پیشنهادهای خود را راه‌اندازی «خانه هنر بهشهر» عنوان کرد و گفت: در میان افراد دارای معلولیت، زنان سرپرست خانوار، جوانان، خانواده‌های تحت حمایت و بسیاری از شهروندان، استعدادهای هنری ارزشمندی وجود دارد که گاهی به دلیل نبود فضای مناسب، آموزش، امکانات یا امکان عرضه آثار، ناشناخته باقی می‌مانند.
رحمانی افزود: خانه هنر می‌تواند فضایی برای کشف و پرورش استعدادها، آموزش هنر، برگزاری کارگاه‌های تخصصی، تولید آثار، نمایشگاه‌های مستمر و ایجاد ارتباط هنرمندان با مردم و بازار باشد.
وی با تأکید بر پیوند فعالیت‌های فرهنگی با توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی اظهار کرد: فراهم کردن فرصت برای دیده شدن توانایی‌ها و عرضه محصولات هنری می‌تواند به افزایش اعتمادبه‌نفس، توسعه مشارکت اجتماعی و ایجاد فرصت‌های درآمدی برای گروه‌های هدف کمک کند.
بازار دائمی توانمندی؛ پیوند حمایت اجتماعی با استقلال اقتصادی
رحمانی با تأکید بر ضرورت فراهم کردن فرصت‌های پایدار برای عرضه محصولات و دستاوردهای افراد تحت حمایت گفت: یکی از نیازهای مهم در مسیر توانمندسازی، ایجاد ارتباط میان مهارت‌آموزی، تولید و بازار است.
وی پیشنهاد راه‌اندازی «بازار دائمی توانمندی» را مطرح کرد و افزود: این بازار می‌تواند بستری برای عرضه محصولات و تولیدات افراد دارای معلولیت، زنان سرپرست خانوار، خانواده‌های تحت حمایت و سایر گروه‌های هدف فراهم کند.
به گفته مدیرکل بهزیستی مازندران، چنین فضایی در صورت طراحی مناسب و برخورداری از سازوکار اجرایی روشن، می‌تواند به معرفی توانمندی‌ها، توسعه ارتباط با مشتریان، افزایش فرصت‌های فروش و تقویت استقلال اقتصادی کمک کند.
وی تأکید کرد: حمایت اجتماعی نباید به کمک‌های مقطعی محدود شود؛ هرجا امکان‌پذیر است باید مسیر افزایش توانمندی، ایجاد درآمد و استقلال اقتصادی افراد و خانواده‌ها نیز دنبال شود.
مدیرکل بهزیستی مازندران با اشاره به ظرفیت خیرین و مشارکت‌های داوطلبانه در بهبود وضعیت اجتماعی شهر اظهار کرد: مشارکت مردمی زمانی اثربخش خواهد بود که هدفمند، مستمر و متناسب با نیازهای واقعی مردم سازمان‌دهی شود.
رحمانی پیشنهاد اجرای برنامه «شنبه‌های مهربانی» را با هدف تقویت مشارکت اجتماعی، پیوند ظرفیت خیرین و داوطلبان با نیازهای اولویت‌دار و افزایش همدلی در سطح محلات مطرح کرد.
وی افزود: در چنین برنامه‌ای می‌توان با بهره‌گیری از ظرفیت مدیریت شهری، تشکل‌های مردمی و شبکه خدمات اجتماعی، زمینه مشارکت شهروندان در فعالیت‌های داوطلبانه و حمایت‌های هدفمند را فراهم کرد.
وی تأکید کرد که طراحی و اجرای این برنامه باید بر اساس نیازسنجی، تقسیم کار روشن و رعایت ضوابط مربوط انجام شود تا مشارکت‌های مردمی به نتایج ملموس و قابل پیگیری منجر شود.
رحمانی همچنین موضوع بررسی امکان راه‌اندازی گرمخانه در شرق استان را مطرح کرد و خواستار بررسی کارشناسی نیازها، ظرفیت‌های موجود و الزامات اجرایی این پیشنهاد شد.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به افراد فاقد سرپناه یا افرادی که در شرایط آسیب‌پذیر قرار دارند، تصریح کرد: برای تصمیم‌گیری درباره چنین مرکزی، باید نیاز منطقه، مکان احتمالی، امکانات و منابع موردنیاز، شیوه اداره و مسئولیت دستگاه‌های مرتبط به‌صورت دقیق بررسی شود.
این پیشنهاد نیز در چارچوب ضرورت همکاری میان دستگاه‌های مسئول و استفاده هدفمند از ظرفیت‌های مدیریت شهری، خدمات اجتماعی و مشارکت‌های مردمی مطرح شد.
مدیرکل بهزیستی مازندران با تأکید بر ضرورت مشارکت مستقیم افراد دارای معلولیت در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با زندگی شهری اظهار کرد: لازم است امکان تشکیل شورای مشورتی افراد دارای معلولیت در بهشهر بررسی شود تا مسائل، تجربه‌ها و پیشنهادهای این شهروندان به‌صورت مستقیم در فرایند بررسی و پیگیری موضوعات شهری مورد توجه قرار گیرد.
رحمانی افزود: این شورا می‌تواند در شناسایی موانع موجود در شهر، بررسی طرح‌های شهری، ارائه پیشنهادهای اجرایی و پیگیری موضوعات مرتبط با دسترس‌پذیری نقش مشورتی ایفا کند.
وی خاطرنشان کرد: درباره افراد دارای معلولیت نباید بدون شنیدن نظر خود آنان تصمیم گرفت؛ کسی که هر روز با موانع پیاده‌رو، حمل‌ونقل یا ورودی ساختمان‌ها مواجه می‌شود، بهتر از هر گزارش اداری می‌تواند مشکلات واقعی را شناسایی کند.
به گفته وی، این شورا باید از نقش مشورتی واقعی برخوردار باشد و پیشنهادهای آن در مسیر بررسی و پیگیری قرار گیرد.
رحمانی در جمع‌بندی پیشنهادهای خود، بر ضرورت تبدیل گفتگوهای این نشست به تصمیم‌های اجرایی تأکید کرد و سه محور را برای آغاز همکاری مشترک میان بهزیستی، شورای شهر و شهرداری بهشهر پیشنهاد داد.
نخست؛ تدوین برنامه «سلام محله» در دو یا سه محله منتخب بهشهر با هدف شناسایی مسائل اولویت‌دار، تعیین مسئول پیگیری، بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی و تدوین زمان‌بندی مشخص برای اقدامات.
دوم؛ انتخاب مسیر پایلوت «بهشهر؛ شهر بدون مانع» و آغاز ارزیابی میدانی با حضور افراد دارای معلولیت و سالمندان به‌منظور شناسایی موانع و برنامه‌ریزی برای اصلاح آن‌ها.
نظر شما