به گزارش خبرنگار روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور، زن سرپرست خانوار بودن فقط به معنای اداره یک خانواده بدون حضور یا حمایت اقتصادی همسر نیست بلکه در اغلب موارد مسئولیت تأمین معیشت، تربیت فرزندان، پیگیری، تأمین مسکن، تصمیمگیری درباره آینده خانواده، کار بیرون از خانه و ... بهطور همزمان بر دوش یک زن قرار دارد به همین دلیل، سیاستگذاری و حمایت برای این گروه نمیتواند فقط به پرداخت کمکهزینههای معیشتی محدود شود و به مجموعهای از حمایتهای اقتصادی، اجتماعی، بیمهای و آموزشی و حتی توانمندسازی نیاز است.
زنان سرپرست خانوار یکی از گروههایی هستند که میتوانند تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور قرار بگیرند و این سازمان در سالهای اخیر تلاش کرده است رویکرد خود را از حمایت صرف به سمت توانمندسازی پایدار زنان سرپرست خانوار تغییر دهد و در این رویکرد پرداخت مستمری و کمکهزینه تنها بخشی از حمایت است و توانمندسازی به ویژه برای رسیدن به معیشت و اشتغال پایدار یا در سایر ابعاد و مسائل زندگی همچون فرزندپروری از سایر بخشها است.
در حال حاضر حدود ۶.۵ میلیون زن سرپرست خانوار در کشور وجود دارند که نزدیک به ۳۰۰ هزار نفر از آنها تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارند.
اشتغال نقطه آغاز استقلال اقتصادی
یکی از مهمترین چالشهای زنان سرپرست خانوار، تأمین درآمد پایدار است که در صورت حل نشدن حتی با وجود حمایتهای مستمر میتواند وابستگی اقتصادی خانواده را تداوم بخشد به همین دلیل، اشتغال زنان سرپرست خانوار در سیاستهای بهزیستی جایگاه ویژهای پیدا کرده است و در حدود دو سال اخیر، ۱۰۲ هزار فرصت شغلی برای جامعه هدف سازمان بهزیستی ایجاد شده که ۳۶ هزار مورد برای زنان بوده است. عملکرد سال گذشته نیز نشان میدهد، ظرفیت اشتغالزایی برای جامعه هدف بالاتر از تعهدات اولیه بود یعنی در حالی که تعهد سازمان بهزیستی در سامانه اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایجاد ۴۰ هزار فرصت شغلی بود با شناسایی و آمادهسازی شغلی مددجویان، ۴۴ هزار و ۵۴۲ فرصت شغلی ایجاد شد از این تعداد، ۵۴ درصد برای زنان و ۴۶ درصد برای آقایان بوده است.
بررسی مشاغل ایجادشده نیز نشان میدهد که اشتغالزایی با توجه به ظرفیتهای بومی و زنجیره فروش محصولات دنبال شده است. ۴۸ درصد فرصتهای ایجادشده در حوزه خدمات، ۳۰ درصد در بخش کشاورزی و دامپروری و ۲۲ درصد در حوزه صنعت بوده است.
مسکن دومین پایه توانمندسازی خانواده
برای خانوادهای که سرپرستی آن بر عهده یک زن است، مسکن صرفاً یک نیاز رفاهی نیست بلکه امنیت و ثبات مسکن میتواند مستقیماً بر آینده اقتصادی و اجتماعی خانواده تأثیر بگذارد.بر همین اساس، تأمین مسکن در کنار اشتغال به یکی از محورهای اصلی برنامههای توانمندسازی بهزیستی تبدیل شده است و در ۱.۵ گذشته ۲۵ هزار مسکن به جامعه هدف سازمان بهزیستی واگذار شده که ۷ هزار واحد آن به زنان تحت پوشش رسید.
بیمه اجتماعی حمایت امروز برای امنیت فردا
یکی از آسیبپذیریهای مهم زنان سرپرست خانوار، نداشتن پوشش بیمهای و نگرانی از آینده اقتصادی در سالهای سالمندی یا در زمان ازکارافتادگی است بنابراین پوشش بیمه اجتماعی را میتوان یکی از مهمترین بخشهای سیاست توانمندسازی اعلام کرد چرا که هدف آن فقط حل نیازهای امروز نیست و آینده زن و خانواده را نیز در نظر میگیرد.
با امضای تفاهمنامه همکاری میان سازمان بهزیستی و صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر، پوشش بیمه اجتماعی زنان سرپرست خانوار تحت حمایت بهزیستی در روستاها و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر وارد مرحله جدیدی شده است.اکنون حدود ۱۰۶ هزار زن سرپرست خانوار شامل ۷۱ هزار زن روستایی و حدود ۳۶ هزار زن ساکن شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر بهصورت رایگان تحت پوشش بیمه اجتماعی قرار دارند.
بر اساس این تفاهمنامه، حق بیمه این زنان از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا پایان سال از سوی سازمان بهزیستی پرداخت میشود و برنامهریزی شده است زنان واجد شرایطی که در انتظار دریافت این خدمت هستند نیز در سال جاری تحت پوشش قرار گیرند.
حمایت از فرزندان جلوگیری از انتقال فقر به نسل بعد
توانمندسازی یک زن سرپرست خانوار زمانی کامل میشود که آینده فرزندان او نیز مورد توجه قرار گیرد به همین دلیل بخش قابل توجهی از حمایتهای بهزیستی به آموزش و تأمین نیازهای فرزندان خانوادههای تحت پوشش اختصاص دارد.اکنون ۱۱۹ هزار و ۵۰۰ دانشآموز و دانشجو از خانوادههای تحت پوشش بهویژه خانوادههای دارای سرپرست زن از کمکهزینههای تحصیلی سازمان بهزیستی بهرهمند هستند.
این حمایتها در واقع بخشی از سیاست پیشگیری از بازتولید فقر است چرا که محرومیت اقتصادی خانواده اگر با ترک تحصیل یا کاهش دسترسی فرزندان به آموزش همراه شود، میتواند در نسل بعد نیز تکرار شود. در کنار آن برای خانوادههایی که شرایط خاص دارند نیز حمایتهای بیشتری پیشبینی شده است به ازای هر فرزند در خانوادههایی که دارای فرزند بیمار، پدر زندانی یا زن سرپرست خانوار هستند و زنانی که پس از ازدواج مجدد همچنان مسئولیت نگهداری فرزند خود را بر عهده دارند، ماهانه یک میلیون تومان کمکهزینه نگهداری پرداخت میشود.همچنین کمکهزینه تغذیه سالانه هر کودک ۲۴ میلیون تومان تعیین شده است تا بخشی از هزینههای تغذیهای و معیشتی این خانوادهها جبران شود.
مراقب همراه ایجاد حمایت همزمان برای خانواده و زن
یکی از برنامههای جدید بهزیستی، طرح مراقب همراه است که در کنار حمایت از خانوادههای دارای فرزند دوقلو و چندقلو یک ظرفیت اشتغال و مشارکت اجتماعی برای زنان سرپرست خانوار نیز ایجاد میکند.اکنون ۴۲ هزار خانوار دارای فرزند دوقلو و بیشتر تحت حمایت سازمان قرار دارند و در قالب این طرح هر مراقب همراه به ۱۰ خانواده خدمات ارائه خواهد کرد. نکته قابل توجه این است که مراقبان همراه از میان زنان سرپرست خانوار یا فرزندان آنان انتخاب میشوند. برای اجرای این برنامه در سال جاری ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار اختصاص یافته است.
حمایت از خانواده از مسیر سلامت مادر
سلامت زنان سرپرست خانوار یکی دیگر از موضوعات مهم است، زنی که مسئولیت اقتصادی و مراقبتی خانواده را بر عهده دارد در صورت ابتلا به بیماریهای جدی نهتنها با یک مسئله فردی بلکه با تهدیدی برای معیشت و ثبات کل خانواده مواجه میشود به همین دلیل طرح غربالگری بیماریهای شایع زنان و تهیه شناسنامه سلامت زنان سرپرست خانوار با همکاری شبکه بهداشت کشور در حال اجراست.
در این طرح وضعیت سلامت اولیه زنان سرپرست خانوار بررسی میشود. از میان ۶۹ هزار نفر از جامعه هدف معرفیشده تاکنون ۴۲ هزار نفر فرم مشترک سلامت را تکمیل کردهاند و یکهزار و ۶۰۷ نفر نیز به عنوان مبتلا به بیماریهای صعبالعلاج شناسایی شدهاند که مواردی از جمله سرطان پستان، رحم و... در میان آنان در حال بررسی است برای اجرای این برنامه نیز اعتبار در نظر گرفته شده و بودجه اولیه غربالگری از ۱۵ میلیارد تومان به ۳۰ میلیارد تومان افزایش یافته است.
در مرحله نخست برای ایابوذهاب مددجویان به خانههای بهداشت سرانه دو میلیون تومانی اختصاص مییابد همچنین برای زنان مبتلا به سرطانهای پستان، روده یا رحم در صورت برخورداری از شرایط مقرر و عضویت در صندوق بیماریهای خاص، ۱۵ میلیون تومان حمایت در نظر گرفته شده است در کنار این حمایت برای تأمین هزینه دارو نیز تمهیداتی پیشبینی شده است.
چه زنانی میتوانند از حمایتهای بهزیستی بهرهمند شوند؟
برخورداری از حمایتهای سازمان بهزیستی تابع ضوابط و شرایط مشخص است و عنوان زن سرپرست خانوار به تنهایی به معنای برخورداری از همه خدمات نیست. متقاضیان باید مدارک هویتی و مدارکی را که وضعیت سرپرستی آنان را اثبات میکند ارائه کنند از جمله شناسنامه و کارت ملی، عکس پرسنلی و حسب مورد طلاقنامه، گواهی فوت همسر، حکم دادگاه یا سایر اسناد معتبر که سرپرستی خانوار را اثبات کند. همچنین قرار گرفتن در دهکهای درآمدی یک تا پنج و نداشتن مستمری از سایر نهادها، سازمانها و صندوقها از جمله شرایطی است که در چارچوب دستورالعملهای حمایتی مورد توجه قرار میگیرد.
در خانوادههای تحت پوشش، فرزندان پسر تا ۱۸ سالگی از مزایای دستورالعمل مربوط برخوردار میشوند و فرزندان دختر نیز تا زمان ازدواج مشروط به نداشتن اشتغال و درآمد از حمایتهای سازمان بهرهمند خواهند شد.
مرور خدمات بهزیستی برای زنان سرپرست خانوار نشان میدهد که مسئله اصلی دیگر فقط پرداخت مستمری یا کمکهزینه معیشتی نیست. حمایت اقتصادی همچنان بخش مهمی از مأموریت سازمان است اما در کنار آن تلاش شده است زنجیرهای از خدمات شکل بگیرد که از شناسایی و حمایت اولیه آغاز شود و به اشتغال، بیمه، مسکن، آموزش و سلامت برسد.
نظر شما