به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان بهزیستی کشور، سید جواد حسینی در مراسم افتتاحیه دبیرخانه هماندیشی، کیفیتبخشی و توانمندسازی اولیای فرزندان دارای اختلال طیف اتیسم در مشهد با اشاره به تنوع مأموریتهای سازمان بهزیستی اظهار کرد: سازمان بهزیستی تنها مسئول نگهداری و توانبخشی افراد دارای معلولیت نیست بلکه در حوزههایی همچون رفاه و سلامت اجتماعی، اشتغال، مسکن، غربالگری، پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و ساماندهی کودکان نیز مسئولیت دارد.
وی افزود: ۱۳ چرخش تحولآفرین برای سازمان بهزیستی تعریف شده که یکی از مهمترین آنها تغییر رویکرد از مؤسسهمحوری به خانوادهمحوری است.
خانواده محور اصلی سیاستهای جدید بهزیستی
رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر اهمیت خانواده در سلامت و توسعه اجتماعی گفت: پیشفرض ما این است که اگر بتوانیم افراد و کودکان را تا حد امکان در خانواده نگه داریم و خدمات مورد نیاز را در محیط خانواده ارائه کنیم نتیجه آن از بسیاری از خدمات مؤسسهای بهتر خواهد بود.
حسینی با بیان اینکه سرمایهگذاری بر خانواده به معنای سرمایهگذاری بر سلامت و آینده جامعه است، اظهار کرد: خانواده نقش اساسی در کاهش آسیبهای اجتماعی، فقر و رنج انسانها دارد و به همین دلیل توانمندسازی اعضای خانواده و افزایش ظرفیت مراقبتی آنها در اولویت سیاستهای سازمان بهزیستی قرار گرفته است.
وی سه سطح را در این رویکرد مورد توجه قرار داد و گفت: نخست، توانمندسازی خود افراد دارای معلولیت، آسیبدیدگان و افراد در معرض آسیب است؛ دوم توانمندسازی مراقبان غیررسمی مانند والدین و سایر اعضای خانواده و سوم، حمایت و توانمندسازی مراقبان رسمی در مراکز و مؤسسات است.
افزایش ۷۰ درصدی یارانه مراکز توانبخشی
رئیس سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: در همین راستا، امسال یارانه مراکز آموزش و توانبخشی ۷۰ درصد افزایش یافته، اما میزان رشد ویزیت و خدمات ارائهشده در خانواده به ۱۰۰ درصد رسیده است تا اولویت خانوادهمحوری در برنامهریزی و تخصیص اعتبارات نیز خود را نشان دهد.
حسینی همچنین گفت: بودجه سازمان بهزیستی در سال ۱۴۰۵ به حدود ۱۳۰ همت رسیده و نسبت بودجه این سازمان به بودجه عمومی کشور به بالاترین میزان در ۴۶ سال گذشته رسیده است. در اوج شرایط جنگی نیز این نسبت به حدود ۲.۴ درصد افزایش یافته که یک رکورد محسوب میشود.
وی تأکید کرد: ۷۰ درصد بودجه سازمان بهزیستی با رویکرد خانوادهمحوری اختصاص داده شده و این سیاست باید در تمام برنامهها و اعتبارات سازمان نمود پیدا کند.
توسعه خدمات خانوادهمحور برای کودکان و افراد دارای اوتیسم
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به سیاستهای بهزیستی در حوزه کودکان بیسرپرست و بدسرپرست گفت: اولویت نخست، بازپیوند کودک با خانواده زیستی و سپس پیوند با خانواده جایگزین و در مرحله بعد فرزندخواندگی است.
حسینی افزود: اکنون حدود ۱۸ هزار کودک در کشور در قالب برنامههای مختلف به خانوادهها بازپیوند داده شدهاند و حدود ۲۵ هزار کودک نیز در فرآیند فرزندخواندگی قرار دارند.
وی همچنین از توسعه مراکز روزانه برای کودکان بیسرپرست و بدسرپرست خبر داد و گفت: در سال جاری حدود ۸ تا ۱۰ مرکز روزانه در این حوزه راهاندازی شده است تا حتیالامکان ارتباط کودکان با خانوادههایشان قطع نشود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور در ادامه با اشاره به مشکلات خانوادههای دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اتیسم اظهار کرد: برخی خانوادهها به دلیل نیاز مستمر فرزندشان به مراقبت، حتی امکان حضور در سفر، زیارت یا مهمانیهای خانوادگی را ندارند و این موضوع فشار زیادی بر خانواده وارد میکند.
حسینی گفت: برای کاهش این فشار، تاکنون ۱۰ مرکز شبانهروزی موقت اتیسم راهاندازی شده و برنامهریزی شده است که تعداد این مراکز تا پایان سال به ۳۰ مرکز افزایش یابد. خانوادهها میتوانند فرزند خود را برای چند ساعت یا حتی مدت بیشتری به این مراکز بسپارند تا خدمات تخصصی دریافت کند و والدین نیز امکان انجام امور شخصی و خانوادگی خود را داشته باشند.
وی همچنین از راهاندازی مراکز روزانه ویژه افراد دارای اتیسم بالای ۱۴ سال خبر داد و افزود: شیوهنامه این مراکز تدوین و اعتبار مورد نیاز آن نیز تأمین شده است. هدف این مراکز آن است که خانوادهها بتوانند ضمن ادامه فعالیت شغلی و اجتماعی خود، خدمات تخصصی مورد نیاز فرزندشان را دریافت کنند.
افزایش مدارس اوتیسم و حرکت به سمت کوچک سازی مراکز
رئیس سازمان بهزیستی کشور افزود: در سالهای اخیر توسعه مدارس ویژه اتیسم در دستور کار قرار گرفته و در خراسان رضوی نیز تعداد مدارس اوتیسم از یک مدرسه به ۱۰ مدرسه افزایش یافته است.
حسینی همچنین کوچکسازی و روزانهسازی مراکز را از دیگر سیاستهای سازمان بهزیستی عنوان کرد و گفت: مؤسسات بزرگ شبانهروزی نمیتوانند بهطور کامل جای خانواده را بگیرند بنابراین باید به سمت مراکز کوچکتر و خانههای حمایتی حرکت کنیم تا حتی در صورت نیاز به دریافت خدمات مؤسسهای، شرایط زندگی خانوادگی تا حد امکان حفظ شود.
وی با اشاره به طرحهای جدید بهزیستی در حوزه خانواده گفت: مراکز جامع سلامت خانواده، طرح «دستهای مهربان» برای ایجاد ارتباط میان سالمندان سالم و کودکان و طرح «مراقب همراه» برای حمایت از خانوادههای دارای فرزندان دوقلو، سهقلو و بیشتر از جمله برنامههایی است که با رویکرد خانوادهمحوری طراحی و اجرا شده است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور توضیح داد: حدود ۴۲ هزار خانواده در کشور دارای فرزندان دوقلو، سهقلو، چهارقلو و پنجقلو هستند و این موضوع گاهی موجب آسیب به اشتغال والدین میشود. در طرح مراقب همراه، از زنان سرپرست خانوار جوان بهعنوان مراقب استفاده میشود تا ضمن ایجاد اشتغال برای آنان، بخشی از نیاز خانوادههای دارای چندقلو نیز تأمین شود.
حسینی تأکید کرد: خانوادهمحوری تنها به معنای ارائه خدمات در خانه نیست بلکه مشارکت دادن خانوادهها در تصمیمگیری، برنامهریزی و کیفیتبخشی به خدمات نیز بخش مهمی از این رویکرد است و دبیرخانه هماندیشی، کیفیتبخشی و توانمندسازی اولیای فرزندان دارای اختلال طیف اوتیسم نیز در همین راستا فعالیت خواهد کرد.
مشارکت خانوادههای دارای فرزند اوتیسم در تصمیمگیریها
وی با اشاره به افزایش حمایتهای مالی از جامعه هدف این سازمان گفت: امسال یارانه مراکز و حمایتهای مرتبط با گروههای مختلف از جمله افراد دارای اختلال طیف اوتیسم افزایش چشمگیری داشته و برای نخستینبار این افزایشها از ابتدای سال اعمال شده است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: امسال ۷۰ درصد به حمایت از مراکز مربوط به افراد دارای معلولیت بینایی و جسمی ـ حرکتی اضافه شده است. حق پرستاری ۸۰ درصد افزایش یافته، حمایت از افراد دارای ضایعه نخاعی و افراد دارای اوتیسم ۹۰ درصد افزایش داشته و درآمد برخی خدمات نیز تا ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.
حسینی در ادامه با تأکید بر ضرورت مشارکت خانوادهها در سیاستگذاریهای حوزه اوتیسم گفت: اگر قرار است درباره اوتیسم و ابعاد مختلف زندگی خانوادههای دارای فرزند مبتلا به این اختلال تصمیم درست بگیریم این تصمیمگیری بدون مشارکت خانوادهها امکانپذیر نیست.
چرا مشهد برای دبیرخانه ملی اوتیسم انتخاب شد؟
وی با اشاره به انتخاب مشهد بهعنوان محل استقرار این دبیرخانه اظهار کرد: مشهد به دلیل برخورداری از ظرفیت بالای نیروی انسانی متخصص و اندیشمند، مربیان توانمند، زیرساختهای سختافزاری و همچنین ظرفیت موجود در حوزه اوتیسم انتخاب شده است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: این دبیرخانه، دبیرخانهای ملی است و امیدواریم بتوانیم برای استانهای مختلف نیز دبیرخانههای ملی ـ استانی را تعریف کنیم و این دبیرخانه در مشهد بهعنوان نخستین نمونه زمینهساز این حرکت باشد.
حسینی با اشاره به ظرفیتهای نوآورانه مشهد در حوزه اجتماعی افزود: در تجربههای کاری خود دیدهایم که هرگاه مشهد مبدع و منشأ یک کار نوآورانه بوده این تجربه در ادامه به الگویی برای سراسر کشور تبدیل شده است.
بازنگری سیاستگذاریهای اتیسم با تکیه بر خرد جمعی والدین
مهدی برجی مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی در این مراسم بر تغییر رویکرد این سازمان از خدماترسانیِ صرف به مشارکت دادنِ فعال خانوادهها در فرآیند تصمیمسازیهای کلان تأکید کرد.
برجی با اشاره به روند فزاینده شیوع اختلال اتیسم در سطح جهانی و نبود درمان قطعی پزشکی برای آن، اظهار کرد: در حال حاضر تنها راهکار اثربخش و مطمئن در مدیریت اتیسم، مداخله به هنگام، آموزش و توانبخشی در سنین پایین است. متأسفانه علیرغم پیشرفتهای علمی در سایر حوزههای پزشکی، در درمان قطعی این اختلال با محدودیتهای جدی مواجه هستیم، لذا اولویت اصلی باید بر آموزش و درگیر کردن خانوادهها در فرآیند توانبخشی متمرکز باشد
وی با تأکید بر اینکه اقدامات دستگاههای متولی به تنهایی کارساز نخواهد بود، افزود: تجربه ثابت کرده است اگر والدین در فرآیند توانبخشی و آموزش درگیر نشوند، خروجی سایر اقدامات ناچیز است. دبیرخانه کشوری «هماندیشی، کیفیتبخشی و توانمندسازی اولیای فرزندان با اختلال طیف اتیسم» با هدف تمرکززدایی و واگذاریِ بخشی از تصمیمسازیها به استانها با حضور مستقیم نمایندگان خانوادهها تشکیل شده است.
برجی در خصوص سازوکار اجرایی این دبیرخانه گفت: با تقسیمبندی کشور به ۵ منطقه و برگزاری انتخابات در ۳۱ استان، نمایندگان خانوادهها انتخاب شدند. این شبکه اکنون بستری را فراهم کرده است که دیدگاههای والدین در کنار نظرات علمی اعضای دبیرخانه (شامل دانشگاههای علوم پزشکی)، مبنای تدوین دستورالعملهای کشوری قرار گیرد. جلسات این دبیرخانه به صورت ماهانه برای جمعآوری دقیق نیازها و بازخوردها جهت اصلاح فرایندهای اجرایی برگزار خواهد شد
مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی در پایان خاطرنشان کرد: هدف این است که صدای والدین اتیسم به طور دقیق شنیده شود. امیدواریم با این سازوکار مشارکتی، گامی مؤثر در کاهش چالشهای زیست روزمره خانوادههای دارای فرزند اتیسم برداشته شود.
نظر شما