به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان بهزیستی کشور، تفرشی در همایش بینالمللی مددکاری اجتماعی که در شهر دوشنبه تاجیکستان در حال برگزاری است با تأکید بر اینکه معلولیت امروز تنها یک موضوع پزشکی نیست، اظهار کرد: معلولیت به یکی از مهمترین موضوعات توسعه و عدالت اجتماعی تبدیل شده است. بر اساس برآورد سازمان جهانی بهداشت حدود ۱۶ درصد جمعیت جهان معادل بیش از یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون نفر، با نوعی معلولیت زندگی میکنند و در ایران نیز حدود ۱۱ میلیون نفر دارای نوعی ناتوانی هستند که حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از آنان تحت پوشش خدمات سازمان بهزیستی قرار دارند.
وی افزود: پاسخگویی به نیازهای افراد دارای معلولیت تنها با اتکا به مراکز تخصصی امکانپذیر نیست و باید از ظرفیت خانواده، جامعه، نهادهای مردمی و سایر بخشهای توسعهای برای ارتقای کیفیت زندگی این افراد استفاده شود.
رئیس گروه دفتر توانبخشی مبتنی بر جامعه سازمان بهزیستی کشور با اشاره به روند شکلگیری برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه (CBR) گفت: این برنامه در سال ۱۹۷۸ از سوی سازمان جهانی بهداشت بهعنوان راهکاری برای افزایش دسترسی افراد دارای معلولیت به خدمات توانبخشی معرفی شد اما بهتدریج به یک راهبرد جامع توسعه اجتماعی تبدیل شد که هدف آن توانمندسازی افراد دارای معلولیت، افزایش مشارکت اجتماعی و تحقق توسعه فراگیر است.
وی ادامه داد: اجرای برنامه CBR در ایران از سال ۱۳۷۲ آغاز شد، از سال ۱۳۸۰ به تمامی استانهای کشور گسترش یافت، در سال ۱۳۸۷ اجرای آن به سازمانهای مردمنهاد و تشکلهای افراد دارای معلولیت واگذار شد و از سال ۱۳۹۷ نیز مناطق شهری کمبرخوردار و سکونتگاههای حاشیهای را تحت پوشش قرار داد. امروز این برنامه در هر ۳۱ استان کشور اجرا میشود و یکی از موفقترین تجربههای نظام توانبخشی کشور به شمار میرود.
تفرشی با بیان اینکه هدف اصلی این برنامه، تحقق توسعه فراگیر برای افراد دارای معلولیت است، تصریح کرد: برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه بر اساس راهنمای سازمان جهانی بهداشت و با تکیه بر پنج مؤلفه سلامت، آموزش، معیشت، مشارکت اجتماعی و توانمندسازی اجرا میشود تا افراد دارای معلولیت همانند سایر شهروندان بتوانند در ابعاد مختلف زندگی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی مشارکت مؤثر داشته باشند.
وی همکاری بینبخشی را یکی از مهمترین ویژگیهای این برنامه دانست و گفت: سازمان بهزیستی بهتنهایی مجری برنامه نیست، بلکه دستگاههای اجرایی، دهیاریها، شهرداریها، مراکز بهداشتی و درمانی، سازمانهای مردمنهاد، خیرین، خانوادهها و خود افراد دارای معلولیت در اجرای آن نقشآفرینی میکنند.
رئیس گروه دفتر توانبخشی مبتنی بر جامعه سازمان بهزیستی کشور با تشریح اقدامات این برنامه در حوزه سلامت اظهار کرد: تسهیل دسترسی افراد دارای معلولیت به خدمات پزشکی و توانبخشی، تأمین وسایل کمکتوانبخشی، آموزش سلامت، توانمندسازی خانوادهها برای ارائه مراقبتهای اولیه در منزل و آموزش آمادگی در شرایط بحران از مهمترین فعالیتهای این بخش است.
وی افزود: در حوزه آموزش نیز کاهش موانع حضور کودکان دارای معلولیت در مدارس، توسعه دسترسی به آموزشهای رسمی و مهارتی و آموزش مهارتهای زندگی در گروههای سنی مختلف دنبال میشود.
تفرشی ادامه داد: در حوزه معیشت نیز شناسایی فرصتهای شغلی، آموزشهای فنی و حرفهای، حمایت از خوداشتغالی، ایجاد صندوقهای خرد محلی و تسهیل دسترسی به منابع مالی با هدف افزایش استقلال اقتصادی افراد دارای معلولیت در دستور کار قرار دارد.
وی همچنین حمایت از حضور فعال افراد دارای معلولیت در فعالیتهای فرهنگی، هنری، ورزشی و اجتماعی، تسهیل تشکیل خانواده، پیگیری حقوق قانونی آنان، تشکیل گروههای خودیار، آموزش حقوق افراد دارای معلولیت، حمایت از سازمانهای مردمنهاد، مناسبسازی محیط و آگاهسازی عمومی را از دیگر محورهای مهم برنامه برشمرد.
رئیس گروه دفتر توانبخشی مبتنی بر جامعه سازمان بهزیستی کشور با اشاره به گستردگی شبکه اجرایی این برنامه گفت: برنامه از سطح ملی تا روستاها و محلهها دارای ساختاری منسجم است و با همکاری مراکز غیردولتی، تسهیلگران، داوطلبان و مشارکت فعال مردم اجرا میشود. همچنین وزارت کشور، وزارت بهداشت و سایر دستگاههای مرتبط در اجرای آن همکاری دارند که این امر موجب شده خدمات به دورافتادهترین مناطق کشور نیز برسد.
وی با بیان اینکه تا سال ۱۴۰۵ این برنامه در تمامی ۳۱ استان و ۴۴۳ شهرستان کشور اجرا شده است، اظهار کرد: بیش از ۶۱۰ هزار نفر از افراد دارای معلولیت تحت پوشش برنامه قرار دارند و خدمات با همکاری یکهزار و ۲۴۳ مرکز غیردولتی، ۶ هزار و ۱۸۴ تسهیلگر و ۷ هزار و ۷۱۵ داوطلب ارائه میشود. همچنین حدود ۹۵ درصد مناطق روستایی و ۱۵ درصد مناطق شهری کمبرخوردار تحت پوشش این برنامه قرار گرفتهاند.
تفرشی در ادامه با اشاره به چالشهای پیش روی برنامه گفت: محدودیت منابع مالی، کمبود نیروی انسانی متخصص، نیاز به توسعه سامانههای ثبت اطلاعات، آموزش مستمر مجریان و تقویت همکاری بینبخشی از مهمترین چالشهای موجود است، اما پشتوانه قانونی برنامه، تجربه بیش از سه دهه اجرا، مشارکت مردمی و همکاری سازمانهای مردمنهاد، ظرفیت مناسبی برای رفع این چالشها فراهم کرده است.
وی با تشریح برنامههای آینده این طرح خاطرنشان کرد: یکپارچهسازی خدمات، هماهنگی بیشتر با برنامههای سلامت و رفاه اجتماعی، بهرهگیری از فناوریهای نوین، هوش مصنوعی و سامانههای هوشمند برای ارائه خدمات و توسعه برنامه در مناطق شهری کمبرخوردار، سه محور اصلی برنامههای آینده توانبخشی مبتنی بر جامعه خواهد بود.
نظر شما