به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور، دکتر فاطمه عباسی معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور در این همایش گفت:سی سال پیش، تشخیص بهموقع و مداخلهی سریع در زمینهی غربالگری بینایی، پدیدهای فراتر از یک آرزو مینمود؛ اما با تلاشی خستگیناپذیر از سوی تمامی فعالان حوزه سلامت، آن نهال کوچکی که در آن سالها کاشته شد، امروز به درختی تنومند بدل گشته است که سایهسار آن، میلیونها کودک ایرانی هستند.
وی افزود:در بحث علمی، پدیدهی «آمبلیوپی» یا تنبلی چشم، اختلالی است که غالباً در دوران نوزادی و کودکی، به صورت یکطرفه یا دوطرفه رخ میدهد. علتهای این عارضه شامل مواردی نظیر نزدیکبینی، دوربینی، کاتاراکت، افتادگی پلک و کدورت قرنیه است. نکتهی حائز اهمیت این است که در صورت عدم مداخله، مغز برای سازگاری، مسیر عصبی چشم آسیبدیده را حذف کرده و چشم سالم را بر می گزیند؛ امری که منجر به از دست رفتن دائمی بینایی میشود. شیوع این عارضه در سطح جهان به طور میانگین ۳ درصد برآورد میشود.
عباسی گفت:برنامهی غربالگری بینایی، که از سال ۱۳۷۵ در راستای سیاستهای پیشگیری از معلولیت در سازمان بهزیستی آغاز شد، اکنون به ساختاری نظاممند و گسترده دست یافته است. این فرآیند در سه سطح اجرا میشود: سطح یک که توسط غربالگران آموزشدیده در پایگاههای دائمی انجام میگیرد، و سطح یک که شامل ارجاع به اپتومتریستها و چشمپزشکان برای تشخیص قطعی و ارائه درمان است و سطح سه که ممکن است به تجویز عینک و یا جراحی منجر شود.
وی افزود:امروزه، ما با بهرهگیری از ۱۶,۶۷۶ پایگاه دائمی، ۶,۱۵۰ غربالگر، ۹۰۰ اپتومتریست و ۱۲۷ چشمپزشک، پوششی گسترده در اقصی نقاط کشور فراهم آوردهایم. در طول این سه دهه، در حدود ۶۵ میلیون مورد غربالگری انجام شده که حاصل آن، شناسایی و نجات بینایی بیش از ۲ میلیون کودک بوده است. این آمار، فراتر از یک عدد، نمایانگر لبخند کودکانی است که اکنون میتوانند با دیدی روشن، مسیر پیشرفت را در جهان دنبال کنند.
معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور گفت:یکی از نقاط قوت این طرح، برابری پوشش روستایی با پوشش شهری است. علیرغم دشواریهای لجستیکی در مناطق دوردست، همکاران پرتلاش ما توانستهاند عدالت در سلامت را برقرار کرده و پوشش روستایی را همسطح شهرها برسانند. البته گزارشهای منتشر شده نشان میدهد که چالشهای ناشی از پاندمی کرونا در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ باعث افت موقت در آمارها شده است اما، برنامه غربالگری با قدرت بازگشته و اکنون پوشش ۸۵ درصدی را در سراسر کشور تجربه میکند.
وی افزود:در بخش مداخله و حمایت، تمرکز اصلی بر رهایی خانوادهها از بار مشکلات بینایی است. با در نظر گرفتن حمایتهای مالی برای تأمین عینک و جراحی، حدود ۱۸۷ هزار مورد از این خدمات ارائه شده است. بودجه این طرح از سال گذشته ۹۰ میلیارد تومان به ۱۱۷ میلیارد تومان افزایش یافته که بخش عمدهای از آن (۸۰ میلیارد تومان) صرف کمکهزینههای عینک و جراحی میشود.
عباسی با اشاره به دستاوردهای کلیدی این سه دهه گفت: این دستاوردها شامل
۱. ایجاد شبکه سراسری: نهادینه شدن ساختار غربالگری در کل کشور.
۲. تغییر فرهنگ اجتماعی: تبدیل شدن غربالگری به یک باور در خانوادهها و مراجعه خودخواسته آنها.
۳. پایش مستمر: پیادهسازی سیستم معاینه در سه سال متوالی جهت شناسایی تغییرات بینایی.
۴. کاهش چشمگیر شیوع: موفقیت در شناسایی دو میلیون کودک و از همه مهمتر، کاهش شیوع آمبلیوپی در ایران از میانگین جهانی ۳ درصد به تنها ۱ درصد
بوده است و در نهایت، تأکید میکنم که سیاست سازمان تنها محدود به تشخیص نیست. در صورت بروز آسیبهای دائمی، سازمان بهزیستی از طریق حمایتهای توانبخشی پزشکی، آموزشی، اجتماعی و معیشتی، تا آخرین مرحله در کنار این عزیزان خواهد بود.
از پیشگیری تا پرونده الکترونیک سلامت؛ استراتژی جدید برای تضمین آینده نسل جوان
در ادامه این نشست دکتر سید حسن امامی رضوی مشاور وزیر بهداشت با اشاره به لزوم گذار از مراقبت غیرفعال به «مراقبت فعال» گفت:. بر اساس این رویکرد، نظام سلامت نباید منتظر مراجعه مراجعان بماند، بلکه باید با استفاده از ظرفیتهای مردمی و نیروهای آموزشدیده (مانند بهورزها)، به خانهها رفت و سلامت را در محل زندگی مردم پایش کرد.
وی افزود:یکی از کلیدیترین نکات مطرح شده، لزوم ایجاد یک بستر دیجیتال یکپارچه برای تداوم مراقبت است. با همافزایی میان وزارت بهداشت و سازمان بهزیستی، اجرای طرح «پزشکی خانواده» و «نظام ارجاع» در کنار تکمیل «پرونده الکترونیک سلامت»، میتواند فرآیند تشخیص و درمان را از حالت پراکنده به حالت مستمر و پیوسته تبدیل کند. این زیرساخت دیجیتال باعث میشود که هر فرد، از بدو تولد، یک تاریخچه سلامت دقیق داشته باشد که در تمام مراحل زندگی، مراقبتهای لازم را دریافت نماید.
امامی گفت:در تحلیل هزینههای درمانی، تأکید ویژهای بر مفهوم «عدالت در توزیع منابع» شده است. جایگزینی بخشی از بودجههای کلان که صرف درمانهای بسیار گرانقیمت و گاهی با بازدهی پایین در مراحل پیشرفته بیماری میشود، با بودجههای پیشگیرانه، نه تنها از نظر اقتصادی به صرفهتر است، بلکه باعث خلق نسلی پویا و توانمند میشود که میتواند محرک اصلی توسعه جامعه باشد.
وی همچنین با اشاره به تغییر سبک زندگی و اعلام هشدار جدی نسبت به تأثیرات منفی استفاده از گوشیهای هوشمند بر سلامت کودکان پیشنهاد کرد که با راه اندازی پویشهای اجتماعی، خانوادهها را به مدیریت دسترسی کودکان به این ابزارها ترغیب شوند تا از بروز آسیبهای جدید در چشم و سیستم عصبی جلوگیری شود.
شایسته است که ایران در کاهش ۲ درصدی نرخ تنبلی چشم الگوی جهان باشد
دکتر فاطمه محمد بیگی نایب رئیس اول کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی و نماینده مردم قزوین در این همایش با اشاره به قوانین و اسناد بالادستی مرتبط با پیشگیری در مجلس شورای اسلامی گفت: حمایت از افراد دارای معلولیت در قوانین متعددی در کشور ما آمده است و علاوه بر اینکه ما به تشخیص معلولیت ها توجه داریم به تشخیص اختلالات و تشخیص زودهنگام در قالب غربالگری در قوانین در کشور توجه شده است و از جمله در سیاست های کلی سلامت ابلاغی مقام امام شهیدمان در سال ۱۳۹۳، تحقق رویکرد همه جانبه و ارائه خدمات کامل در حوزه پیشگیری بهداشت آموزش و توانبخشی آمده است. همچنین تحقق رویکرد همه جانبه سلامت و انسان سالم در همه قوانین مورد تاکید امام شهیدمان قرار گرفته است و اولویت پیشگیری و درمان همواره مورد توجه معظم له بوده است. و در بند هشت نیز تدوین برنامه های جامع مراقبتی- حمایتی از جانبازان جامعه معلولان دیده شده و در تمامی روح کلی قوانین مربوط به سیاست های کلی سلامت، هدف ارتقای سلامت و توانمندسازی خانواده ها و همه آحاد جامعه بوده است.
وی افزود:با این رویکرد در قوانین مختلفی شاهد بحث توجه به کاهش معلولیت بودیم در احکام قانون احکام دائمی برنامه های توسعه و پیشرفت کشور در هفت برنامه این موضوع را داشتیم و وزارت بهداشت همواره مکلف بوده و هست به گسترش خدمات پیشگیری غربالگری ارتقای نظام سلامت با اولویت شبکه بهداشتی و درمانی کشور که آقای دکتر امامی رضوی به درستی اشاره کردند که اگر پرونده الکترونیک سلامت ما تکمیل شود، قطعا برنامه های پیشگیری و غربالگری ما مورد توجه ویژه و گسترش عمومی قرار خواهد گرفت.
وی افزود:بنده به عنوان رئیس کمیته سلامت الکترونیک باید اعلام کنم در طول چهار سال گذشته درصد پوشش نسخ الکترونیک ما که ۳۴ درصد بود، امروز بالای ۹۹ درصد هست. و با توجه به اینکه رئیس محترم جمهور در تدوین این برنامه در مجلس همکار ما بودند و در تدوین این قوانین خودشان قانونگذار بودند، الان بسیار محکم و مستحکم شخصا اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع را دنبال می کنند و برای ما فرصتی است که وقتی رئیس جمهور خودشان پزشک هستند بتوانیم برنامه های مربوط به نظام سلامت و با اولویت پیشگیری را در کشور گسترده کنیم. و هرچند در دوران جنگ هستیم اما اجازه بروز معلولیت در کشور را نمی دهیم و در جنگ با بیماری هم باید پیروز شویم.
محمدبیگی با اشاره به اینکه در برنامه های توسعه به ویژه برنامه هفتم پیشرفت، تاکید بر توسعه خدمات پیشگیری غربالگری بیماری ها و کاهش بار بیماری شده است؛ گفت:من جمله اینکه برای اولین بار در کشور پنج درصد از بودجه های مربوطه به حوزه پیشگیری اختصاص پیدا کرده است، همچنین در نامه ها و پیام های امام رشیدمان حضرت آیت الله سید مجتبی خامنه ای هم به اصلاح برنامه هفتم تاکید شده است، در اصلاح برنامه هفتم رویکرد گسترش برنامه های پیشگیری و غربالگری را حتما داریم و به جناب آقای دکتر حسینی پیشنهادی عرض می کنم که ان شاالله در نامه ای به کمیسیون های اجتماعی و بهداشت، برنامه ها و پیشنهادات مورد نظرتان در مورد اصلاح برنامه هفتم رو پیشنهاداتتون را به صورت مکتوب به ما ارسال بفرمایید.
نماینده مردم قزوین در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه برنامه غربالگری بینایی بسیار مورد توجه مردم است، گفت: سالانه والدین منتظرند که زمان برنامه اعلام شود و فرزندان سه تا شش ساله شان را به مراکز مورد نظر معرفی کنند و هشتاد و پنج درصد پوشش این برنامه افتخار بین المللی ما در جهان است و در واقع تا یک سوم این اختلالات را کاهش داده ایم و دنیا باید از این برنامه الگو بگیرد.
وی با اشاره به اینکه رویکرد مجلس نسبت به بهزیستی در حال گسترش است، گفت: درمان محوری سیاه چاله ای است که هر چقدر هم داخل آن بودجه بریزیم، تمامی نداره و به عنوان نهاد قانون گذاری به دنبال پیشگیری از کاهش بار بیماری ها هستیم.
محمد بیگی با اشاره به افزایش اعتبارات بهزیستی گفت:این افزایش تا سنوات قبل ۱/۶ درصد بودجه نسبت به سایر دستگاه ها بوده است و با تلاشی که آقای دکتر حسینی، وزیر محترم و همکاران بهزیستی در کمیسیون های بهداشت و اجتماعی انجام دادند، این رقم به۲/۴ درصد و رشد تحول آفرین سازمان بهزیستی رسیده است و البته هنوز هم باید افزایش پیدا بکند.
وی همچنین به اقدامات مجلس در حوزه پیشگیری از آسیب های بینایی گفت:در کمیسیون بهداشت بررسی لوایح و طرح های مرتبط با حوزه سلامت در مورد پیشگیری از نابینایی سلامت چشم و تدوین بودجه سنواتی برای حمایت از توسعه خدمات پیشگیرانه در نظام سلامت؛از جمله غربالگری کودکان نظارت سالانه بر اجرای برنامه غربالگری بینایی کودکان، برگزاری جلسات با وزارت بهداشت سازمان بهزیستی و سایر دستگاه ها و بررسی موانع اجرایی پوشش غربالگری کودکان سه تا شش سال بوده که در جلسات قبلی انجام شده است.همچنین بررسی میزان دسترسی مناطق محروم به خدمات غربالگری، بررسی بودجه های اختصاص یافته برای برنامه های پیشگیری از جمله پیشگیری از نابینایی و سلامت چشم، تاکید بر تامین تجهیزات نیروی انسانی و بودجه مورد نیاز و مطالبه گسترش دسترسی عادلانه به خدمات غربالگری در روستاها و مناطق کم برخوردار نیز از جمله این اقدامات است.
امضای تفاهم نامه با انجمن علمی پزشکان ایران و تقدیر از همکاران پیشکسوت دست اندرکار طرح غربالگری تنبلی چشم در ستاد بهزیستی کشور و استان ها و تقدیر از فرزند مرحوم دکتر روشنک وامقی (از بنیان گذاران غربالگری بینایی در کشور) پایان بخش همایش بود.
نظر شما