به گزارش خبرنگار روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور، چند سال پیش کافی بود پشت یکی از چراغ قرمزهای تهران توقف کنید، کودکانی که دستمال کاغذی، گل یا آدامس میفروختند، شیشه خودروها را پاک میکردند بخشی از تصویر روزانه شهر بودند. در واگنهای مترو، اتوبوسها و بسیاری از چهارراههای پایتخت نیز همین چهرههای خسته و کودکانه دیده میشد، کودکانی که به جای نیمکت مدرسه، خیابان را برای کار انتخاب نکرده بودند بلکه شرایط زندگی آنها را به آنجا کشانده بود.
امروز اما این تصویر دستکم در خیابانهای تهران کمرنگتر شده است. پشت این تغییر، ساختمانی در جنوب تهران قرار دارد جایی که نامش مجتمع شوق زندگی بعثت است، این مرکز قرار نیست فقط کودکان کار را جمعآوری کند بلکه میخواهد سرنوشت آنها را تغییر دهد.
همزمان با آغاز هفته بهزیستی، سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور به همراه سید امیر مرتضوی قائممقام معاون اجتماعی و حمایت از حقوق عامه قوه قضائیه و جمعی از مسئولان از این مجتمع بازدید کردند. این مرکز از سال ۱۴۰۳ فعالیت خود را آغاز کرده و امروز به الگویی از همکاری بیندستگاهی برای ساماندهی کودکان کار تبدیل شده است.
جایی که همه دستگاهها دور یک میز نشستهاند
آنچه مجتمع بعثت را از بسیاری از مراکز مشابه متمایز میکند، حضور همزمان تمام دستگاههای مسئول در یک مکان است. شهرداری خودروهای گشت را تأمین میکند، فراجا نیروهای انتظامی را در اختیار قرار میدهد، دادیار در محل مستقر است تا مسائل قضایی بدون معطلی رسیدگی شود، کارشناسان اورژانس اجتماعی، اداره اتباع، مددکاران اجتماعی و سازمانهای مردمنهاد نیز در کنار هم فعالیت میکنند.
به تعبیر مسئولان، این مجموعه یک مرکز شتابدهنده است، جایی که تمام مراحل از شناسایی کودک تا تعیین تکلیف نهایی او در یک مسیر مشخص انجام میشود.
گشتهایی که شب و روز نمیشناسند
گشتهای ساماندهی کودکان کار به صورت ۲۴ ساعته در سطح شهر فعال هستند. گاهی گزارشها از طریق اورژانس اجتماعی ۱۲۳ ثبت میشود و گاهی نیز گشتها خود کودکان را در سطح شهر شناسایی میکنند پس از انتقال کودک به مجتمع، نخستین مرحله ثبت اطلاعات هویتی است، اسکن عنبیه چشم، تشکیل پرونده مددکاری، بررسی وضعیت خانواده و ارزیابی شرایط کودک.
اگر کودک ایرانی و دارای خانواده باشد، خانواده به مرکز دعوت میشود و ضمن دریافت آموزش و تذکر، تعهد لازم از آنان گرفته شده و خدمات مددکاری آغاز میشود اما اگر کودک فاقد سرپرست مؤثر باشد به مراکز نگهداری سازمان بهزیستی منتقل میشود در مورد کودکان اتباع نیز اطلاعات به اداره کل اتباع ارسال میشود. اگر خانواده دارای اقامت قانونی باشد پس از دریافت تعهد، کودک به خانواده بازگردانده میشود اما در صورت غیرمجاز بودن مراحل قانونی مربوط به بازگشت آنان انجام خواهد شد.
یکی از مهمترین اتفاقاتی که در این مجتمع رخ داده، کوتاه شدن زمان تعیین تکلیف کودکان است.در گذشته تعیین وضعیت هر کودک به طور متوسط ۲۶۱ روز زمان میبرد اما اکنون این فرآیند به کمتر از ۲۰ روز رسیده است و این تغییر حاصل حضور همزمان دستگاههای مختلف در کنار یکدیگر است.
فوتبال به جای چهارراه
در حیاط مجتمع چند کودک با شور و هیجان مشغول فوتبال بازی هستند.کمی آنطرفتر در کلاس کامپیوتر، دختران هفت تا ده سالهای پشت کامپیوترها نشستهاند و بیشترشان از اتباع افغانستان هستند.وقتی از آنها میپرسم کدام کلاس را بیشتر دوست دارند، تقریباً همه میگویند: کامپیوتر.البته کلاسها به همینجا محدود نمیشود؛ نقاشی، موسیقی، عکاسی، زبان و آموزشهای مختلف دیگری نیز برگزار میشود.
مسئولان مرکز میگویند پیش از آغاز آموزش، کودکان استعدادسنجی میشوند تا هرکدام متناسب با علاقه و توانایی خود آموزش ببینند.برای حدود ۱۵۰ کودک مرکز نیز تاکنون پرونده مددکاری تشکیل شده است.
در یکی از اتاقهای مجتمع، کیسههای برنج، روغن و بستههای معیشتی روی هم چیده شدهاند این کمکها برای خانوادههای کودکان کار در نظر گرفته شده است.کارشناسان معتقدند اگر خانواده از نظر اقتصادی حمایت نشود، احتمال بازگشت کودک به چرخه کار بسیار زیاد خواهد بود.
در همین بخش، سید جواد حسینی با قدردانی از خیرین گفت: در دوران جنگ، خیرین ۱۱۷۰ میلیارد تومان به سازمان بهزیستی کمک کردند و حجاج نیز در قالب پویش ولیمه مهربانی حدود ۴۰۰ میلیارد تومان به جامعه هدف بهزیستی اختصاص دادند.
رئیس سازمان بهزیستی در جریان بازدید از مجتمع شوق زندگی بعثت تأکید کرد: فلسفه اصلی مجتمعهای شوق زندگی خانوادهمحوری است.اولویت ما این است که هر کودک در صورت فراهم بودن شرایط به خانواده زیستی خود بازگردد.
به گفته حسینی، سالانه حدود ۶ هزار کودک وارد چرخه خدمات بهزیستی میشوند که نزدیک به ۵۰ درصد آنان دوباره به خانوادههای خود بازمیگردند و در صورت فراهم نبودن شرایط مسیر فرزندخواندگی یا نگهداری در مراکز تخصصی برای آنان دنبال میشود.
هفت هزار کودک زیر چتر حمایت
حسینی همچنین اعلام کرد: اکنون حدود ۷ هزار کودک کار و خیابان تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارند و در نزدیک به ۹۰ مرکز خدمات دریافت میکنند. هرچه خدمات به شکل روزانه ارائه شود، ارتباط کودک با خانواده حفظ خواهد شد و همین موضوع احتمال بازگشت موفق کودک به خانواده را افزایش میدهد.
در پایان بازدید، حسینی از توسعه الگوی شوق زندگی خبر داد و گفت: امسال مجتمع شوق زندگی ویژه زنان و دختران در معرض آسیب در مجتمع ذوالفقاری راهاندازی میشود و مجتمع دیگری نیز با محوریت مهجورین از جمله سالمندان و افراد نیازمند حمایتهای قانونی فعالیت خود را آغاز خواهد کرد.
از سوی دیگر، قائممقام معاون اجتماعی قوه قضائیه نیز اعلام کرد: ۶۸۱ دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان در سراسر کشور افتتاح میشود تا در کنار مجتمعهای شوق زندگی، خدمات حمایتی را گسترش دهند.
نظر شما