به گزارش روابط عمومی و اطلاع رسانی اداره کل بهزیستی استان تهران به نقل از ایرنا؛ محمد نصیری روز دوشنبه در همایش «پیشگیری، درمان و بازتوانی اعتیاد» با شعار «مسئله جهانی مواد مخدر: موضوعات پابرجا، چالشهای نوپدید، پاسخدهی نوآورانه» به مناسبت روز جهانی مبارزه با سوءمصرف مواد مخدر با انتقاد از نگاه تکبعدی به مسئله پیشگیری، بر تغییر الگو (پارادایم) در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی تاکید کرد.
وی با مقایسه وضعیت امروز با دو دهه گذشته، خاطرنشان کرد: اگر ۲۰ سال پیش صحبت از پیشگیری و احتیاط در حوزه اعتیاد بود امروز با نسل و جامعه هدفی کاملاً متفاوت روبهرو هستیم. نه تنها نوع مواد مصرفی تغییر یافته، بلکه مدلهای رفتاری نیز دگرگون شدهاند.
این مسئول با اشاره به پدیده جدید اعتیادهای غیرمادی افزود: امروز اعتیاد به موبایل و فضای مجازی، پشت در خانههای ما نشسته است. رفتارهای اعتیادگونه در استفاده از تکنولوژی، همان الگوهای آسیبزایی را نشان میدهد که پیشتر در اعتیاد به مواد دیده میشد. این یعنی آسیب اجتماعی دیگر استثنایی برای هیچ گروه سنی یا منطقهای ندارد.
ضرورت بازگشت به مفهوم «پیشگیری خانوادهمحور»
مدیرکل بهزیستی استان تهران در تحلیل علمی مدلهای پیشگیری بر نقش کلیدی نهاد خانواده تاکید کرد و گفت: ما به عنوان حاکمیت، رسانه یا ستاد، اگر بخواهیم در جایگاه خانواده برای پیشگیری اقدام کنیم، به موفقیت نخواهیم رسید. پیشگیری از هر آسیبی، از جمله اعتیاد، آسیبهای جنسی و طلاق، باید از منظر و در مرکز خانواده تعریف و اجرا شود. راهکار مقابله با بحرانها، تقویت بنیان خانواده است.
وی ادامه داد: تمامی طرحهای پیشگیرانه باید بر پایه توانمندسازی خانوادهها استوار باشد تا بتوان از بروز آسیبها در مقیاس جامعه جلوگیری کرد.
نصیری با ابراز نگرانی از میزان مشارکت فعالان حوزه اجتماعی، افزود: با وجود گسترده شدن دامنه آسیبها، تعداد تشکلها و فعالانی که در حوزه پیشگیری فعالیت میکنند، همچنان بسیار پایین است. از ۷۰ مجموعه خصوصی و غیردولتی در تهران، بخش بسیار کوچکی در حوزه پیشگیری حضور دارند که این شکاف باید در سال جاری جبران شود.
این مسئول همچنین به ضرورت تخصیص بودجه متناسب با اهمیت پیشگیری اشاره و خاطرنشان کرد: پیشگیری نیمی از مسیر درمان است، اما با توجه به بودجههای محدود، نیاز است نگاه حاکمیت و شرکای اجتماعی به این حوزه، از حالت صرفاً درمانی به حالت پیشگیرانه تغییر کند.
مدیرکل بهزیستی استان تهران بر لزوم تجهیز متخصصان به دانش روز و روشهای نوین درمانی تاکید کرد و گفت: ما در حوزه درمان و بازپروری با چالشهای پیچیدهتری نسبت به گذشته روبرو هستیم. وظیفه ستاد مبارزه با مواد مخدر، وزارت بهداشت و بهزیستی است که درمانگران و مراکز بازپروری را به رویکردهای نوآورانه و خلاقانه مجهز کنند. ما آماده هستیم تا در جلسات تخصصی، از ایدههای خلاقانه فعالان این حوزه حمایت کرده و مسیر علمآموزی و اجرای روشهای نوین را هموار کنیم.
به گفته وی سال گذشته در بهزیستی استان تهران بر اساس ماده ۱۶، ۱۴۰ مرکز ماده ۱۵ قریب به ۲۰۰ میلیارد تومان برای درمان افراد دارای اعتیاد هزینه صرف شد و همچنین در زمینه پیشگری از اعتیاد هم کمتر از یک میلیارد تومان هزینه شده است.
۵۰۰ هزار نفر تحت پوشش ترک اعتیاد هستند
مدیر کل دفتر آسیب ها و درمان بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی کشور نیز در این نشست با بیان اینکه پیشگیری از اعیتاد، اولویت اصلی و مورد توجه بهزیستی کشور به شمار می رود، گفت: ۵۰۰ هزار نفر تحت پوشش برای ترک اعتیاد هستند که از این تعداد ۵۰ هزار نفر معتاد متجاهر بوده که از این تعداد ۲۰ هزار نفر به شکل مستقیم از خدمات درمان بهزیستی بهره مند هستند.
نورالدین فائقی با تاکید بر اینکه در بهزیستی، پیشگیری در اولویت قرار دارد، اظهار کرد: رسالت بهزیستی، پیشگیری از اعتیاد و بازتوانی بوده و همچنین در پیشگیری، فرد محور، خانواده محور و اجتماع محور است.
وی افزود: در سال ۱۴۰۴ مبلغ ۵۰۰ میلیارد تومان برای معتادان متجاهر در کل کشور هزینه شده و حمایت بهزیستی در دوران پسا بهبود هم تداوم داشته و این افراد همانند مددجویان بهزیستی از مزایا و حقوق و مستمری بهره مند می شوند.
مدیر کل دفتر آسیب ها و درمان بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر رویکرد پیشگیرانه این سازمان در حوزه اعتیاد اظهار کرد: سازمان بهزیستی کشور پیشگیری را در اولویت برنامههای خود قرار داده و در کنار آن، درمان غیر دارویی، بازتوانی و کاهش آسیب را نیز با جدیت دنبال میکند.
فائقی با بیان اینکه مأموریت اصلی بهزیستی در حوزه اعتیاد، پیشگیری، بازتوانی و ممانعت از بازگشت به اعتیاد است، خاطر نشان کرد: ما در سازمان بهزیستی همواره تلاش کردهایم که پیشگیری را محور برنامهها قرار دهیم و در این مسیر، خانوادهمحوری، فردمحوری و اجتماعمحوری را بهعنوان رویکردهای اصلی دنبال میکنیم.
وی با اشاره به همکاری بخش غیردولتی در اجرای برنامههای مرتبط با اعتیاد عنوان کرد: دولت آمادگی دارد از ظرفیت بخش غیردولتی در درمان، پیشگیری و بازتوانی اعتیاد بهصورت کامل استفاده کند و از همراهی مراکزی که در این حوزه فعالیت میکنند، قدردانی میکنیم.
مدیرکل دفتر آسیبها و درمان و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: در حال حاضر، بخش قابل توجهی از خدمات ما در مراکز غیردولتی ارائه میشود و ما از این ظرفیت برای ارائه خدمات مددکاری، روانشناختی، حمایتی و بازتوانی به بهبود یافتگان استفاده میکنیم.
فائقی با تأکید بر اهمیت استمرار حمایت از افراد در حال درمان، گفت: یکی از اولویتهای ما این است که مددجویان پس از درمان نیز تحت پوشش خدمات حمایتی قرار گیرند تا احتمال بازگشت به اعتیاد کاهش یابد.
وی افزود: در حوزه درمان اعتیاد نیز اگرچه ورود به این عرصه برای بهزیستی با هدف کمک به سایر دستگاهها انجام شد، اما امروز تلاش داریم در کنار درمان، بیش از گذشته بر پیشگیری و بازتوانی تمرکز کنیم.
مدیرکل دفتر آسیبها و درمان و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی کشور با اشاره به چالشهای جدید در حوزه اعتیاد، از جمله سن مصرف، تنوع مواد و انگ اجتماعی، تصریح کرد: پاسخ به این چالشها نیازمند اجرای دقیق برنامههای علمی و استفاده از ظرفیتهای تخصصی موجود در کشور است.
این مسئول تاکید کرد: با توجه به تاکید رییس جمهور بر محله محوری در حوزه پیشگیری از اعتیاد و کاهش آسیب ها، رییس بهزیستی کشور هم نگاه محله محوری در این حوزه داشته تا بتوان اقدامات اثرگذاری در راستای پیشگیری از اعتیاد انجام داد.
تغییر ریل از درمان به پیشگیری اولویت مهم در صیانت از خانوادههاست
مشاور دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در امور درمان با تأکید بر ضرورت تغییر پارادایم از درمانمحوری به پیشگیری هوشمند گفت: برای صیانت از سلامت ۹۵ درصد جامعه که در معرض آسیب قرار ندارند باید کانون سیاستگذاریها به سمت مهارتافزایی خانوادهها و نظارتِ ساختاری بر سالهای نخست زندگی فرزندان معطوف شود.
مجید قربانی، ضمن آسیبشناسی رویههای موجود در این ستاد خاطر نشان کرد: متأسفانه بخش عمدهای از ظرفیتها، بودجهها و توان لجستیکی حوزه مواد مخدر طی سالیان اخیر در چرخه درمان و بازپروری معتادان متمرکز شده در حالی که استراتژی برنده، تمرکز بر توانمندسازی کسانی است که هنوز درگیر این آسیب نشدهاند.
مشاور دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، ۵ سال نخست زندگی هر فرد را حیاتیترین دوره شکلگیری شخصیت و تابآوری اجتماعی دانست و افزود: کارهایی که در این دوره کوتاه اما سرنوشتساز انجام میدهیم، تعیینکننده آینده فرد است. خانواده به عنوان کوچکترین واحد اجتماعی، خط مقدم نبرد با اعتیاد است و انتخاب آگاهانه همسر و ثبات در روابط زناشویی، نخستین گام برای جلوگیری از فروپاشیهای آتی در نسلهای بعد محسوب میشود.
قربانی با اشاره به اثرگذاری عمیق رفتارهای والدین بر فرزندان تصریح کرد: الگوسازی والدین در مواجهه با تنشها، کلیدیترین عامل پیشگیری است. فرزندی که مشاهده میکند والدینش برای مدیریت اضطراب یا فرار از عصبانیت به مصرف مواد متوسل میشوند، به طور ناخودآگاه میآموزد که اعتیاد، «میانبر» یا ابزاری برای تنظیمِ حالات روانی است.
وی ادامه داد: سبک فرزندپروری مقتدرانه که ترکیبی از نظارتِ مستمر و روابط عاطفی سالم است، باید جایگزینِ برخوردهای احساسی شود. در این مسیر، «مهارت گفتگو» با نوجوانان یک ضرورتِ غیرقابل انکار است؛ چرا که ایجاد فضایی امن برای بیان مشکلات، مانع از روی آوردن جوانان به «خوددرمانی» با مواد مخدر میشود.
تأکید بر آموزش تخصصی و گوش دادن فعال
مشاور دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در ادامه بر ضرورت گذراندن دورههای مهارتهای زندگی برای والدین و کارشناسان تأکید کرد و گفت: تعاملِ سازنده با فرزندان، بیش از آنکه به پند و اندرز نیاز داشته باشد، به «گوش دادن فعال» وابسته است. واکنشهای سریع و سلبی، ارتباط را قطع میکند، اما گوش دادن فعالانه، ساختارهای محافظتکنندهای را در خانواده ایجاد میکند که فرد را در برابر فشارهای محیطی واکسینه میسازد.
قربانی یادآور شد: اعتیاد پدیدهای چندعاملی است که در بستر شرایط نامساعد اجتماعی و خانوادگی رشد میکند. با این حال، با راهبری برنامههای پیشگیری اولیه نظیر برنامههای مشترک خانواده و مدرسه که توسط متخصصان این حوزه تدوین شده است میتوان با توانمندسازی فردی و حمایت خانواده، سدی مستحکم در برابر این آسیب ایجاد کرد تا انرژیِ دستگاههای مسئول، صرفاً صرفِ مداوای معلول نشود.
نظر شما