به گزارش خبرنگار روابط عمومی و امور بینالملل سازمان بهزیستی کشور، در مدل جدیدی که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان بهزیستی در حال طراحی آن هستند، قرار نیست همیشه پول، حلقه اتصال نیاز و خدمت باشد بلکه زمان به واحد مبادله تبدیل میشود.
بر اساس ماده ۳۱ قانون برنامه هفتم توسعه، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظف شده است بانک زمان را راهاندازی کند، این مدل سالهاست در بسیاری از کشورهای دنیا تجربه شده و اکنون قرار است با تکیه بر ظرفیت محلات، داوطلبان و شبکههای مردمی در ایران نیز اجرایی شود.
برخلاف بانکهای متعارف که دارایی مالی افراد را نگهداری میکنند، در بانک زمان سرمایه اصلی، مهارت، تخصص و زمانی است که هر فرد برای کمک به دیگران اختصاص میدهد. هر ساعت خدمت به عنوان اعتبار در حساب فرد ثبت میشود و او میتواند در آینده از خدمات دیگر اعضای شبکه استفاده کند بدون آنکه پولی جابهجا شود.
سلام محله زیرساخت شکلگیری بانک زمان
سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور در دومین نشست تخصصی بانک زمان که با حضور کارشناسان و مسئولان مربوطه امروز در سازمان بهزیستی برگزار شد، این طرح را ادامه طبیعی برنامه سلام محله دانست و گفت: طی ماههای گذشته، ۲۷۵۰ پایگاه محلهمحور در کشور با محوریت مراکز مثبت زندگی، مساجد، مدارس، سراهای محله و سایر ظرفیتهای مردمی شکل گرفته است.
وی افزود: بیش از ۲۵۰۰ مرکز مثبت زندگی، پشتیبان این پایگاهها هستند و در کنار آنها، سه هزار تسهیلگر آموزشدیده مسئولیت سازماندهی فعالیتهای اجتماعی در محلات را بر عهده گرفتهاند.
به گفته حسینی، تاکنون ۳۷۰ هزار نفر در فراخوان سلام محله ثبتنام کردهاند و آمادگی خود را برای ارائه خدمات داوطلبانه در ۱۳ حوزه تخصصی از جمله پزشکی، پرستاری، روانشناسی، آموزش، خدمات فنی و سایر مهارتها اعلام کردهاند.
وی خاطرنشان کرد: در دوران جنگ ۱۲ روزه نیز حدود ۳۰ هزار نفر از این داوطلبان وارد میدان شدند و تجربه موفقی از مشارکت محلهمحور شکل گرفت و این تجربه اکنون زمینه اجرای بانک زمان را فراهم کرده است
دولت قرار نیست جای مردم را بگیرد
رئیس سازمان بهزیستی با تأکید بر اینکه فلسفه این طرح، واگذاری حل مسائل محله به خود مردم است، گفت: دولت نباید مستقیماً وارد اداره محلهها شود بلکه باید شبکهای از افراد توانمند و معتمد همان محله شکل بگیرد تا نیازها را شناسایی و برای رفع آنها اقدام کنند.
وی افزود: هیچ دستگاهی به اندازه سازمان بهزیستی از شبکه گسترده تسهیلگران آموزشدیده برای اجرای برنامههای اجتماعمحور برخوردار نیست و این ظرفیت میتواند موتور محرک بانک زمان باشد.
بانک زمان چگونه اجرا میشود؟
بر اساس برنامهریزی انجامشده، اجرای این طرح به صورت تدریجی خواهد بود.در مرحله نخست، خدمات محدود و مشخصی مانند خدمات مراقبتی، همراهی سالمندان، کمک به افراد دارای معلولیت و برخی خدمات عمومی وارد چرخه بانک زمان میشود.
حسینی گفت: همچنین اجرای اولیه در بانک زمانهای محدود با جمعیت محدود مثلا حداکثر ۱۵۰ نفر انجام خواهد شد تا امکان ارزیابی، رفع اشکالات و اصلاح فرآیندها فراهم باشد.
وی ادامه داد: اولویت نخست نیز سالمندان و افراد دارای معلولیت خواهند بود یعنی گروههایی که بیش از سایر اقشار به خدمات داوطلبانه محله نیاز دارند.
به گفته حسینی در مراحل ابتدایی، ارزش همه خدمات به صورت یکسان محاسبه خواهد شد و پس از اجرای آزمایشی، سازوکار ارزشگذاری تخصصی خدمات مورد بازنگری قرار میگیرد.
رئیس سازمان بهزیستی با بیان اینکه این طرح از نقطه صفر آغاز نمیشود، گفت: طی سالهای گذشته مطالعات گستردهای در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با همکاری پژوهشگران و مراکز علمی انجام شده و اکنون زمان ورود به مرحله اجرا فرا رسیده است.
وی از نهایی شدن سند سیاستی، شیوهنامه اجرایی و تشکیل شورای راهبری بانک زمان خبر داد و افزود: شورای راهبری با مسئولیت وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تشکیل شده و دبیرخانه اجرایی در سازمان بهزیستی مستقر است و یک گروه مستقل نیز رصد، پایش و ارزیابی مستمر اجرای طرح خواهد بود.
از بانک زمان تا بانک دارایی محله
در ادامه این نشست، مهرداد احترامی دبیر علمی طرح سلام محله با تشریح زیرساختهای فنی این طرح گفت: سامانه بانک زمان در حال طراحی است و افراد پس از ثبتنام، مهارتها، توانمندیها و خدمات قابل ارائه خود را ثبت میکنند. همزمان نیازهای هر محله نیز در سامانه ثبت میشود تا میان خدمتدهنده و خدمتگیرنده ارتباط برقرار شود.
وی افزود: فراخوان انتخاب شرکت مجری پلتفرم نیز انجام شده و اطلاعات افراد، خدمات، نیازها و ظرفیتهای محلات به صورت هوشمند دستهبندی خواهد شد.
به گفته احترامی، مراکز مثبت زندگی نزدیکترین نهاد به شناسایی نیازها و ظرفیتهای محلات هستند و هر فرد پس از ثبتنام، یک شناسه واحد دریافت میکند تا خدمات متناسب با محل سکونت او ساماندهی شود.
وی متذکر شد: در کنار بانک زمان، ایجاد بانک دارایی محله نیز در دستور کار قرار گرفته است و قرار است علاوه بر توانمندیهای افراد، همه ظرفیتها، امکانات و سرمایههای اجتماعی هر محله را شناسایی و ثبت کند تا شبکه مشارکتهای مردمی بر پایه شناخت دقیق از نیازها و ظرفیتهای محلی شکل بگیرد.
اگر این طرح مطابق برنامه پیش برود، شاید در آینده نهچندان دور ساعتهایی که برای کمک به همسایه، سالمند، فرد دارای معلولیت یا خانوادهای نیازمند صرف شده جزو سرمایه افراد محسوب شود سرمایهای که به جای پول، اعتماد و همبستگی اجتماعی را در محلهها به گردش درمیآورد.
نظر شما