تشریح خدمات بهزیستی به سالمندان در آستانه موج سالمندی جمعیت؛ ۳۰ درصد جمعیت ایران تا ۱۴۳۰ پیر می‌شود

به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور؛ نشست رویکرد ICOPE (مراقبت یکپارچه سالمندان) در توانبخشی سالمندان امروز اول تیر با حضور سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، فاطمه عباسی معاون توانبخشی، جان جبور نماینده سازمان جهانی بهداشت در ایران، رحیم تقی زاده مدیر بخش ارتقاء سلامت سازمان جهانی بهداشت در ایران، سیده صالحه مرتضوی رئیس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت و جمعی از متخصصان برگزار شد.

در این نشست سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر اینکه ایران بر اساس قواعد جمعیت‌شناختی از مرحله جمعیت جوان عبور کرده و در ابتدای مسیر سالمندی قرار گرفته است، گفت: داده‌ها نشان می‌دهد سرعت حرکت ایران به سمت سالمندی بسیار بالاست و در سال ۱۴۳۰ با جامعه‌ای به‌شدت سالخورده مواجه خواهیم بود.

وی با اشاره به چندوجهی بودن پدیده سالمندی اظهار کرد: سالمندی تنها یک مسئله زیستی و درمانی نیست بلکه با لایه‌های مختلفی از جمله معلولیت، تنهایی، فقر، بار بیماری و زنانه‌شدن همراه است. در حال حاضر ۷۶ هزار زن سرپرست خانوار سالمند و ۲۳۸ هزار و ۴۵۳ سالمند دارای معلولیت تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارند همچنین ۶۸ درصد سالمندان تحت پوشش سازمان در دهک‌های یک تا سه درآمدی هستند و با فقر دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با بیان اینکه سالمندی در بسیاری از موارد با معلولیت همراه است، تصریح کرد: مطالعات نشان می‌دهد بالاترین سطح معلولیت در میان سالمندان مربوط به آسیب‌های حرکتی است و پس از آن آسیب‌های بینایی، ذهنی و هوشی و شنوایی قرار دارد.

حسینی در تشریح خدمات سازمان بهزیستی در حوزه سالمندان گفت: یکی از مهم‌ترین برنامه‌های سازمان، طرح توانبخشی مبتنی بر جامعه یا CBR است که خدمات سلامت، آموزش، خدمات اجتماعی و توانمندسازی سالمندان را در بر می‌گیرد. این طرح تاکنون ۹۵ درصد مناطق روستایی را تحت پوشش قرار داده و امسال نیز ۳۰ درصد مناطق شهری تحت پوشش آن قرار می‌گیرند.

آموزش پیشگیری از معلولیت به سالمندان

وی ادامه داد: برنامه آگاه‌سازی و پیشگیری از معلولیت در دوره سالمندی، توانبخشی در منزل، خدمات مراقبت در منزل، کمک‌هزینه معیشت برای سالمندان دارای معلولیت خیلی شدید و شدید فاقد درآمد، پرداخت حق پرستاری و ارائه خدمات آموزشی به مراقبان رسمی و غیررسمی از جمله اقدامات سازمان بهزیستی در این حوزه است.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به رشد حمایت‌های مالی در حوزه سالمندان گفت: حق پرستاری امسال با رشد ۹۰ درصدی و خدمت ویزیت در منزل با رشد ۱۰۰ درصدی ابلاغ شده و پرداخت آن از امروز آغاز می‌شود. سازمان بهزیستی در حال حاضر از مجموع ۳۵۰۰ مرکز تحت نظارت خود، ۵۰۰ مرکز آموزشی، توانبخشی و مراقبتی ویژه سالمندان در اختیار دارد همچنین خدمات توان‌پزشکی، تأمین وسایل کمک‌توانبخشی، اندام‌های مصنوعی، لوازم بهداشتی، آموزش خودمراقبتی و برنامه‌های توانمندسازی به سالمندان ارائه می‌شود.

وی با بیان اینکه ۲۰۰ هزار سالمند در قالب برنامه بهزیست محله از آموزش‌ها و محتواهای تخصصی بهره‌مند شده‌اند، گفت: امسال بیش از ۳۰۰ مرکز سالمندان استانداردسازی شده است و سازمان بهزیستی به‌طور جدی به ایجاد مراکز نوین خدمات سالمندی از جمله دهکده‌های سالمندی و شهرک‌های سلامت اجتماعی سالمندی می‌اندیشد.

رئیس سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: در برخی شهرستان‌ها فرآیند مجوزدهی، تأمین زمین و ورود به پروژه‌های مرتبط با مراکز نوین سالمندی در حال پیگیری است. همچنین ۱۹ شهر کشور به عنوان شهرهای دوستدار سالمند انتخاب شده‌اند و در همه استان‌ها جلسات شورای سالمندان با حضور استانداران برگزار شده است.

حسینی با اشاره به ظرفیت پایگاه‌های محلی گفت: راه‌اندازی مراکز مهر و گفت‌وگو در ۲۷۵۰ پایگاه سلام محله در دستور کار قرار دارد. همچنین استفاده از ظرفیت بنیادهای فرزانگان، ظرفیت‌های اجتماعی، کمک‌هزینه‌های تأمین وسایل حمایتی و برنامه‌های پیشگیری از ناتوانی به‌ویژه برای زنان سرپرست خانوار سالمند از محورهای مورد توجه سازمان است.

وی با تأکید بر اهمیت طرح سلامت اجتماعی محله‌محور گفت: طرح سلام در ۲۷۵۰ پایگاه شکل گرفته و قرار است به‌صورت جامع و الگویی در مناطق ۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵ اجرا شود یکی از جدی‌ترین فعالیت‌های ما در این مناطق، توسعه خدمات توانبخشی مبتنی بر جامعه است.

رئیس سازمان بهزیستی کشور افزود: مدل ICOPE می‌تواند در کنار طرح CBR در همین مناطق تحقق عملی پیدا کند، زیرا این مدل نگاه به سالمندی را از سطح بیماری و سلامت زیستی فراتر می‌برد و بر ارتقای کارکردی، مراقبت مستمر، توانبخشی جامعه‌محور و حمایت‌های اجتماعی تأکید دارد.

حسینی با اشاره به تصویب سند ملی توانبخشی در شورای عالی سلامت و امنیت غذایی اظهار کرد: این سند می‌تواند پشتوانه مهمی برای توسعه نظام توانبخشی جامع، یکپارچه و سلامت‌محور باشد با این حال، مدل‌های نوین سالمندی باید متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی ایران بومی‌سازی شوند و اجرای طرح سلام در چهار منطقه یادشده می‌تواند بهترین بستر برای این بومی‌سازی باشد.

وی در پایان تأکید کرد: سازمان بهزیستی دارای ۱۳ چرخش تحول‌آفرین است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها حرکت از سالمندی مخاطره‌آمیز به سمت سالمندی سالم، فعال و مشارکتی است تحقق این رویکرد می‌تواند گامی پیشرو در ارائه خدمات جامع به سالمندان و ارتقای کیفیت زندگی آنان باشد.

نماینده سازمان جهانی بهداشت: تا سال ۲۰۵۰ حدود ۳۰ درصد جمعیت ایران سالمند می‌شود

در ادامه  جان جبور نماینده سازمان جهانی بهداشت در ایران در سخنانی گفت: موضوع بحث ما از اهمیت بنیادین برخوردار است. در سراسر جهان جمعیت افراد ۶۰ سال و بالاتر به سرعت در حال افزایش است و پیش بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ به ۲.۱ میلیارد نفر برسد. در ایران این تحول جمعیتی با شتابی بیش از میانگین جهانی در حال وقوع است. نسبت سالمندان در کشور اندکی بیش از ۵  درصد در دهه ۱۳۶۰ به بیش از ۹ درصد رسیده و پیش بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ به نزدیک به ۳۰ درصد برسد این تنها یک آمار نیست بلکه فراخوانی است برای نظام‌های بهداشتی و اجتماعی تا خود را با نیازهای خاص جمعیتی بزرگتر از سالمندان سازگار کنند.

وی افزود: راهبرد سازمان جهانی بهداشت برای سلامت سالمندان بر مفهوم سالمندی سالم استوار است که هدف آن توسعه و حفظ توانایی عملکردی است که موجب بهزیستی در دوران کهنسالی می‌شود در همین راستا سازمان جهانی بهداشت رویکرد ICOPE را ارائه کرده است مدلی جامعه محور که خدمات را از تمرکز صرف بر بیماری‌ها به سوی مدلی یکپارچه و فرد محور هدایت می‌کند. ویرایش دوم راهنمای ICOPE را معرفی می‌کنیم که مسیر مراقبت را در چهار گام اساسی تنظیم کرده است شامل ارزیابی پایه در جامعه، ارزیابی عمیق در مراقبت‌های اولیه، تدوین برنامه مراقبتی شخصی سازی شده و پایش مستمر، این رهنمود جدید تاکید بسیار بیشتری بر آغاز مراقبت از نخستین نقطه تماس در جامعه دارد و این واقعیت را به رسمیت می‌شناسد که مداخلات ساده مانند توصیه‌های سبک زندگی یا اصلاحات جزئی در محیط منزل می‌تواند تاثیر عمیقی در پیشگیری از افت عملکرد داشته باشد.

نماینده سازمان جهانی بهداشت بیان کرد: برای موفقیت ICOPE در ایران باید بپذیریم که سلامت مسئولیت یک بخش به تنهایی نیست. اجرای موفق این رویکرد نیازمند همکاری بین بخشی است. ادغام خدمات مرتبط با سلاکت با رفاه اجتماعی، مسکن و حمل و نقل برای اینکه سالمندان بتوانند با امنیت و آرامش در خانه سالمند شوند. افزون بر این مشارکت جامعه محور اصل این راهبرد است با قرار دادن سالمندان در جایگاه تصمیم گیران اصلی در مراقبت از خود و فراهم کردن آموزش و حمایت کافی برای مراقبان خانوادگی آنها، نظامی پایدار و انسانی می‌سازیم. ما به ظرفیت‌های موجود و توانمندی‌های بالقوه نظام‌های بهداشت و رفاه ایران باور داریم هر چند چالش‌هایی چون پراکندگی خدمات و نیاز به نیروی کار تخصصی وجود دارد و حضور شما در اینجا نشان دهنده اراده‌ای راسخ برای پر کردن این شکاف‌هاست.