به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور، سید جواد حسینی درباره محوریت تبادل تجربیات بین‌المللی در حوزه سالمندی سالم، طول عمر و مراقبت‌های خانواده‌محور، با اشاره به برنامه‌ها و اقدامات سازمان بهزیستی در این حوزه اظهار کرد: معتقدیم برای ارتقای کیفیت زندگی سالمندان، باید از رویکردهای صرفاً حمایتی فاصله بگیریم و به سمت الگوهای اجتماع‌محور، مشارکت‌محور و توانمندساز حرکت کنیم؛ رویکردهایی که در آن سالمندان بخشی از راه‌حل مسائل اجتماعی هستند.
وی با استقبال از برگزاری نشست‌های تعاملی و گفت‌وگومحور در رویدادهای علمی بین‌المللی افزود: تبادل تجربه میان کشورها زمانی اثربخش است که علاوه بر معرفی برنامه‌ها و دستاوردها، امکان بررسی نقاط قوت و ضعف، طرح دیدگاه‌های انتقادی و ارائه پیشنهادهای اصلاحی نیز فراهم شود. هدف ما باید این باشد که تجربه‌های موفق را متناسب با شرایط هر کشور به سیاست‌ها و برنامه‌های اجرایی تبدیل کنیم.
توسعه مراکز مهر و گفت‌وگو برای کاهش تنهایی سالمندان
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اهمیت روابط اجتماعی در دوران سالمندی تصریح کرد: بررسی‌های انجام‌شده درباره وضعیت سالمندان نشان می‌دهد که احساس تنهایی، در کنار مشکلات اقتصادی و مسائل مرتبط با سلامت، از دغدغه‌های جدی این گروه است و در برخی بررسی‌های ما، تنهایی حتی بیش از مشکلات اقتصادی و بیماری‌ها مورد تأکید سالمندان قرار گرفته است.
حسینی ادامه داد: در پاسخ به این نیاز، امسال ۸۴۰ مرکز مهر و گفت‌وگو با هدف ایجاد پاتوق‌های سالمندی و گسترش تعاملات اجتماعی راه‌اندازی کرده‌ایم و برنامه‌ریزی ما این است که تعداد این مراکز تا پایان سال به سه هزار مرکز افزایش یابد.
وی با بیان اینکه این مراکز باید بستری برای شکل‌گیری فعالیت‌های اجتماعی و مشارکت داوطلبانه باشند، گفت: در قالب برنامه‌های اجتماع‌محور، ۱۵ نوع فعالیت را تعریف کرده‌ایم که بخشی از آنها به سالمندان و بخشی دیگر به گروه‌هایی مانند جوانان و زنان اختصاص دارد. این برنامه‌ها می‌توانند زمینه تعامل میان نسل‌ها، افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی در محلات را فراهم کنند.
دست‌های مهربان پیوند تجربه سالمندان با نیازهای کودکان
حسینی با اشاره به اجرای طرح دست‌های مهربان به‌عنوان نمونه‌ای از برنامه‌های بین‌نسلی سازمان بهزیستی اظهار کرد: در بررسی‌های خود به این ظرفیت رسیدیم که برخی سالمندان از سلامت و توانایی لازم برای مشارکت اجتماعی برخوردارند، اما از ارتباط و همراهی خانوادگی کافی بهره‌مند نیستند. در مقابل، کودکانی نیز در مراکز نگهداری بهزیستی حضور دارند که از حمایت والدین محروم‌اند.
وی افزود: در طرح دست‌های مهربان تلاش کرده‌ایم میان این دو گروه پیوند حمایتی و عاطفی برقرار کنیم. این برنامه در ۹۱ مرکز آغاز شده است و ارزیابی‌های اولیه، از شکل‌گیری احساس رضایت و توجه متقابل میان سالمندان و کودکان حکایت دارد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور تأکید کرد: چنین برنامه‌هایی علاوه بر پاسخ‌گویی به بخشی از نیازهای عاطفی دو گروه، می‌توانند به کاهش شکاف نسلی، تقویت همدلی و گسترش روابط اجتماعی معنادار کمک کنند.
سلام محله استفاده از ظرفیت‌های موجود برای توانمندسازی اجتماعی
وی با تشریح رویکرد سازمان بهزیستی در برنامه سلامت اجتماعی محله‌محور با عنوان سلام محله گفت: در این برنامه، سه هزار محله به‌عنوان بستر توسعه فعالیت‌های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته‌اند. مبنای کار ما ایجاد زیرساخت‌های جدید در همه محلات نیست، بلکه استفاده از ظرفیت‌های موجود و شناسایی دارایی‌های اجتماعی هر محله است.
حسینی توضیح داد: مدارس در ساعات بعدازظهر، مساجد، سراهای محله، مراکز روزانه سالمندان و سایر ظرفیت‌های محلی می‌توانند به بستر اجرای برنامه‌های اجتماعی تبدیل شوند. در این رویکرد، به‌جای تمرکز صرف بر کمبودها، توانمندی‌ها و امکانات موجود شناسایی می‌شوند و متناسب با شرایط هر محله، زمینه مشارکت مردم فراهم می‌شود.
وی افزود: سالمندان نیز می‌توانند در این ساختار نقش تسهیلگر داشته باشند و از تجربه و توانمندی‌های خود برای تقویت ارتباطات محلی استفاده کنند. بر همین اساس، تأکید داریم مراکز مهر و گفت‌وگو نیز به‌عنوان یکی از فعالیت‌های اجتماع‌محور در بستر برنامه سلام محله توسعه پیدا کنند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به موضوع بانک زمان در حوزه سالمندی نیز گفت: در این زمینه، شیوه‌نامه‌هایی تدوین کرده‌ایم و اجرای آزمایشی برنامه در دو تا سه منطقه تهران آغاز شده است. علاقه‌مندیم با بهره‌گیری از تجربه سایر کشورها، این الگو را تکمیل و زمینه گسترش آن را فراهم کنیم. بانک زمان می‌تواند به ساماندهی ظرفیت‌های داوطلبانه و تسهیل ارائه خدمات اجتماع‌محور کمک کند.
وی همچنین خاطرنشان کرد: موضوع بانک زمان در چارچوب تکالیف مرتبط با مراقبت از سالمندان در قانون برنامه هفتم توسعه مورد توجه قرار گرفته است و در تدوین شیوه‌نامه مربوط، تلاش کرده‌ایم دامنه کاربرد آن را گسترش دهیم؛ با این حال، سالمندان در اولویت این برنامه قرار دارند.
خانواده؛ محور اصلی انسجام اجتماعی و مراقبت از سالمندان
حسینی با تأکید بر جایگاه خانواده در سیاست‌های سالمندی گفت: ما معتقدیم خانواده یکی از پایه‌های اصلی انسجام، قوام و پایداری جوامع است و سالمندان و ریش‌سفیدان خانواده می‌توانند در انتقال تجربه، تقویت ارزش‌ها و تحکیم روابط میان اعضای خانواده نقش مؤثری داشته باشند.
وی افزود: در سیاست‌گذاری سالمندی باید به این موضوع توجه کنیم که مراقبت از سالمندان صرفاً به ارائه خدمات تخصصی محدود نمی‌شود، بلکه حفظ ارتباطات خانوادگی، حمایت اجتماعی و فراهم‌کردن امکان مشارکت فعال سالمندان نیز اهمیت اساسی دارد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به ضرورت بهره‌گیری از تجربه کشورهای مختلف در زمینه مراقبت‌های طولانی‌مدت و خانواده‌محور اظهار کرد: تبادل تجربه‌های بین‌المللی می‌تواند به شناسایی الگوهای مناسب برای تقویت خانواده‌ها، افزایش مشارکت سالمندان و توسعه خدمات متناسب با نیازهای آنان کمک کند.
ضرورت تغییر تصویر اجتماعی سالمندی
حسینی یکی دیگر از اولویت‌های این حوزه را اصلاح تصویر اجتماعی سالمندی دانست و گفت: در بسیاری از جوامع، با پدیده کاهش ارزش اجتماعی سالمندی مواجه هستیم. باید این روند را متوقف کنیم و از بازتولید تصویری که سالمندان را افرادی منزوی، ناتوان و فاقد نقش مؤثر در جامعه نشان می‌دهد، فاصله بگیریم.
وی با اشاره به ظرفیت‌های سالمندان در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی افزود: سالمندان می‌توانند در محلات، تشکل‌های اجتماعی، فعالیت‌های فرهنگی و ارتباطات بین‌نسلی حضور فعال داشته باشند. ضروری است این ظرفیت‌ها در سیاست‌گذاری‌ها دیده شود و زمینه حضور مؤثر آنان در جامعه فراهم آید.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به برنامه‌های مرتبط با معرفی سالمندان فعال در روز جهانی سالمندان گفت: در نهم مهرماه، هم‌زمان با روز جهانی سالمندان، ۱۱ سالمند فعال در حوزه‌های مختلف از جمله نویسندگی، هنر و ورزش معرفی شدند. این اقدام با هدف برجسته‌کردن توانمندی‌های سالمندان و ارائه تصویری واقع‌بینانه‌تر از این دوره زندگی انجام شد.
وی با تأکید بر نقش هنر در ارتقای کیفیت زندگی سالمندان تصریح کرد: هنر می‌تواند به غنی‌سازی اوقات فراغت، افزایش تعاملات اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی در محلات کمک کند. هنرمندان سالمند نیز می‌توانند در فعال‌سازی مراکز مهر و گفت‌وگو و گسترش برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی نقش‌آفرین باشند.
اقتصاد نقره‌ای؛ فرصتی برای مشارکت و فعالیت متناسب با علایق سالمندان
حسینی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی دوران سالمندی اظهار کرد: باید به این واقعیت توجه کنیم که سالمندی لزوماً به معنای پایان فعالیت اجتماعی و اقتصادی نیست. بخش قابل‌توجهی از زندگی افراد پس از بازنشستگی ادامه دارد و در این دوره می‌توان با فراهم‌کردن فرصت‌های مناسب، از تجربه، مهارت و توانمندی‌های آنان بهره گرفت.
وی افزود: در رویکرد اقتصاد نقره‌ای، هدف صرفاً افزایش اشتغال سالمندان نیست، بلکه باید فرصت‌هایی فراهم شود که افراد بتوانند متناسب با علایق، توانایی‌ها و شرایط جسمی و روانی خود فعالیت کنند و در عین حال، از استقلال، رضایت و کیفیت زندگی بیشتری برخوردار شوند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اقدامات اخیر در این زمینه گفت: در نهم مهرماه، نقشه جامع اقتصاد نقره‌ای در ۱۴ حوزه رونمایی شد و برگزاری نمایشگاه بین‌المللی اقتصاد نقره‌ای در ۱۸ آذرماه نیز در دستور کار قرار دارد. این اقدامات می‌توانند زمینه معرفی ظرفیت‌های اقتصادی مرتبط با سالمندی و توسعه فعالیت‌های متناسب با نیازها و توانمندی‌های این گروه را فراهم کنند.
سالمندان؛ سرمایه‌ای برای تاب‌آوری و انسجام اجتماعی
حسینی در ادامه با تأکید بر ضرورت تقویت نقش سالمندان در شرایط دشوار اجتماعی گفت: سالمندان می‌توانند از طریق انتقال تجربه، حمایت از اعضای خانواده، مشارکت در فعالیت‌های داوطلبانه و تقویت پیوندهای محلی، به افزایش تاب‌آوری اجتماعی کمک کنند.
وی افزود: در شرایطی که جوامع با بحران‌ها و دشواری‌های مختلف مواجه می‌شوند، نباید سالمندان را صرفاً گروهی نیازمند حمایت در نظر گرفت؛ بلکه باید ظرفیت آنان برای تقویت همبستگی اجتماعی و حفظ پیوندهای خانوادگی و محلی نیز مورد توجه قرار گیرد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور در پایان با اشاره به اهمیت حضور در نشست‌های علمی بین‌المللی حوزه سالمندی اظهار کرد: حضور در چنین رویدادهایی فرصتی برای یادگیری، تبادل تجربه و آشنایی با الگوهای موفق سایر کشورهاست. تلاش ما این است که با بهره‌گیری از دانش و تجربه‌های جدید، برنامه‌های مؤثرتری برای ارتقای سلامت اجتماعی، تقویت خانواده‌محوری، توسعه مشارکت سالمندان و بهبود کیفیت زندگی آنان در کشور اجرا کنیم.
نظر شما