به گزارش خبرنگار روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور، آسیبهای اجتماعی دیگر همان چهره سالهای گذشته را ندارند. اگر روزی اعتیاد، خشونت خانگی یا کودکآزاری مهمترین دغدغهها بود اما امروز آسیبهای نوپدید ناشی از گسترش فضای مجازی، تغییر سبک زندگی، کاهش تابآوری اجتماعی و ...، سیاستگذاران را با پرسشهای تازهای روبهرو کرده است.
همین تغییرات، محور اصلی نشست بررسی برنامههای تحولی مرکز فوریتهای اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی کشور بود. این نشست با حضور رئیس سازمان، معاونان، مدیران ستادی و حضور مجازی مدیران استانی برگزار شد و در آن از مجموعهای از برنامههای جدید برای بازآرایی خدمات اورژانس اجتماعی، پیشگیری از اعتیاد و توسعه فعالیتهای اجتماعمحور رونمایی شد.
تقدیر از سازمان بهزیستی برای فعالیت در مقابله با اعتیاد
این نشست در حالی برگزار شد که همزمان در مراسم روز جهانی مبارزه با مواد مخدر با حضور رئیسجمهور از سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور به دلیل اقدامات این سازمان در حوزه پیشگیری و مقابله با اعتیاد تقدیر شد.
سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور در این نشست با ترسیم رویکرد جدید این سازمان در حوزه پیشگیری از آسیبهای اجتماعی بر ضرورت اجتماعیسازی خدمات بهزیستی تأکید کرد و گفت: بهزیستی نباید فعالیتهای خود را تنها به جامعه هدف تحت پوشش محدود کند بلکه باید با حضور در متن جامعه، مشارکت مردم، تشکلها، دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی را جلب کند.
وی با اشاره به اینکه طرح سلام محله مهمترین بستر اجرای برنامههای اجتماعمحور سازمان است، افزود: این طرح یک برنامه جدید یا موازی نیست بلکه ظرفی برای ساماندهی همه فعالیتهای اجتماعمحور بهزیستی است. تمامی طرحهای اجتماع محور مانند مانا، خاتم، همیاران سلامت روان و سایر برنامههای محلهمحور باید در قالب سلام محله اجرا شوند تا از موازیکاری جلوگیری شده و دامنه اثرگذاری خدمات افزایش یابد.
رئیس سازمان بهزیستی با تأکید بر نقش تسهیلگران اجتماعی در اجرای این طرح اظهار کرد: تسهیلگران مهمترین سرمایه اجتماعی سازمان بهزیستی هستند و مدیریت سلام محله بر عهده همین شبکه خواهد بود. هیچ نهادی به اندازه بهزیستی از چنین ظرفیت گستردهای برای اجرای فعالیتهای اجتماعمحور برخوردار نیست و لازم است در همه ۲۷۵۰ پایگاه طرح سلام، تسهیلگران شناسایی و سازماندهی شوند.
حسینی با بیان اینکه مراکز مثبت زندگی به عنوان پشتیبان طرح سلام محله عمل خواهند کرد، گفت: این مراکز باید به پایگاه اجرای همه برنامههای اجتماعمحور تبدیل شوند تا خدمات اجتماعی با انسجام، عدالت و پوشش بیشتر به مردم ارائه شود.
وی یکی دیگر از اولویتهای سازمان را گسترش دامنه خدمات بهزیستی فراتر از جامعه هدف فعلی عنوان کرد و افزود: اگر برنامهای مانند غربالگری، آموزش یا ارتقای سلامت روان اجرا میشود نباید تنها افراد تحت پوشش سازمان را در بر بگیرد بلکه باید همه گروههای در معرض آسیب، متخصصان، مشاوران و فعالان اجتماعی نیز در این برنامهها مشارکت داده شوند.
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به ضرورت بهرهگیری از ظرفیت مسئولیت اجتماعی سایر دستگاهها و بنگاههای اقتصادی گفت: بخش قابل توجهی از منابع مسئولیت اجتماعی کشور در اختیار دستگاهها و شرکتهای بزرگ است و باید از این ظرفیت برای اجرای برنامههای پیشگیرانه، افزایش تابآوری اجتماعی و کاهش آسیبهای اجتماعی استفاده کنیم.
هشدار درباره آسیبهای نوپدید
حسینی با اشاره به تحولات گسترده فناوری و تغییر سبک زندگی، هشدار داد: آسیبهای اجتماعی امروز با گذشته تفاوت اساسی پیدا کردهاند. اکنون در عصر فضای مجازی، هوش مصنوعی و متاورس زندگی میکنیم و این تحولات، آسیبهای نوپدید و پیچیدهای را ایجاد کرده است، آسیبهایی که با روشهای سنتی قابل مدیریت نیستند.
رئیس سازمان بهزیستی مطرح کرد: موضوعاتی مانند اعتیاد به اینترنت، وابستگی افراطی به تلفن همراه، کاهش تعاملات واقعی و پدیده "فابینگ"از جمله آسیبهایی هستند که باید برای آنها برنامههای تخصصی طراحی شود.
ضرورت تقویت سرمایه اجتماعی در پساجنگ
حسینی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط اجتماعی کشور پس از جنگ بر ضرورت تقویت سرمایه اجتماعی و انسجام ملی تأکید کرد و گفت: جامعه ایران امروز علاوه بر مواجهه با تحولات پرشتاب فضای مجازی در شرایط پساجنگ نیز قرار دارد شرایطی که ویژگیهای خاص خود را دارد و برنامهریزی برای آن نیازمند نگاه متفاوت است.
وی افزود: جنگ از یک سو بسیاری از اختلافها، تعارضها و شکافهای اجتماعی را در برابر تهدید خارجی کمرنگ میکند و نوعی همبستگی و وحدت ملی حول منافع کشور شکل میگیرد. این همبستگی میتواند سرمایه اجتماعی ارزشمندی برای جامعه باشد و حتی زمینه رشد و بازسازی را فراهم کند اما اگر به درستی مدیریت نشود همین سرمایه اجتماعی ممکن است به سرعت تضعیف شود و جامعه دوباره با دوگانگیها و تعارضهای جدید مواجه شود.
رئیس سازمان بهزیستی با بیان اینکه جامعه پس از جنگ ممکن است با آسیبهایی مانند اضطراب فراگیر، استرس، فرسودگی روانی و کاهش تابآوری اجتماعی روبهرو شود، اظهار کرد: برنامههای حوزه پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی باید متناسب با این شرایط جدید بازطراحی شوند و مداخلاتی اثربخش برای افزایش تابآوری جامعه در دستور کار قرار گیرد.
توسعه مشارکت الکترونیکی در بهزیستی
رئیس سازمان بهزیستی در ادامه بر ضرورت مشارکت مردم در فرآیند سیاستگذاری نیز تأکید کرد و گفت: یکی از راههای اجتماعیسازی سازمان، توسعه مشارکت الکترونیکی است. آییننامهها، دستورالعملها و برنامههای تحولی باید پیش از اجرا در اختیار ذینفعان قرار گیرد تا نظرات آنان دریافت و در تصمیمگیریها لحاظ شود. شفافیت و مشارکت لازمه حکمرانی اجتماعی کارآمد است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، کنترل عود آسیبهای اجتماعی را یکی از حلقههای مغفول در نظام خدمات اجتماعی دانست و گفت: موفقیت زمانی حاصل میشود که پس از پایان مداخله نیز ارتباط با مددجو حفظ شود و از بازگشت دوباره او به چرخه آسیب جلوگیری کنیم.
پیگیری فوری العاده خاص کارکنان بهزیستی
حسینی همچنین با اشاره به مطالبات کارکنان سازمان بهزیستی درباره نظام پرداخت از پیگیری موضوع ترمیم حقوق و فوقالعاده خاص کارکنان خبر داد و اظهار کرد: این مطالبه باید به یک مطالبه ملی تبدیل شود. رایزنیهای لازم با مجلس شورای اسلامی آغاز شده و کمیسیونهای تخصصی نیز بر ضرورت رسیدگی به وضعیت معیشتی کارکنان بهزیستی تأکید کردهاند. سازمان نیز آمادگی دارد تا زمان تصویب نهایی، در صورت دریافت مجوزهای قانونی، بخشی از منابع مورد نیاز را از محل اعتبارات داخلی تأمین کند.
ایجاد سامانه پیامکی اورژانس اجتماعی
یکی از مهمترین محورهای این نشست، تحول در خدمات اورژانس اجتماعی بود؛ و قرار است هم کیفیت مداخلات را افزایش دهد و هم دسترسی مردم به خدمات را آسانتر کند.
سلمان حسینی رئیس مرکز فوریتهای اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی در این نشست با تأکید بر اینکه در حوزه آسیبهای اجتماعی زمان مهمترین عامل موفقیت مداخله است، گفت: خدمات اورژانس اجتماعی باید سریع، تخصصی و بهموقع ارائه شود و به همین دلیل چند برنامه تحولآفرین در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: یکی از مهمترین این برنامهها، راهاندازی سامانه پیامکی اورژانس اجتماعی است و قرار است امکان درخواست کمک را برای افرادی فراهم کند که به هر دلیل قادر به تماس تلفنی نیستند از جمله افراد دارای آسیب شنوایی و گفتاری یا زنانی که در شرایط خشونت خانگی امکان صحبت کردن با تلفن را ندارند.
به گفته حسینی، این سامانه به صورت شبانهروزی فعالیت خواهد کرد و پیامهای دریافتی پس از ثبت در مرکز کشوری، بلافاصله برای استان مربوطه ارسال میشود تا در صورت نیاز تیمهای اورژانس اجتماعی در کوتاهترین زمان وارد عمل شوند. قرار است این سامانه همزمان با هفته بهزیستی به صورت رسمی رونمایی شود.
کاهش خطای کارشناسی با تربیت سوپروایزر
سازمان بهزیستی در گام بعدی، شبکهای از سوپروایزرهای تخصصی را در اورژانس اجتماعی ایجاد میکند. اقدامی که با هدف افزایش کیفیت تصمیمگیریهای تخصصی و کاهش خطاهای کارشناسی طراحی شده است.
رئیس مرکز فوریتهای اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی گفت: در مرحله نخست، این طرح در مراکز استانها اجرا خواهد شد و مددکاران اجتماعی و روانشناسان باتجربه پس از گذراندن آموزشهایی که بخش عمده آن به صورت عملی و در محیط کار خواهد بود، مسئولیت هدایت علمی و نظارت حرفهای بر عملکرد تیمهای اورژانس اجتماعی را بر عهده خواهند گرفت.
یکی دیگر از تغییرات مهم، اجرای برنامه پیگیری پس از مداخله یا فالوآپ است.
حسینی گفت: بر اساس این برنامه، خدمات اورژانس اجتماعی تنها به مداخله اولیه محدود نخواهد بود و وضعیت افرادی که خشونت را تجربه کردهاند پس از پایان بحران نیز به صورت مستمر رصد میشود.در این طرح حتی افرادی که مرتکب خشونت شدهاند در صورت نبود خطر فوری برای قربانی و با هماهنگی مراجع قضایی برای دریافت خدمات مشاوره و اصلاح رفتار فراخوانده میشوند تا احتمال تکرار خشونت در خانواده کاهش یابد.
وی بیان کرد: همچنین برنامههای ندای مهر و راه نوین که تاکنون به صورت موازی اجرا میشد در قالب یک برنامه واحد ادغام خواهد شد تا خدمات تخصصی به زنان و دختران آسیبدیده در سراسر کشور توسعه یابد.
از درمان اعتیاد تا حمایت پس از بهبودی
در ادامه نشست، نورالدین فائقی معاون پیشگیری و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی از تغییر رویکرد برنامههای اعتیاد از درمانمحوری به پیشگیری و بازتوانی خبر داد.
به گفته وی، امسال اعتبارات حوزه پیشگیری از اعتیاد رشد قابل توجهی داشته و برنامههای آموزشی و پیشگیرانه در قالب طرح سلام محله اجرا خواهد شد.
فائقی همچنین از راهاندازی سامانه جامع مراکز درمان و بازتوانی اعتیاد خبر داد، سامانهای که اطلاعات بیش از هزار مرکز فعال کشور، کارکنان، بیماران، ترخیصشدگان و افراد بهبودیافته در آن ثبت خواهد شد.
وی گفت: از این پس پرداخت یارانه مراکز، ارائه تسهیلات اشتغال، خدمات معیشتی، مسکن و سایر حمایتها بر اساس اطلاعات ثبتشده در این سامانه انجام میشود تا فرآیند حمایت از افراد بهبودیافته هدفمندتر و شفافتر شود.
در بخش دیگری از نشست، توسعه برنامه سلام محله به عنوان محور اصلی فعالیتهای اجتماعمحور سازمان بهزیستی مورد تأکید قرار گرفت.
در این الگو برنامههایی مانند مانا، خاتم، همیاران سلامت روانی ـ اجتماعی، خانههای مانا و سایر طرحهای اجتماعمحور ذیل یک ساختار واحد اجرا خواهند شد.
ایجاد خانههای مانا در ۸ استان
عبدالرضا اسدی معاون پیشگیری از آسیبهای اجتماعی از ایجاد خانههای مانا در ۸ استان برای نوجوانان دختر و پسر در استانهای مختلف و همچنین توسعه شبکه سههزار نفری تسهیلگران اجتماعی خبر داد.
به گفته وی، این تسهیلگران حلقه اتصال بهزیستی با محلات هستند و وظیفه شناسایی مسائل اجتماعی، جلب مشارکت مردم و اجرای برنامههای پیشگیرانه را بر عهده خواهند داشت.
در پایان نشست نیز مدیران استانی دیدگاهها و چالشهای خود را مطرح کردند از جمله ضرورت توجه بیشتر به پدیده کودکهمسری در استان سیستان و بلوچستان و طراحی مداخلات مؤثرتر برای آسیبهای فضای مجازی در میان نوجوانان.
نظر شما