به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان بهزیستی کشور، دومین جلسه شورای اجتماعی استان فارس به ریاست حسینعلی امیری استاندار فارس و با حضور سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، حسنی سرپرست معاونت سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری فارس و مدیران کل دستگاههای اجرایی عضو شورا برگزار شد.
در این نشست، ابعاد مختلف چالشهای اجتماعی استان مورد نقد و بررسی قرار گرفت.
سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور در این نشست اظهار کرد: در حوزه اجتماعی معمولاً بخش زیادی از زمان صرف توصیف، توضیح، طبقهبندی و ریشهیابی مسائل میشود اما مشکل اصلی این است که برای بسیاری از مسائل، طرح روشن و اجرایی وجود ندارد. حتی در مواردی که منابع و اعتبارات محدودی برای حل مشکلات اختصاص داده میشود، نبود برنامه دقیق باعث میشود همان منابع اندک نیز بهدرستی مصرف نشود و نتیجه مطلوب حاصل نشود.
وی سه رویکرد رایج درباره محلهمحوری را تشریح کرد و گفت: دو رویکرد از این سه رویکرد در حقیقت محلهمحوری واقعی نیستند. نخستین رویکرد، بردن دولت به محلات است، دولت به دلیل محدودیتهای ساختاری، اداری و اجرایی نمیتواند همه مسائل را با همان الگوی متمرکز در محلهها حل کند. البته اگر دولت در جایی بتواند خدمات خود را به محله ببرد، این اقدام مفید است اما این کار بهتنهایی محلهمحوری محسوب نمیشود بلکه تنها توزیع و گسترش خدمات دولتی در سطح محله است.
وی رویکرد دوم را ساختارمحوری دانست و گفت: تشکیل کمیتهها، شوراها و ساختارهای متعدد در محلهها نیز بهتنهایی محلهمحوری نیست.گاهی آنقدر کمیتهسازی شده که به جای جمعبندی، مسئلهها بیشتر پراکنده شدهاند. ایجاد ساختار در محلهها اگر موجب مشارکت بیشتر مردم شود، کار مفیدی است اما این هم هنوز به معنای محلهمحوری واقعی نیست.
حسینی در توضیح رویکرد سوم گفت: محلهمحوری واقعی زمانی شکل میگیرد که پتانسیل مردم در درون محله با آموزشهای شناختی و مهارتی، توسط خود مردم فعال شود. در این الگو، مردم باید بتوانند مشکلات محل زندگی خود را بشناسند، برای آن راهحل پیدا کنند و نظامی مردمی برای حل مسائل محله شکل دهند. در این رویکرد، دولت و بخش عمومی در پشت سر مردم قرار میگیرند و از ظرفیت مردمی پشتیبانی میکنند، این مدل همان رویکردی است که امروز در جهان نیز دنبال میشود.
وی در ادامه گفت: در این زمینه ۱۰ جلسه خصوصی با رئیسجمهور داشته و حدود ۳۹ یادداشت درباره محلهمحوری در روزنامه ایران نوشته است که اکنون به کتابی با عنوان سلام محله تبدیل شده و در آستانه چاپ قرار دارد. هدف از این کتاب، ارائه نگاه روشنتری به محلهمحوری و نشان دادن اشکالات و راهحلهای آن است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور سپس به نمونهای از محلهمحوری در سازمان بهزیستی اشاره کرد و گفت: طرح CBR نمونهای از همین رویکرد است،امروز ۹ هزار گروه CBR یا توانبخشی مبتنی بر جامعه در کشور فعال است.
وی با اشاره به تجربه یکی از بهرهبرداران این طرح ابراهیم سلیمانی گفت: این فرد که اهل کازرون است، نمونهای از توانمندسازی محلی است، وی با ۷۵ درصد معلولیت متولد شد، سالها از خانه بیرون نمیرفت، با کسی صحبت نمیکرد و خانوادهاش نیز از ترس قضاوت اجتماعی، او را از حضور در اجتماع بازمیداشتند. تا اینکه دعوتنامهای برای حضور در یک نشست محلی به خانه آنها رسید و نخستین فرصت برای سخن گفتن، راه رفتن و دیده شدن برای او فراهم شد.
وی ادامه داد: تداوم همان نشستهای محلی که با نام CBR شناخته میشد، زندگی آن فرد را تغییر داد و او را به کارآفرینی تبدیل کرد که امروز بیش از هزار نفر را به کار گرفته است.
مردم محلات باید توانمند شوند
حسینی گفت: CBR یعنی مردم محله آموزش ببینند، توانمند شوند، مسائل محله را خودشان شناسایی و طبقهبندی کنند و سازمان بهزیستی و سایر دستگاهها در پشت سر آنها قرار بگیرند.
وی افزود: این دقیقاً همان چیزی است که رئیسجمهور نیز از محلهمحوری مدنظر دارد، در شیراز نیز ۱۹۷ پایگاه سلام راهاندازی شده تا این الگو اجرا شود اما هنوز این هدف بهطور کامل محقق نشده است و بهزیستی در تلاش است آن را به نتیجه برساند.
حسینی در ادامه سخنانش به طرح بانک زمان اشاره کرد و گفت: بر اساس مادهای از قانون برنامه هفتم، سازمان بهزیستی موظف بوده بانک زمان را راهاندازی کند.
وی توضیح داد: در بررسی تجربههای جهانی، حدود ۴ هزار بانک زمان در دنیا شکل گرفته و پس از ارزیابیهای تخصصی، الگوی بومی برای این طرح تدوین شده است، اکنون یک پلتفرم مناسب برای اجرای بانک زمان آماده شده و قرار است در یکی از مناطق بهصورت پایلوت اجرا شود.
بانک زمان چگونه به مردم محله خدمت میدهد؟
رئیس سازمان بهزیستی در خصوص ماهیت این طرح تصریح کرد: در بانک زمان افراد به جای پول، زمان خود را ذخیره میکنند. برای مثال یک پزشک میتواند دو ساعت در روز به ساکنان منطقه خدمت بدهد و در مقابل، دو ساعت زمان برای او ذخیره شود، یک دبیر ریاضی میتواند چند ساعت به دانشآموزان محله آموزش بدهد و در صورت نیاز همان میزان خدمت از دیگران دریافت کند.
حسینی افزود: سازمان فنی و حرفهای و سازمان بهزیستی نیز در این طرح نقش پشتیبان دارند تا اگر خدمتی در محله وجود نداشت، خدمات مورد نیاز تأمین شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور سپس به نقش اورژانس اجتماعی در کنترل آسیبها پرداخت و گفت: اورژانس اجتماعی مهمترین بخش حرفهای برای کنترل و کاهش خودکشی است و در هیچ سازمانی به اندازه سازمان بهزیستی نیروی تخصصی برای مداخله در بحران وجود ندارد.
حسینی توضیح داد: در حال حاضر ۱۲ هزار نیروی تخصصی شامل روانشناس و امدادگر در این حوزه فعال هستند اما با وجود این ظرفیت، هنوز کمبود نیرو وجود دارد و بهویژه در حوزههایی مانند سالمندی، اوتیسم، خودکشی، ناشنوایی و نابینایی نیاز به نیروهای تخصصی بیشتری احساس میشود.
وی افزود: با وجود همه این محدودیتها، نیروهای بهزیستی، مراکز سراج و مراکز مشاوره و راهنمایی میتوانند در این حوزه بسیار مؤثر عمل کنند، اما هیچ طرحی به اندازه اورژانس اجتماعی برای مداخله در بحران و کاهش خودکشی اثربخش نبوده است.
حسینی با اشاره به وضعیت فارس گفت: در این استان ۲۷ مرکز اورژانس اجتماعی در ۲۶ شهرستان فعال است اما ۱۱ شهرستان هنوز از این خدمت برخوردار نیستند بعضی از این شهرستانها بهطور غیرمستقیم پوشش داده میشوند و برخی نیز به دلیل محدودیتهای قانونی هنوز فاقد پایگاه هستند.
وی متذکر شد: برای پنج شهرستان از جمله مهر، زریندشت، گراش، سروستان و بخش سعدآباد، راهاندازی پایگاه اورژانس اجتماعی در سال جاری تعهد شده است.
حسینی در بخش دیگری از سخنانش گفت: اگر در چهار ماه اول پس از بروز یک آسیب، مداخله انجام نشود آن مشکل مزمن میشود، باقی میماند و اثرات آن بار درگیری روانی و بیماری را بهطور جدی افزایش میدهد. مداخله زودهنگام، شرط اصلی جلوگیری از مزمن شدن آسیبهاست و باید در اولویت سیاستهای اجتماعی قرار گیرد.
تعهدهای تازه بهزیستی فارس برای اشتغال، مسکن و سلامت روان
حسینی در ادامه این نشست گفت: در برخی حوزهها بهویژه در خدمات روانشناختی، مراکز سراج هنوز بهطور کامل گسترش نیافتهاند و در حوزه مددکاری اجتماعی و برخی خدمات تخصصی دیگر نیز با وجود تلاشهای انجامشده، همچنان نیاز به تقویت جدی وجود دارد.
وی افزود: در مواردی که وزارت بهداشت نتواند این خدمات را بهطور کامل پوشش دهد، باید حمایتهای اجتماعی و برخی حمایتهای اقتصادی برای پیگیری و اثربخشی بیشتر وارد عمل شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور در ادامه به یکی دیگر از تعهدات مهم این سازمان اشاره کرد و گفت: در استان فارس ۱۸۴ مرکز مثبت زندگی فعال است که باید ۱۱۵ هزار و ۹۰۴ پرونده را پوشش دهند اما تاکنون ۶۴ هزار و ۶۵۶ پرونده تحت پوشش قرار گرفته و ۵۱ هزار و ۲۸۲ پرونده در صف انتظار باقی مانده است و اعتبار لازم برای پوشش این پروندهها بهطور کامل تأمین میشود.
حسینی سپس به حق پرستاری برای افراد دارای ضایعه نخاعی اشاره کرد و گفت: این حق پرستاری نیز برقرار خواهد شد و باید بهصورت مستمر و ماهانه پرداخت شود. برای حملونقل برونشهری افراد دارای معلولیت نیز ۳۵ میلیارد تومان سماکارت در نظر گرفته شده تا از ۶ هزار نفر از این گروه حمایت شود.
وی تأکید کرد: با همت مسئولان استان و همراهی دستگاهها، فعالیتهای بهزیستی در فارس باید از نظر کمیت و کیفیت ارتقا پیدا کند.
حسینی در پایان سخنان خود به مرکز جامع سلامت روان اشاره کرد و گفت: این مرکز در شیراز بیبدیل است و خدمات سالمندی و سایر خدمات تخصصی را ارائه میدهد.
وی توضیح داد: سازمان بهزیستی نیز امسال این الگو را بررسی کرده و قرار است در قالب طرحی با عنوان دستهای مهربان، مراکزی در مجاورت مراکز سالمندان و کودکان ایجاد شود تا هر دو گروه از خدمات لازم بهرهمند شوند.
به گفته حسینی برای این طرح نیز مجوزهای لازم در نظر گرفته میشود و با تأمین اعتبار این برنامه اجرایی خواهد شد.
افزایش تماس با ۱۲۳ نشاندهنده رشد اعتماد مردم به اورژانس اجتماعی است
در این نشست، حمید گودرزی مدیرکل بهزیستی استان فارس گفت: همانگونه که مستحضرید یکی از مهمترین اقداماتی که در حوزه مددکاری اجتماعی در چند سال اخیر انجام شده، راهاندازی مراکز اورژانس اجتماعی است و با وجودمبحث توانمندسازی و بازتوانی آسیبدیدگان، وجود این مراکز یک ضرورت انکارناپذیر محسوب میشود.
مدیرکل بهزیستی فارس ادامه داد: رویکرد ما در حوزه اورژانس اجتماعی کاملاً فعالانه است؛ به این شکل که در حوزه اورژانس اجتماعی همانند سایر مراکز درمانی منتظر نمیمانیم مردم به سراغ ما بیایند، بلکه در اورژانس اجتماعی ما به سراغ مردم میرویم و تلاش میکنیم خدمات خود را به بهترین شکل ارائه دهیم.
گودرزی تصریح کرد: یکی از مهمترین اهداف و مزیتهای اورژانس اجتماعی ارائه خدمات رایگان و در دسترس است که از طریق مراکز اورژانس اجتماعی به آحاد مردم و افرادی که نیاز به این خدمات دارند ارائه میشود. پوشش طیف گستردهای از آسیبها باعث شده اهمیت این مراکز دوچندان شود و در نتیجه بار روانی و اجتماعی از سایر نهادها کاسته شود.
وی افزود: وجود این مراکز مستقیماً بر سلامت روان جامعه تأثیر دارد و سرمایهگذاری در این حوزه از بروز آسیبهای پرهزینه فردی و اجتماعی جلوگیری میکند.
۳۰ درصد از شهرستانهای استان فارس فاقد پوشش خدمات اورژانس اجتماعی هستند
گودرزی با اشاره به وضعیت مراکز اورژانس اجتماعی در استان فارس گفت: در حال حاضر ۲۷ مرکز اورژانس اجتماعی در استان فارس فعال است، این مراکز در ۲۶ شهرستان مستقر هستند که دو مرکز در شهرستان شیراز و ۲۵ مرکز در سایر شهرستانها فعالیت میکنند.
وی ادامه داد: مراکز اورژانس اجتماعی به سه سطح یک، دو و سه تقسیم میشوند، ما یک مرکز سطح یک در استان داریم که در مرکز استان قرار دارد و بهصورت شبانهروزی فعالیت میکند. مراکز سطح سه نیز در شهرستانهای کوچک فعالیت دارند و زمان فعالیت آنها از صبح تا ظهر است.
مدیرکل بهزیستی فارس افزود:.در حال حاضر ۱۱ شهرستان استان شامل مهر، زرقان، گراش، سروستان، خفر، خنج، اوز، بختگان، سرچهان، بوانات و جویم فاقد مرکز اورژانس اجتماعی هستند.
وی گفت: البته بر اساس دستورالعملها و قوانین بالادستی، مراکز اورژانس اجتماعی به شهرستانهایی تعلق میگیرد که بیش از ۵۰ هزار نفر جمعیت داشته باشند.
گودرزی تصریح کرد: در حال حاضر نزدیک به ۳۰ درصد از مناطق و شهرستانهای استان فارس فاقد پوشش خدمات اورژانس اجتماعی هستند.
وی با اشاره به وضعیت نیروی انسانی در این مراکز اظهار کرد: در مراکز اورژانس اجتماعی استان فارس ۲۲۷ نیرو شامل روانشناس، مددکار، راننده، خدمات و نگهبان مشغول به فعالیت هستند.
مدیرکل بهزیستی فارس ادامه داد: در حال حاضر ۲۹ خودرو در مراکز اورژانس اجتماعی استان فعالیت دارند؛ ۱۶ خودرو در ۱۳ شهرستان و ۱۳ خودرو در ۱۳ شهرستان دیگر. از این تعداد، ۱۶ خودرو ونهای مناسبسازیشده هستند که برای فعالیت اورژانس اجتماعی طراحی شدهاند، اما ۱۳ خودرو دیگر استیجاری هستند که این موضوع برای ما مشکل ایجاد کرده است، زیرا خودروهای ون نماد اورژانس اجتماعی محسوب میشوند و مردم اعتماد بیشتری به آنها دارند و استفاده از خودروهای استیجاری در برخی موارد مشکلساز شده است.
وی افزود: در حال حاضر در مراکز اورژانس اجتماعی استان فارس به ازای هر ۲۵ هزار نفر جمعیت یک کارشناس تخصصی اورژانس اجتماعی وجود دارد، در حالی که در شرایط مطلوب باید به ازای هر ۶ هزار نفر یک نیروی متخصص وجود داشته باشد و این موضوع نشاندهنده کمبود شدید نیرو در این مراکز است.
وی درباره تماسهای ثبتشده در خط ۱۲۳ بیان کرد: تعداد تماسهای مرکز ۱۲۳ در سال ۱۴۰۳ برابر با ۱۳ هزار و ۱۹۲ تماس بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۲۳ هزار و ۴۸۲ تماس رسیده و از فروردین سال ۱۴۰۵ تا امروز نیز ۱۱ هزار و ۱۸۱ تماس ثبت شده است.
بیشترین تماس با ۱۲۳؛ کودکآزاری، اختلافات خانوادگی و اقدام به خودکشی
مدیرکل بهزیستی فارس افزود: این آمار نشان میدهد که از یک سو آسیبهای اجتماعی افزایش پیدا کرده و از سوی دیگر اورژانس اجتماعی برای مردم شناختهتر شده است و این موضوع بیانگر اعتماد مردم به این مجموعه است.
وی ادامه داد: در سال ۱۴۰۴ بیشترین فراوانی تماسها مربوط به کودکآزاری، اختلافات خانوادگی حاد و همسرآزاری بوده است و در رتبه بعدی موضوع کودکان کار و خیابان قرار دارد.
گودرزی اظهار کرد: در سال ۱۴۰۵ نیز سه اولویت اصلی تماسها شامل کودکآزاری، اختلافات خانوادگی و اقدام به خودکشی بوده است.
وی با اشاره به مأموریتهای تیمهای اورژانس اجتماعی گفت: مراکز اورژانس اجتماعی شامل سه بخش خط ۱۲۳، تیم خدمات سیار و تیم مداخله در بحران هستند.
مدیرکل بهزیستی فارس افزود: تعداد مأموریتهای تیمهای خدمات سیار در سال ۱۴۰۳ برابر با ۱۱ هزار و ۸۳۱ مأموریت بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۱۸ هزار و ۲۴۱ مأموریت رسیده و از فروردین سال ۱۴۰۵ تاکنون نیز ۴ هزار و ۴ مأموریت ثبت شده است.
وی ادامه داد: تعداد مأموریتهای واحدهای مداخله در بحران نیز در سال ۱۴۰۳ برابر با ۴ هزار و ۶۱۲ پرونده بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۶ هزار و ۷۴ پرونده رسیده و از فروردین سال ۱۴۰۵ تاکنون نیز ۲ هزار و ۲۱ پرونده ثبت شده است.
گودرزی با اشاره به فعالیتهای اورژانس اجتماعی در شرایط بحران گفت: در زمان جنگ ۵۰۱ مداخله روانی اجتماعی توسط تیمهای اورژانس اجتماعی برای حادثهدیدگان جنگ و خانوادههای آنان انجام شد.
وی افزود: در سال گذشته نیز سیل در پنج شهرستان جهرم، فسا، داراب، فراشبند و کارزین رخ داد و همکاران ما در اورژانس اجتماعی خدمات مداخله روانی اجتماعی را به ۳۰۰ نفر از حادثهدیدگان این سیل ارائه کردند.
مدیرکل بهزیستی فارس در ادامه به انتظارات این اداره کل از مسئولان اشاره کرد و گفت: ضمن تقدیر و تشکر از توجهات دکتر حسینی به مراکز اورژانس اجتماعی و بهویژه استان فارس، درخواست داریم برای شهرستانهایی که قابلیت راهاندازی مراکز اورژانس اجتماعی را دارند و در حال حاضر فاقد مرکز هستند مجوز لازم صادر شود تا همراه با تأمین اعتبار بتوانیم این مراکز را فعال کنیم.
وی افزود: همچنین درخواست داریم مرکز اورژانس اجتماعی صدرا به سطح دو شبانهروزی ارتقا یابد.
گودرزی ادامه داد: در حوزه کمبود نیرو در مراکز خط ۱۲۳ و واحد خدمات سیار نیز پیشنهاد ما این است که در صورت امکان اعتبار مجوز ۱۲ نیروی خرید خدمت به استان اختصاص داده شود.
وی تصریح کرد: نگهداشت مراکز اورژانس اجتماعی نیز موضوع مهمی است، زیرا ماهانه هزینههایی برای ساختمان، خودرو و نیروی انسانی پرداخت میشود و انتظار داریم این موضوع مورد توجه قرار گیرد تا امکان حمایت بیشتر از استان فارس فراهم شود.
مدیرکل بهزیستی فارس گفت: استان فارس قطب درمان جنوب کشور است و با چند استان مرزی همجوار است.
وی افزود: وجود دانشگاههای مهم کشور در استان فارس و همچنین جاذبههای متعدد فرهنگی، تاریخی، طبیعی و مذهبی باعث شده ضرورت راهاندازی مراکز اورژانس اجتماعی در سایر شهرها کاملاً مشخص باشد و این موضوع هم مطالبه مردم و هم انتظار مسئولان بهزیستی است.
نظر شما