در دیار کریمان؛ از گلزار شهدا تا افق سالمندی سالم

پس از چند روز پرمشغله در تهران، بامداد چهارشنبه سیزدهم خرداد، راهی *کرمان* شدم؛ شهری که نامش با کرامت، ایثار و مقاومت درآمیخته است. کرمان را "دیار کریمان" نامیده اند؛ سرزمینی که تاریخ معاصر ایران آن را با نام‌های بزرگی چون آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، شهید باهنر و سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی به یاد می‌آورد.
حضور فرزند برومند این سرزمین *حاج قاسم سلیمانی* چنان با هویت امروز کرمان گره خورده که این شهر را در جهان معاصر به نمادی از ایستادگی و مقاومت تبدیل کرده است.
به رسم وفاداری و احترام، نخستین گام سفر با حضور در گلزار شهدای بین‌المللی کرمان برداشته شد. همراه با معاون سیاسی-امنیتی استاندار، جمعی از مسئولان استان، مدیرکل و معاونان بهزیستی در کنار مزار *«او»* و دیگر شهدای آرمیده در این خاک مقدس ایستادم؛ شهدایی از سال‌های دفاع مقدس تا شهدای جنگ دوازده‌ روزه و جنگ رمضان.
در فضای آکنده از سکوت و احترام، بار دیگر با آرمان‌های بلند آنان تجدید میثاق کردیم؛ آرمان‌هایی که هنوز چراغ راه این سرزمین‌اند.
کرمان در همان نگاه نخست، چهره‌ای از انسجام اجتماعی را پیش چشم می‌گذارد.
آنچه بیش از هر چیز در این استان جلب توجه می‌کند، شبکه گسترده و مثال‌ زدنی خیرین است؛ شبکه‌ای پویا از مؤسسات نیکوکاری که سال‌هاست در کنار بهزیستی، باری از دوش جامعه هدف برمی‌دارند و بستر کارهای بزرگ و ماندگار را فراهم می‌کنند.
در میان این مجموعه‌ها، نام‌هایی چون مؤسسه خیریه عظیم مولی الموحدین،مجموعه خیریه یاس نبی، مؤسسه خیریه سپهر، مؤسسه خیریه مشیز (ریحانه) و ده‌ها بنیاد و نهاد نیکوکاری دیگر به چشم می‌خورد. 
هر یک از این مؤسسات، بعنوان یاوران بهزیستی در حوزه رفاه و سلامت اجتماعی منشأ خدمات ارزشمندی در سطح استان و حتی نقاط مختلف کشور بوده‌اند.
در کنار این سرمایه اجتماعی، کرمان از ظرفیتی کم‌نظیر در حوزه صنعت و معدن نیز برخوردار است. مجتمع عظیم مس رفسنجان، مجتمع معدنی گل‌گهر سیرجان، مجتمع مس شهید باهنر، شرکت هواپیمایی ماهان، مجموعه صنعتی ارگ جدید و صنعت پویای خودروسازی کرمان موتور و مدیران خودرو در بم، هر یک بخشی از توان اقتصادی این استان را نمایندگی می‌کنند.
همچنین کارخانجات فولاد در زرند، بافت و بردسیر و دیگر واحدهای صنعتی، تصویری از ظرفیت گسترده اقتصادی کرمان ارائه می‌دهند.
انتظار طبیعی آن است که این بنگاه‌های بزرگ اقتصادی با ایفای مسئولیت اجتماعی خود، بیش از گذشته در ارتقای سطح رفاه و سلامت استان، بویژه در مناطق کمتر برخوردار جنوب و شرق استان نقش‌آفرینی کنند.
در این سفر کوتاه، جلوه‌هایی از امید و همت مردمی را از نزدیک دیدم. مؤسسه خیریه آفتاب مهر کرمان با تمرکز بر مسائل نابینایان و کم‌ بینایان، فعالیت‌های ارزشمندی را دنبال می‌کند.
در جریان بازدید از مؤسسه نگاه مهر آفتاب، فرصتی دست داد تا با آقای دکتر حقدوست معاون پیشین وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ـ دیدار کنم؛ پژوهشگری که اکنون بعنوان یک خیر علمی، طرح"کوهورت نابینایان" را هدایت می‌کند.
این طرح که نخستین مطالعه طولی نابینایان در ایران و حتی خاورمیانه به شمار می‌آید با مشارکت دانشگاه علوم پزشکی استان، مراکز درمانی و بخش خصوصی در حال اجراست و داده‌های ارزشمندی درباره سلامت جسمی، روانی، تغذیه، خواب و کیفیت زندگی نابینایان گردآوری می‌کند.
در بازدید از مؤسسه خیریه"بچه‌های ما"در محور گردشگری هفت‌باغ کرمان، بار دیگر نکته‌ای برایم برجسته شد که در سفرهای استانی بارها بر آن تأکید کرده‌ام؛_توانمندسازی پایدار فرزندان و هدایت آنان به سوی مشاغل تخصصی نیاز روز جامعه، بجای اشتغال‌های موقتی و کم‌ بازده._
در این مؤسسه دیدم که شش نفر از فرزندان پس از تحصیل در مقاطع دکترا و مهندسی اکنون در خود مؤسسه مشغول فعالیت‌اند و یکی از همین فرزندان بعنوان مسئول فنی و روان‌ شناس مجموعه خدمت می‌کند.
افزون بر این برخی دیگر از این فرزندان در شرکت هواپیمایی ماهان، شرکت عمران علوی، فرودگاه کرمان، شرکت‌های معدنی فولاد و مس شهید باهنر و نیز در قامت وکیل پایه یک دادگستری مشغول به کار هستند...
 از دستاوردهای مهم دیگر این مؤسسه ـ که همواره مورد تأکید بنده و همکارانم در بهزیستی نیز بوده، هدایت فرزندان بسوی رشته‌های نوین دانشگاهی است.
یکی از فرزندان مقیم در رشته ابیونیک هواپیمایی در دانشگاه علمی-کاربردی ماهان تحصیل می‌کرد و دیگری در رشته صنایع غذایی؛ رشته‌هایی که با توجه به نیازهای آینده کشور از چشم‌انداز شغلی روشنی برخوردارند.
در ادامه سفر،در شورای سالمندان استان کرمان که با حضور استاندار برگزار شد، به روند رو به افزایش سالمندی در استان اشاره کردم.
آمارها نشان می‌دهد سهم جمعیت سالمند در کرمان تا سال ۱۴۳۰تقریباً سه برابر خواهد شد؛ البته این استان به دلیل ساختار جمعیتی متعادل‌تر در شمار استان‌های بسیار پیر کشور ـ مانند گیلان با ۳۸.۵درصد سالمند، قرار نمی‌گیرد و در حال حاضر در رتبه بیست‌وپنجم سالمندی کشور قرار دارد. با این حال، پیش‌بینی می‌شود تا سال ۱۴۳۰حدود ۲۴.۵درصد جمعیت استان، یعنی نزدیک به یک‌ چهارم جمعیت را سالمندان تشکیل دهند.
تأکید کردم هر چند شیب سالمندی در کرمان نسبت به استان‌های شمالی کشور مانند گیلان و مازندران ملایم‌تر است و هنوز ساختار جمعیتی پویاتری دارد، اما هشدارهای آماری نشان می‌دهد که از همین امروز باید به توسعه زیرساخت‌های طب سالمندان، اصلاح نظام‌های بهداشتی و درمانی و بازنگری در سیاست‌های حمایتی و اشتغال توجه جدی داشت تا از بسته شدن پنجره جمعیتی در دهه‌های آینده آسیب کمتری متوجه جامعه شود.
در این مسیر، نقش دانشگاه‌ها بسیار تعیین‌ کننده است.
وجود دانشگاه معتبر شهید باهنر و دانشگاه علوم پزشکی کرمان و دیگر مراکز دانشگاهی استان، ظرفیت ارزشمندی برای ورود علمی و پژوهشی به مسئله سالمندی فراهم کرده است. حرکت از «سالمندی مخاطره‌آمیز» به سمت «سالمندی سالم» مستلزم پژوهش‌های عمیق، داده‌های معتبر و همکاری نزدیک میان دانشگاه‌ها و نهادهای متولی همچون بهزیستی است.
همچنین تأکید کردم دانشگاه‌ها با تقویت زیست‌بوم نوآوری، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و بازطراحی برنامه‌های آموزشی می‌توانند زمینه شکل‌گیری خدمات و محصولات سازگار با نیازهای سالمندان را فراهم کنند.
در کنار اشتغال دیجیتال و اشتغال سبز، توسعه اشتغال مراقبتی نیز یکی از روندهای مهم بازار کار امروز و آینده جهان است؛ حوزه‌ای که از مراقبت‌های حرفه‌ای در منزل و مراکز روزانه تا مدیریت خدمات اجتماعی، مشاوره، توانبخشی و...، برای سالمندان را در بر می‌گیرد.
در همین چارچوب به مفهوم اقتصاد نقره‌ای نیز اشاره کردم؛ حوزه‌ای نوپدید در مطالعات توسعه که بر ظرفیت‌های جمعیت سالمند در تولید، مصرف، انتقال تجربه، کارآفرینی و مشارکت مدنی تأکید دارد.
این نگاه نشان می‌دهد سالمندی اگر با برنامه‌ریزی علمی همراه باشد، می‌تواند به فرصتی برای توسعه بازارهای جدید، گسترش خدمات و تقویت سرمایه اجتماعی تبدیل شود.
با توجه به شرایط اقلیمی خاص کرمان و چهار فصل بودن این استان بر توسعه گردشگری سالمندی و گردشگری دسترس‌پذیر نیز تأکید کردم.
استانداردسازی خدمات، آموزش نیروی انسانی و طراحی بسته‌های سفر متناسب با توان جسمی و نیازهای سلامت سالمندان، می‌تواند افزون بر ارتقای کیفیت زندگی آنان، به رونق اقتصاد خدماتی و ایجاد اشتغال پایدار نیز کمک کند.
از دیگر برنامه‌های این سفر، حضور در آیین بهره‌برداری از ساختمان بازسازی و تجهیز شده مرکز نگهداری و توانبخشی معلولان ذهنی شدید شهید فیاض‌بخش بود؛ مرکزی که قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین مرکز مراقبتی معلولان در کرمان به شمار می‌آید.
این پروژه با صرف بیش از ۳۰میلیارد تومان، به همت مؤسسه خیریه یاس نبی و تلاش‌های برادران ارجمندم مهندس مهدی و ابراهیم جهانگیری که سالهای همکاری با این انسان تلاشگر از بهترین دوره های کاری و مدیریتیم بوده است و آقای فرخی به سرانجام رسیده است؛ با حضور استاندار توسعه گرا که دوستی دیرین و همکاری قدیمی با او دارم، دکتر حسن پور نماینده محترم کرمان و راور در مجلس و جمعی از مسئولان استان افتتاح شد.
در این مراسم یادآور شدم در حال حاضر ۵۱۱مرکز مراقبتی ویژه معلولان، شامل ۳۲۶مرکز مراقبتی و ۱۸۵خانه با مجموع ۲۳هزار و ۲۰۷خدمت‌گیرنده در سطح کشور فعال است که به ۲۱هزار و ۵۶نفر از آنان(۹۶ درصد)یارانه پرداخت می‌شود.
گفتم: سیاست سازمان بهزیستی در دولت وفاق ملی حرکت از نگاه صرفاً حمایتی و اقامتی به سوی توانمندسازی، جامعه‌پذیری و زندگی مستقل در بستر خانواده و جامعه است.
از این منظر، بازسازی مرکز شهید فیاض‌بخش تنها یک اقدام عمرانی نیست؛ بلکه گامی در جهت تحقق عدالت در دسترسی به خدمات توانبخشی باکیفیت برای افراد دارای معلولیت شدید ذهنی است و می‌تواند الگویی موفق برای مشارکت خیرین در بازآفرینی فضاهای فرسوده توانبخشی در سراسر کشور باشد...
 همواره بر این باور بوده‌ام که اگر نیات پراکنده اما ارزشمند و خیرخواهانه در جامعه بدرستی هدایت شود و در کنار آن، صاحبان صنایع و بنگاه‌های بزرگ اقتصادی نیز مسئولیت اجتماعی خود را جدی بگیرند، می‌توان حتی در دشوارترین شرایط نیز امید و کرامت را برای آسیب‌پذیر ترین اقشار جامعه زنده نگه داشت.
در پایان این سفر *لازم می‌دانم از همراهی برادر ارجمندم دکتر طالبی استاندار کرمان، معاون سیاسی اجتماعی ایشان آقای عطاپور، نمایندگان محترم استان در مجلس بویژه آقای حسن‌پور نماینده ساعی کرمان و راور، خانم مرتضوی موسس و مدیر آینده نگر مجموعه آفتاب مهر، خانم الله توکلی مدیر دلسوز مرکز بچه های ما و همچنین مدیرکل و همکاران بهزیستی استان صمیمانه قدردانی کنم* عزیزانی که در مسیر"به‌زیستن"مردم دیار کریمان، بی‌وقفه تلاش می‌کنند.
سفر کرمان به پایان رسید, در مسیر بازگشت به تهران هستم تا پس از توقفی کوتاه در پایتخت برای حضور در مراسم سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی(ره) و رسیدگی به امور جاری سازمان،_راهی شهرستان اقلید در استان فارس شوم.
در این روزهای سخت و پرتلاطم بیش از هر زمان دیگری بر خود واجب می‌دانم در کنار مردم قهرمان ایران به ویژه جامعه هدف بهزیستی در نقاط مختلف کشور ـ حضور داشته باشم؛ حضوری برای قدردانی از ایستادگی آنان و برای رسیدگی از نزدیک‌تر به مسائل و چالش های پیش روی ایشان.